شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پایگاه نظامی ۴۰۰۰ نفره روسیه در گیومری، ارمنستان، هم در روابط میان دو کشور و هم در داخل هر یک از آنها، موضوعی بحثبرانگیز است. از یک سو، نیکول پاشینیان میگوید این پایگاه برای امنیت ارمنستان «ضروری و حیاتی» نیست و ولادیمیر پوتین در پاسخ میگوید «اگر ارمنستان معتقد است که این پایگاه مورد نیاز نیست، روسیه همین فردا آنجا را ترک خواهد کرد»؛ از سوی دیگر، نیروهای قدرتمندی در هر دو کشور با تعطیلی این پایگاه مخالفند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پایگاه نظامی ۴۰۰۰ نفره روسیه در گیومری، ارمنستان، هم در روابط میان دو کشور و هم در داخل هر یک از آنها، موضوعی بحثبرانگیز است. از یک سو، نیکول پاشینیان میگوید این پایگاه برای امنیت ارمنستان «ضروری و حیاتی» نیست و ولادیمیر پوتین در پاسخ میگوید «اگر ارمنستان معتقد است که این پایگاه مورد نیاز نیست، روسیه همین فردا آنجا را ترک خواهد کرد»؛ از سوی دیگر، نیروهای قدرتمندی در هر دو کشور با تعطیلی این پایگاه مخالفند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
جان بی. شلدون در این گزارش 40 صفحهای که روی پایگاه اینترنتی مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک (IISS) منتشر شده، به توسعه برنامههای فضایی و تکثیر موشکها در غرب آسیا پرداخته و نوشته است: در دو دهه گذشته، کشورهای غرب آسیا به شدت در زمینه برنامههای فضایی پیشرفت کردهاند و همزمان موشکهای بالستیک را توسعه دادهاند. این دو حوزه غالباً به یکدیگر مرتبط هستند و گاهی از فناوریهای مشترک بهره میبرند.
ایران و (رژیم) اسرائیل به عنوان دو بازیگر کلیدی در منطقه، برنامههای فضایی و موشکی پیشرفتهای دارند. برنامههای فضایی ایران اغلب بهعنوان پوششی برای توسعه موشکهای بالستیک بلندبرد تلقی میشود.
دخالت بازیگران بینالمللی
کشورهایی مانند چین، روسیه و کره شمالی در تکثیر فناوریهای موشکی و فضایی نقش مؤثری داشتهاند. این کشورها از طریق انتقال فناوری به کشورهای غرب آسیا، به توسعه برنامههای منطقهای کمک کردهاند.
در مقابل، کشورهای غربی نظیر آمریکا و فرانسه بر ارائه فناوریهای فضایی غیرنظامی و همکاریهای علمی متمرکز بودهاند.
مفاهیم جهانی موشکها و برنامههای فضایی
توسعه جهانی موشکهای بالستیک
تکثیر موشکهای بالستیک، کروز و هایپرسونیک، بهشدت چشمانداز امنیت جهانی را تغییر داده است. این فناوریها به دلیل هزینه کمتر و قابلیتهای استراتژیک بالا، جذابیت زیادی برای کشورهای منطقه دارند.
فناوری ماهوارهای نیز به عنوان ابزاری کلیدی در نظارت، کنترل و ارتباطات نظامی توسعه یافته است.
فضا به عنوان حوزه استراتژیک
استفاده از ماهوارهها برای مقاصد نظامی به روندی جهانی تبدیل شده است. کشورها از ماهوارهها برای اهدافی نظیر شناسایی، ارتباطات و هشدارهای اولیه بهره میبرند.
برنامههای فضایی و موشکی در غرب آسیا
ایران
ایران از تجربیات جنگ ایران و عراق برای توسعه موشکهای بالستیک بهره برده و برنامههای فضایی خود را بهطور موازی پیش برده است. موشکهای سری شهاب و سفیر نمونههایی از این تلاشها هستند.
جدیدترین موشک-ماهوارهبر ایران، “ذوالجناح”، از نظر فناوری پیشرفته و دارای قابلیتهای دوگانه نظامی و غیرنظامی است.
(رژیم) اسرائیل
(رژیم) اسرائیل یکی از پیشرفتهترین برنامههای دفاع موشکی در جهان را دارد که شامل سامانههایی چون گنبد آهنین و پیکان 3 است. همچنین، ماهوارههای نظامی اوفک برای شناسایی و نظارت منطقهای استفاده میشوند.
کشورهای خلیج (فارس)
امارات متحده عربی، عربستان سعودی و عمان برنامههای فضایی در حال رشدی دارند. این کشورها به دنبال توسعه فناوریهای بومی و کاهش وابستگی به ارائهدهندگان خارجی هستند.
فعالیتهای ضد فضایی
اقدامات ضدفضایی نظیر ایجاد اختلال در ارتباطات ماهوارهای و حملات سایبری در منطقه رایج شده است. این فعالیتها ظرفیت افزایش تنشها را دارند.
ابزارهای دیپلماتیک و کنترل تکثیر
مکانیسمهای کنترل بینالمللی
رژیم کنترل فناوری موشکی (MTCR) و توافقنامههای مشابه برای محدود کردن گسترش فناوریهای موشکی و فضایی مؤثر بودهاند. با این حال، این مکانیسمها با چالشهایی از جمله پیشرفت فناوری و تحولات ژئوپلیتیک مواجهاند.
عدم عضویت کشورهای کلیدی منطقه مانند ایران، اثربخشی این سازوکارها را محدود کرده است.
پیشنهادات دیپلماتیک
تشویق به همکاریهای منطقهای در زمینه فضا و ایجاد چارچوبهای اعتمادسازی میتواند به کاهش تنشها و بهبود امنیت کمک کند.
استفاده از ظرفیتهای فناوری غیرنظامی و تشویق کشورها به پیوستن به معاهدات بینالمللی از دیگر راهکارهای پیشنهادی است.
نتیجهگیری
برنامههای فضایی و موشکی غرب آسیا به شدت در حال پیشرفت هستند و این تحولات میتوانند منجر به افزایش تنشها یا ایجاد فرصتهایی برای همکاریهای منطقهای شوند.
استفاده از ابزارهای دیپلماتیک، تقویت همکاریهای علمی و فناوری و ایجاد سازوکارهای امنیتی منطقهای، از جمله راهکارهایی است که میتواند ثبات منطقهای را تقویت کند.
0 Comments