سرهنگ حماسعید در تحلیلی که در وب سایت  «موسسه صلح ایالات متحده» (یوسیپ)  منتشر شد، نوشت: تاریخ معاصر عراق و سوریه به شدت درهم‌تنیده و پر از نقاط بحرانی بوده است. حزب بعث در سوریه آغاز شد و نسخه عراقی آن نیز از آنجا سرچشمه گرفت و هر دو به رژیم‌هایی منتهی شد که ویرانی‌های زیادی برای این کشورها به همراه داشتند.

پس از 2003، حکومت اسد زمینه ورود بمب‌گذاران انتحاری به عراق را فراهم کرد که منجر به مرگ بسیاری از عراقی‌ها و نیروهای آمریکایی شد. داعش نیز قلمروهایی را در هر دو کشور تحت کنترل خود درآورد و به صحنه عملیات تبدیل کرد. گروه‌های شیعه عراقی در سوریه به حمایت از اسد جنگیدند و رهبر گروه شورشی هیئت تحریر الشام، ابومحمد الجولانی، نیز سابقه فعالیت در عراق و زندانی شدن در بازداشتگاه کمپ بوکا را داشت.

دوری عراق از درگیری در سوریه

با پیشروی گروه‌های شورشی سوریه در هفته‌های اخیر، برخی رهبران و گروه‌های عراقی عمدتاً برای دفاع از منافع شیعه و مبارزه با گروه‌های تروریستی خواستار مشارکت نظامی عراق در سوریه شدند. این اقدام می‌توانست عراق را به یک جنگ دیگر بکشاند. در نهایت، عراق توانست خود را از این درگیری‌ها دور نگه دارد و نشان دهد که به طور مستقل عمل می‌کند. عواملی نظیر دریافت مشاوره خارجی مناسب و سرعت سقوط اسد نیز در این تصمیم مؤثر بودند.

عراق در یک گفتگوی منطقه‌ای با تمرکز بر ایجاد یک موضع واحد عربی در قبال تحولات سوریه شرکت کرد. کمک به ساخت سوریه جدید به عراق این فرصت را می‌دهد که راهش را برای تبدیل شدن به یک بازیگر سازنده منطقه‌ای به جای این که یک طرف درگیری باشد، ادامه دهد.

خطرات بالقوه

در چارچوب درگیری‌های پس از 7 اکتبر، عراقی‌ها نگرانند که کشورشان به میدان نبرد بعدی پس از غزه، لبنان و سوریه تبدیل شود. گروه‌های عراقی که بخشی از «محور مقاومت» هستند، با استفاده از پهپادها به اسرائیل حمله کرده‌اند و اسرائیل نیز تهدید کرده است که پاسخ می‌دهد.

ثبات در سوریه می‌تواند برای ثبات عراق مفید باشد، اما خطر سوءاستفاده گروه‌های افراطی سوری از خلأهای حکومتی، مشکلات اقتصادی، رقابت‌های فرقه‌ای و خشونت همچنان پابرجاست. عراق که مرزی 600 کیلومتری با سوریه دارد، پیش از سقوط اسد نیز نگران تهدیدهای گروه‌هایی مانند داعش بود. نیروهای دموکراتیک سوریه کنترل اردوگاه الهول را در دست دارد که بیش از 17 هزار عراقی در آنجا حضور دارند و هزاران جنگجوی داعش از جمله چند هزار عراقی در زندان به سر می‌برند.

دموکراسی یا فرقه‌گرایی؟

سوریه دموکراتیک می‌تواند بر دموکراسی عراق، که طی یک دهه گذشته در سطح نهادی تضعیف شده، اثر مثبت بگذارد. عراقی‌هایی که تحت دیکتاتوری صدام و حزب بعث رنج کشیدند، از سقوط اسد استقبال کردند. یک روند سیاسی فراگیر در سوریه می‌تواند امید و انرژی مثبت را القا کند، به ویژه اگر عراق بتواند به طور مثبت در سوریه مشارکت کند. با این حال، اگر فرقه‌گرایی به‌ویژه با حمایت کشورهای سنی منطقه، در سوریه غالب شود ممکن است احساسات مشابهی در عراق برانگیخته شود. جامعه شیعه عراق ممکن است با نگرانی و هشدار بیشتری به این تحولات واکنش نشان دهد و فشار بیشتری بر سنی‌های عراق وارد کند. شیعه‌ها و سنی‌ها در عراق احساس می‌کنند که متحدان منطقه‌ای قوی دارند، اما اقلیت‌هایی مانند کردها، مسیحیان و ایزدی‌ها خود را آسیب‌پذیرتر می‌بینند.

تعامل با آمریکا

روابط میان ایران و دولت جدید آمریکا بر عراق تأثیر خواهد گذاشت. آمریکا و عراق توافق کرده‌اند که تا سپتامبر 2025 مأموریت نظامی ائتلاف جهانی علیه داعش در عراق پایان یابد و یک شراکت امنیتی دوجانبه براساس توافق راهبردی  2008 ایجاد شود.

عراق به‌طور تاریخی از حمایت آمریکا در مقابله با داعش استقبال کرده است و اکنون انتظار دارد که واشنگتن  از حمله احتمالی اسرائیل به عراق جلوگیری کند. کردها، گروه‌های قومی، اقلیت‌های مذهبی و سازمان‌های مدنی در عراق و سوریه تحولات را از نزدیک دنبال می‌کنند و امیدوارند مشارکت جامعه بین‌المللی به تقویت ثبات و حکمرانی فراگیر در این کشورها کمک کند.