جیمز کینگ در یادداشتی که در وب‌سایت اندیشکده «چتم هاوس» منتشر شد، نوشت: جنسن هوانگ، مدیرعامل شرکت انویدیا، هنگام اعلام رشد چشمگیر درآمد سه‌ماهه اخیر این شرکت در پی فروش تراشه‌های هوش مصنوعی، با گمانه‌زنی‌ها درباره‌ی «حباب هوش مصنوعی» مخالفت کرد.

با این حال، غرب باید اظهارنظر قبلی هوانگ در ششم نوامبر درباره اینکه چین در عرصه هوش مصنوعی «پیروز خواهد شد»، را جدی بگیرد. هوانگ تنها چهره شناخته‌شده آمریکایی نیست که اخیراً درباره‌ی پیشرفت چشمگیر چین در عرصه هوش مصنوعی اظهار نظر کرده است.

برایان چسکی، مدیرعامل«ایر بی.ان.بی» (Airbnb) که از دوستان سم آلتمن، بنیان‌گذار«اوپن اِی.آی» (OpenAI) است، گفت که شرکتش «به‌شدت» به«کوئن» علی‌بابا (Qwen) متکی است، زیرا این مدل چینی «بسیار خوب» و «سریع و ارزان» است. مارتین کاسادو، شریک شرکت سرمایه‌گذاری آمریکایی 16z، می‌گوید که بیشتر کارآفرینان حوزه هوش مصنوعی در آمریکا از مدل‌های ساخت چین استفاده می‌کنند.

چامات پالیهاپیتیا از شرکت سرمایه‌گذاری «سوشیال کپیتال» گفت که برای انجام بخش زیادی از کارهای شرکتش، Kimi K2، یک مدل منبع‌باز چینی را انتخاب کرده است که بسیار کارآمدتر و ارزان‌تر از «اوپن اِ.آی» و «آنتروپیک » است.

رقابت هوش مصنوعی میان آمریکا و چین هنوز در مراحل ابتدایی است و برای اعلام پیروز قطعی خیلی زود است. اما ارزیابی چهره‌های کلیدی صنعت در این باره که مدل‌های چینیِ کم‌هزینه و با کارایی بالا در حال پیشروی در آمریکا هستند، باید بر نگرانی‌ها درباره‌ی شکل گرفتن «حباب هوش مصنوعی» پیرامون مدل‌های پرهزینه آمریکایی بیفزاید.

چین مزایای زیادی از نظر هزینه دارد

شرکت‌های هوش مصنوعی چین نسبت به همتایان آمریکایی مزیت‌های ساختاری مهمی دارند. مهم‌ترین آن‌ها هزینه است که شامل هزینه توسعه مدل‌های جدید و به‌روزرسانی‌ها و همچنین هزینه بهره‌برداری از مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) برای مشتریان است.

از نظر هزینه توسعه، چین کاملا در دنیایی دیگر قرار دارد. براساس برخی برآوردها، آموزش  Kimi K2 فقط ۴.۶ میلیون دلار هزینه داشته است؛ این رقم کسری از میلیاردها دلاری است که  اوپن اِی.آی برای تحقیق و توسعه خرج می‌کند.
همچنین هزینه‌های اجرای مدل‌های برجسته چینی از جمله دیپسیک (DeepSeek)، کوئن پلاس (Qwen-Plus)، کیمی کِی2 (Kimi K2 Thinking) به‌طور قابل‌توجهی کمتر از هزینهٔ اجرای

GPT-5 و Claude Sonnet 4.5 است. برای نمونه، Claude Sonnet 4.5 برای هر یک میلیون توکن خروجی ۱۵ دلار هزینه دارد، درحالی‌که هزینه  Kimi K2 Thinking فقط ۲.۵ دلار است.
یک جنبه‌ی دیگر از جذابیت مدل‌های چینی پیشرو این است که منبع‌باز (open-source) هستند. این موضوع به کاربران اجازه می‌دهد مدل‌ها را در زیرساخت خصوصی خود اجرا کنند و داده‌های حساس در داخل سازمان باقی بماند.

مدل‌های مختلف آمریکایی از جمله چت جی.پی.تی منبع‌بسته (Close Source) هستن.  با این حال، لاما (Llama ) از Meta، فای (Phi ) از مایکروسافت و جما (Gemma) از گوگل منبع‌باز هستند. حتی OpenAI نیز در ماه اوت مدل منبع‌باز GPT-oss را عرضه کرد.

دسترسی آمریکا به تراشه‌های بسیار قدرتمندتر

شرکت‌های آمریکایی از مزیت دسترسی نامحدود به جدیدترین تراشه‌های هوش مصنوعی، سری  Blackwell ساخت انویدیا، برخوردارند. آمریکا فروش این تراشه‌ها را به چین ممنوع کرده و دونالد ترامپ گفته است که فقط مشتریان آمریکایی باید به آن‌ها دسترسی داشته باشند. اما کنترل‌ صادرات آمریکا کاملاً بی‌نقص نیست. برخی تراشه‌های ممنوعه به چین قاچاق می‌شوند. برخی دیگر از طریق کشورهای ثالث به‌دست شرکت‌های چینی می‌رسند.

در وضعیت کنونی، پیشرفته‌ترین تراشه انویدیا که چین طبق محدودیت‌های آمریکا می‌تواند به آن دسترسی داشته باشد، H20  است، یک نیمه‌رسانای قدرتمند اما همچنان یک نسل عقب‌تر از تراشه‌های جدید Blackwell B200 و B100. تصور می‌شود این فاصله به کاربران Blackwell تا ۱۵ برابر قدرت محاسباتی بیشتر نسبت به کاربران H20 بدهد.

با این حال، تصویر کامل پیچیده‌تر است. همان‌طور که گفته شد، برخی تراشه‌های ممنوعه به چین قاچاق می‌شوند، برخی در کشورهای ثالث خریداری می‌شوند و برخی دیگرمانند  Nvidia H800از ذخایر انباشته‌شده پیش از اعمال محدودیت‌های آمریکا در دسترس‌اند. برای مثال، Kimi K2 Thinking  با استفاده از تراشه‌های Nvidia H800 آموزش دیده که قبل از اجرای ممنوعیت در اواخر ۲۰۲۳ ذخیره شده بودند. با وجود تراشه‌های ضعیف‌تر، Kimi K2  در چندین ارزیابی استاندارد از ChatGPT-5 و Anthropic Claude Sonnet 4.5 عملکرد بهتری داشته است.

دلیل اینکه برخی مدل‌های چینی با وجود استفاده از تراشه‌های ضعیف‌تر می‌توانند عملکرد بهتری در برخی ارزیابی‌ها کسب کنند، به نوآوری‌های معماری و آموزشی بازمی‌گردد؛  که دستاوردهایی چشمگیر هستند.

آمریکا ظرفیت مراکز داده بسیار بیشتری دارد

مدل‌های هوش مصنوعی در مراکز داده آموزش می‌بینند که ساخت آن‌ها گران است و مصرف برق بسیار بالایی دارند. آمریکا ظرفیت مراکز داده بسیار بیشتری نسبت به چین و بنابراین توان بیشتری برای آموزش مدل‌های جدید یا به‌روزرسانی آن‌ها دارد.
چین در تلاش است تا این عقب‌ماندگی را جبران کند. این کشور به‌طور گسترده در حال ساخت مراکز داده است و برای برق یارانه می‌دهد و هزینه انرژی را برای برخی مراکز بزرگ تا نصف کاهش می‌دهد. علاوه بر این، برخی مراکز جدید در مناطق بیابانی ساخته می‌شوند و انرژی آن‌ها از پنل‌های خورشیدی که ارزان‌ترین منبع برق جهان است، تأمین می‌شود.

پذیرش جهانی مدل‌های چینی

تردیدی نیست که چندین مدل چینی در حال جذب دنبال‌کنندگانی در سطح جهانی هستند. بخش زیادی از این فعالیت در کشورهای درحال‌توسعه است؛ جایی که کاربران با منابع مالی کمتر از منبع‌باز بودن کوئن و قابلیت‌های زبانی فراوان آن برای توسعه سیستم‌های هوش مصنوعی خود بهره می‌برند.

چین در مالکیت فکری مرتبط با هوش مصنوعی نیز یک قدرت بزرگ است. تا آوریل امسال۱.۶ میلیون درخواست ثبت اختراع مرتبط با هوش مصنوعی ارائه شده است که برابر با ۳۸.۶ درصد کل جهانی است و بالاترین سهم را در میان کشورها دارد.

چگونگی رقابت غرب با چین

اگر توسعه‌دهندگان مدل‌های هوش مصنوعی در آمریکا و غرب قصد دارند حضور جهانی خود را در برابر رقابت چین تقویت کنند، باید تمام‌قد به سمت ارائه مدل‌های منبع‌باز با هزینه عملیاتی کمتر برای کاربران حرکت کنند.

مدل‌های آمریکایی باید هزینه‌ها را نه تنها برای رقابت، بلکه برای رفع نگرانی‌ها درباره‌ی شکل‌گیری حباب هوش مصنوعی در آمریکا کاهش دهند. بخشی از این راهبرد باید شامل تلاش برای یافتن کاربردهای درآمدزای بیشتر برای مدل‌های زبانی بزرگ باشد؛ همان کاری که چین مشغول آن است.

اگر مزیت‌های باقی‌مانده شرکت‌های آمریکایی از بین برود، و مدل‌های آن‌ها حتی در داخل آمریکا قادر به رقابت با مدل‌های چینی نباشند، ممکن است سرمایه‌گذاری‌های عظیم هوش مصنوعی که محرک رشد بازار سهام آمریکا بوده‌اند، به سرمایه‌گذاری‌هایی با ریسک بالاتبدیل شوند. در آن صورت، ممکن است حبابی که هوانگ منکر آن شد، بسیار واقعی به‌نظر برسد.