اصلي آيدينتاشباش در تحلیلی که اندیشکده شورای روابط خارجی اروپایی منتشر کرد، نوشت: با توجه به لفاظی ها و اقدامات آنکارا در دهه گذشته، جای تعجب نیست که ترکیه در نهایت تصمیم به درخواست رسمی برای عضویت در BRICS گرفته است. این بلوک اقتصادی که در سال 2009 توسط برزیل، روسیه، هند و چین تأسیس شد، اکنون به عنوان سازمانی برای قدرت‌های غیرغربی در نظر گرفته می‌شود که در پی جایگزینی برای نظم ژئوپلیتیک تحت رهبری غرب، به ویژه در خصوص تجارت جهانی هستند. در سال 2024، بریکس با عضویت کشورهایی مانند ایران، مصر و عربستان سعودی گسترش یافت، اما اضافه شدن ترکیه به این معنی است که این کشور تنها عضو ناتو خواهد بود که در مجموعه یا تشکلی به رهبری روسیه و چین عضو می‌شود.

این یک معامله بزرگ است. در صورت موفقیت تلاش ترکیه، تلاش مستمر این کشور برای توسعه سیاست خارجی مستقل که اغلب از متحدان فراآتلانتیک خود فاصله دارد، به ثمر خواهد نشست، اما دور شدن ترکیه از غرب موضوع جدیدی نیست. ترکیه‌ی رجب طیب اردوغان در یک روایت پساغربی که هویت سیاسی او را برای حداقل یک دهه شکل داده، تثبیت شده است. ایده در حال انحطاط بودن غرب اکنون به طور محکم در طیف سیاسی ترکیه ریشه دارد و رهبران سیاسی فعلی ترکیه بر این باورند که خودمختاری راهبردی بلیطی برای ایفای نقش بیشتر در صحنه جهانی است.

اگرچه بریکس 36 تا 37 درصد تولید ناخالص داخلی جهانی را تولید می‌کند ، اما اتحادیه اروپا شریک اصلی ترکیه برای تجارت و سرمایه گذاری و بازار اصلی صادرات آن باقی مانده است. به نظر می‌رسد دلیل ترکیه برای پیوستن به بریکس این باشد که علاوه بر ایجاد فرصت‌های تجاری، نظر متحدان غربی آنکارا را بیشتر به سوی خود جلب کند.

بدیهی است که ترکیه می‌خواهد رابطه غربی خود را حفظ کند و در هر دو جبهه جای پا داشته باشد. اردوغان مانند همتایان غیرلیبرال خود در صربستان، مجارستان و پادشاهی های عربی خلیج (فارس)، ژئوپلیتیک را به عنوان امکانی دائمی برای تعامل با قدرت های بزرگ می‌بیند. او به طرز ماهرانه ای با روسیه در مقابل غرب بازی و از مزایای عضویت در ناتو و روابط شخصی خود با ولادیمیر پوتین برای گسترش دستاوردهای اقتصادی ترکیه استفاده می‌کند. تهاجم روسیه به اوکراین به آنکارا این امکان را داد که این موضوع را به سطح جدیدی ارتقا دهد به طوری که ترکیه روابط تجاری و انرژی خود با مسکو را دوچندان کرد و در عین حال از اوکراین از طریق فروش تسلیحات و مشارکت در صنایع دفاعی حمایت نمود و دسترسی نیروی دریایی روسیه به دریای سیاه را محدود کرد.

بریکس به وضوح یکی از ابزارهای دیگر در این اقدام تعادل‌ساز است. عضویت در آن به ترکیه اجازه می‌دهد تا دستاوردهای اقتصادی خود را در جنوب جهانی، از جمله آسیای مرکزی و آفریقا، جایی که به عنوان یک بازیگر جدی اقتصادی ظاهر شده است، تحکیم کند. ترکیه همچنین می‌خواهد روابط تجاری قوی‌تری با چین ایجاد کند.

حال سوال اصلی این است که اروپا و آمریکا چگونه باید به اقدام جدید ژئوپلیتیک ترکیه پاسخ دهند. باید دید آیا متحدان غربی ترکیه به نادیده گرفتن مانور ژئوپلیتیک آنکارا ادامه خواهند داد یا خط محکمی ترسیم می‌کنند و می‌گویند عضویت در بریکس با تعهدات قبلی ترکیه در قبال نهادهای غربی مغایرت دارد.

پیش از هر چیز، اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها باید از دستکم گرفتن «بریکس» دست بردارند. در حالی که این سازمان در حال حاضر قدرتی ندارد، یعنی فاقد نیروی حافظ صلح، نظام مالی یا حتی سیاست خارجی مشترک است، اما این وضعیت ممکن است در آینده تغییر کند. به نظر می‌رسد در سطح ایدئولوژیک، اعضای آن در این باور که غرب به ویژه در مورد غزه، غرق در نفاق است، متحد هستند.

دوم و مهمتر از مورد اول، این است که کشورهای اروپایی و ایالات متحده باید نوع رابطه خود با ترکیه را در نظر بگیرند. عضویت واقعی در بریکس روابط نهادی آنکارا با ناتو و اتحادیه اروپا را پیچیده خواهد کرد، اما این وضعیت که آنکارا ایده بریکس را برای جلب توجه غرب پیگیری می‌کند، باید فرصت‌هایی را برای بازاندیشی و شاید تعامل مجدد درباره روابط غرب و ترکیه فراهم آورد. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه اخیراً گفت: «اگر ادغام اقتصادی ما با اتحادیه اروپا با عضویت همراه بود، شاید چنین تلاشی نمی‌کردیم.»

به زبان ساده، روابط بهتر با ترکیه به نفع ژئواکونومیک اروپا و منافع استراتژیک واشنگتن است. اگر ترکیه رابطه بهتری با غرب داشت، کمتر برای عضویت در بریکس وسوسه می‌شد.

بریکس به عنوان یک بلوک نشان دهنده تغییر نگرش جهانی به جنوب و تغییر از وضعیت پذیرش هژمونی لیبرال به رهبری غرب به سوی ایجاد نظم جدیدی است که هنوز کشف نشده است. تمایل ترکیه به عضویت در بریکس چه برای ترساندن غرب و چه برای ایجاد فرصت های اقتصادی بیشتر برای ترکیه باشد، نشانه تغییر جریان های جهانی است.

این امر به جستجوی جنوب جهانی برای یک نظم جدید مشروعیت می‌بخشد و این تصور را تداوم می‌بخشد که غرب در حال زوال نهایی است. این باید یک علامت هشدار دهنده باشد که ترکیه، متحد دیرینه ناتو پذیرای ایده های جایگزین است.

درخواست عضویت ترکیه در بریکس در نشست آتی در کازان در 22 اکتبر، جایی که اردوغان و پوتین هر دو در آن حضور خواهند داشت، بررسی خواهد شد. اگر این روند ادامه پیدا کند کودتای بزرگی برای روسیه و چین خواهد بود، اما با این فرض که غرب بتواند روابط خود با ترکیه را دوباره پیکربندی کند، لزوماً به معنای باخت غرب نیست. این همان قماری است که اردوغان روی آن حساب می‌کند.