استیون ای. کوک در تحلیلی که اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا منتشر کرد، نوشت: مرگ باسل اسد در ژانویه ۱۹۹۴، مسیر آینده خاندان اسد را تغییر داد. باسل که قرار بود جانشین حافظ اسد شود، در حادثه‌ای رانندگی کشته شد. پس از او، بشار اسد که در لندن برای تخصص چشم‌پزشکی تحصیل می‌کرد، ناخواسته به عنوان وارث قدرت معرفی شد. در سال‌های ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۰، بشار تحت آموزش‌های فشرده‌ای قرار گرفت و پس از مرگ حافظ اسد، حکومت سوریه را به دست گرفت.

پس از نزدیک به پنج دهه تسلط خاندان اسد بر سوریه، بشار اسد طی دو هفته سقوط کرد. این شکست توسط گروه شورشی اسلام‌گرای هیئت تحریر الشام (HTS) و ارتش ملی سوریه که از حمایت ترکیه برخوردار بودند، رقم خورد.

سؤالاتی درباره آینده سوریه

با سقوط اسد، سؤالات زیادی درباره نوع حکومتی که در دمشق شکل خواهد گرفت، مطرح است. ابومحمد الجولانی، رهبر  تحریر الشام، وعده حکومتی فراگیر برای همه سوری‌ها داده است، اما ارتباطات گذشته او با القاعده و گزارش‌هایی از سرکوب مخالفان در دوران حکومت تحریر الشام در ادلب، تردیدهایی درباره نیات واقعی او ایجاد کرده است. همچنین، حملات نیروهای ارتش ملی سوریه به کردها نگرانی‌های بیشتری را درباره آینده سیاسی سوریه به وجود آورده است.

تأثیرات منطقه‌ای سقوط اسد

کشورهای عربی از جمله امارات، عربستان سعودی و اردن، نسبت به قدرت‌گیری سیاسی اسلام‌گرایان در سوریه نگرانی دارند. اسرائیل نیز با سقوط اسد، با چالش‌های جدیدی مواجه است. اگرچه این کشور از کاهش نفوذ ایران در سوریه خشنود است، اما اکنون باید با یک حکومت اسلام‌گرا در دمشق که ممکن است دیدگاه‌های خصمانه‌تری داشته باشد، روبرو شود.

نقش ترکیه و چالش‌های پیش‌رو

ترکیه از معدود کشورهایی است که ممکن است از سقوط اسد سود ببرد. دولت اردوغان که زمانی از حامیان بشار اسد بود، اکنون به دنبال استفاده از این فرصت برای شکل‌دهی به آینده سوریه است. با این حال، موفقیت ترکیه در این زمینه به میزان همکاری تحریر الشام با آنکارا بستگی دارد. تجربه‌های پیشین نشان داده است که سیاست‌های ترکیه در منطقه همیشه با موانع پیش‌بینی‌نشده‌ای مواجه بوده است.

نقش آتی آمریکا در سوریه

در واشنگتن، سقوط اسد به عنوان تحولی غیرمنتظره تلقی شد. اگرچه برخی از سیاستمداران آمریکایی تمایل دارند به سوریه کمک کنند تا به سمت یک حکومت عادلانه‌تر حرکت کند، اما دولت‌های بایدن و ترامپ هشدار داده‌اند که مداخله مستقیم در تحولات سوریه به نفع ایالات متحده یا مردم سوریه نخواهد بود. به گفته آن‌ها، آینده سوریه باید به خود سوری‌ها واگذار شود.