کاتارژینا خاوریلو، مارک منکیشاک و ویتولد رودکیویچ در تحلیلی که در وب سایت مرکز مطالعات شرق (OSW) -ورشو- منتشر شد، نوشتند: روسیه اعلام کرده که پذیرای پیشنهادات است اما انتظار دارد ترامپ اقداماتی واقعی انجام دهد که نشان دهنده فاصله گرفتن از سیاست کنونی آمریکا باشد که روسیه آن را خصمانه می‌داند. کرملین اشاره کرده که صلح مستلزم رعایت شرایط روسیه است. با توجه به تحولات در جبهه نبرد و «خستگی» فزاینده غرب از این جنگ، روسیه احساس می‌کند که می‌تواند منتظر پیشنهاد کاخ سفید با هدف مذاکره از موضع قدرت باشد.

در رسانه‌های روسیه، ابراز خرسندی از پیروزی ترامپ به دلیل تردید درباره سیاست‌های او، به ویژه در مورد اوکراین، با سردرگمی و نگرانی قابل توجهی همراه بود. هم لحن پوشش رسانه‌های روسیه پیش از اعلام نتایج و هم محتوای بیانیه پس از انتخابات وزارت خارجه روسیه بر تخلفات ادعایی در روند انتخابات آمریکا متمرکز شد. این امر نشان می‌دهد مسکو امیدوار بود شاهد به چالش کشیدن نتایج توسط طرف بازنده و ایجاد یک بحران سیاسی در آمریکا باشد.

حفظ قاطعیت در زمان انتظار برای دریافت پیشنهاد

واکنش‌های رسمی به انتخاب ترامپ برخلاف سال 2016، سنجیده و محتاطانه بوده است. ولادیمیر پوتین پیام تبریک رسمی به رئیس جمهور منتخب ارسال نکرده است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین در توضیح این تصمیم گفت که ایالات متحده یک کشور «غیر دوست» است که «به طور غیرمستقیم و مستقیم درگیر جنگ» علیه روسیه است. در تاریخ 7 نوامبر بود که رهبر روسیه به ترامپ تبریک گفت و او را به خاطر واکنش شجاعانه‌اش به سوء قصد علیه او تحسین کرد. پوتین اظهارات ترامپ درباره تمایلش برای بهبود روابط با روسیه و حل و فصل «بحران اوکراین» را « شایسته حداقل کمی توجه» دانست. وی اعلام کرد که مسکو آماده گفتگو و بهبود روابط با آمریکا  است اما تاکید کرد که «توپ در زمین واشنگتن است». پوتین گفت که «بی‌طرفی» اوکراین، که او اصرار داشت باید «مستقل از نیروهای کنترل خارجی» باشد، شرط اساسی برای صلح است. همچنین پیشنهاد کرد که روسیه آماده بحث درباره کنترل تسلیحات هسته‌ای است، مشروط بر اینکه روابط متقابل به طور جامع تنظیم شود.

پسکوف درباره سخنان ترامپ درباره اهداف صلح آمیز تاکید کرد که مسکو دولت آینده را بر اساس اقداماتش قضاوت خواهد کرد. در بیانیه رسمی وزارت امور خارجه روسیه تاکید شده است که شرایط روسیه برای پایان دادن به جنگ و بهبود روابط بدون تغییر باقی مانده و به وضوح به واشنگتن اطلاع داده شده است. همچنین تاکید کرد که این انتخابات شکاف عمیق در جامعه آمریکا را اصلاح نکرده است و ریاست جمهوری ترامپ «تنش و خصومت داخلی بین اردوگاه‌های مخالف» را تشدید خواهد کرد. این اظهارات منعکس کننده این باور در میان نخبگان روسیه است که اختلافات سیاسی در آمریکا آنقدر شدید است که به یک بحران سیاسی عمیق منجر خواهد شد.

بیانیه وزارت امور خارجه همچنین تاکید کرد که کرملین هیچ توهمی درباره ترامپ یا اکثریت جمهوری‌خواه در کنگره ندارد، زیرا کل نخبگان سیاسی آمریکا «موضعی ضد روسیه و سیاستی با هدف مهار مسکو» دارند. روسیه در عین حال آمادگی خود را برای همکاری با دولت جدید آمریکا با تمرکز بر «دستیابی به تمام اهداف تعیین شده توسط عملیات ویژه نظامی» اعلام کرد.

تردید: تبلیغات منفی درباره انتخابات

انتخابات ریاست جمهوری آمریکا از موضوعات کلیدی در رسانه‌های روسیه بود. ارزیابی مفسران متفاوت و گاهی در تناقض با یکدیگر بود. این امر نشان می‌داد که برخلاف دقیق بودن دستورالعمل‌های کرملین در رویدادهای مهم، این بار به دلیل عدم اطمینان از نتیجه انتخابات، دستورالعمل‌های رسانه‌ای چندان روشن نبود.

در واکنش‌های تبلیغاتی، این طور تصویر شد که انتخاب ترامپ پیامدهای مبهمی برای روسیه خواهد داشت. از یک سو، فرصتی را برای تغییر سیاست واشنگتن و پایان دادن به جنگ با شرایط مسکو فراهم می‌کند. از سوی دیگر، به دلیل غیرقابل پیش‌بینی بودن ترامپ، خطرات خاصی را به همراه دارد. با وجود این تردیدها، ترامپ نامزد مورد نظر کرملین بود که در رسانه‌ها تبلیغ می‌شد. با توجه به عدم شفافیت در مورد تصمیمات آتی ترامپ، در تبلیغات رسانه ای روسیه «رویکرد منتظر بمان و ببین چه می‌شود» اتخاذ شده است. مفسران در مورد شرایط ترامپ برای پایان دادن به جنگ به توافق نرسیدند.

ناامیدی و امید

واکنش‌های روسیه همچنین حس ناامیدی را منتقل کرده است: انتظارات پیشین کرملین مبنی بر اینکه انتخابات نتیجه روشنی به همراه نخواهد داشت یا نتیجه آن مورد مناقشه قرار می‌گیرد و به بی‌ثباتی نظام سیاسی آمریکا یا (در سناریوی ایده‌آل مسکو) فلج شدن و حتی بروز جنگ داخلی در این کشور می‌شود، محقق نشد. این راهبرد با تدابیر فعال روسیه در طول مبارزات انتخاباتی همسو است. گزارش‌های آژانس‌های امنیتی آمریکا نشان می‌دهد که مداخله روسیه قبل از انتخابات (عمدتاً در حوزه سایبری) با هدف تحریک و تشدید درگیری‌های داخلی و تضعیف اعتماد مردم آمریکا به دولت خود، به‌ویژه بی‌طرفی فرآیند انتخابات بوده است.

واکنش های روسیه نشان می‌دهد که مسکو در مورد سیاست‌های آینده ترامپ نامطمئن است. با این حال، اظهارات قبلی ترامپ باعث امیدواری به بازنگری در موضع انتقادی در قبال روسیه و ایجاد فرصتی برای چانه‌زنی راهبردی است. بر این اساس، کرملین علامت‌های مثبتی از آمادگی برای مشارکت در گفت‌وگو و بهبود روابط ارسال کرده، با این حال، معتقد است که دولت رئیس جمهور جدید آمریکا باید ابتکار عمل را در دست بگیرد. روسیه انتظار پیشنهادی را دارد که نه تنها خواسته‌هایش درباره اوکراین، بلکه خواسته‌هایش درباره امنیت اروپا و سایر جنبه‌های روابط دوجانبه را نیز در نظر بگیرد.