وایلدر الخاندرو سانچز در تحلیلی که در وب‌سایت «اوراسیا ریویو» منتشر شد، نوشت:

توافق‌ها

از اواخر اوت تا اوایل سپتامبر، دو اعلامیه نفتی درباره ونزوئلا منتشر شد. نخستین اعلامیه از سوی کاخ سفید بود: آمریکا با شرکت ونزوئلایی «نورث امریکن بلو انرژی پارتنرز» (NABEP) برای بهره‌برداری از ذخایر نفت ونزوئلا همکاری می‌کند. جزئیات قرارداد روشن نیست. قرار است در پی این مشارکت شرکت جدیدی ایجاد شود که پنتاگون مالکیت ۳۵ درصد  سهام آن را در اختیار خواهد داشت و وزارت خارجه حق خرید ۲۰ درصد نفت تولیدی با قیمت تمام‌شده را خواهد داشت. این توافق ۱۰۰ ساله است و ۱۷ میدان نفتی را شامل می‌شود که ذخایر آنها حدود ۶۵ میلیارد بشکه برآورد شده و بیشترشان در کمربند اورینوکو قرار دارند. ترامپ گفته است این پروژه هزینه سوخت را برای مصرف‌کنندگان آمریکایی به‌شدت کاهش خواهد داد.

اعلامیه  NABEP را می‌توان تلاشی از سوی کاخ سفید برای تشویق سایر شرکت‌های نفتی به سرمایه‌گذاری در ونزوئلا دانست. شرکت‌های نفتی آمریکایی به‌دلیل محیط سیاسی غیرقابل پیش‌بینی و مشکلات مربوط به احیای صنعت نفت ونزوئلا، تمایلی به سرمایه‌گذاری در این کشور ندارند.

دومین توافق در اوایل سپتامبر و هم‌زمان با سفر کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، به کاراکاس اعلام شد. رایت اعلام کرد شورون (CHEVRON)، تنها شرکت آمریکایی فعال در ونزوئلا، فعالیت نفتی خود را در کمربند اورینوکو گسترش خواهد داد. شورون اعلام کرد که با شرکای ونزوئلایی خود توافقاتی برای به‌روزرسانی شرایط مشارکت و گسترش حقوق توسعه در کمربند اورینوکو، از جمله بلوک‌های «کارابوبو-۱» و «کارابوبو-۲ جنوبی»، امضا کرده است. این سرمایه‌گذاری‌های مشترک طی پنج سال آینده بیش از ۷ میلیارد دلار خواهد بود.

پیامدهای گسترده‌تر

تحلیلگران عموما معتقدند آغاز تولید نفت توسط سرمایه‌گذاری مشترک آمریکا و NABEP ممکن است ۱۰ تا ۱۵ سال طول بکشد. نفت خام ونزوئلا سنگین‌تر از نفت آمریکا است و پالایش آن هزینه بیشتری دارد. توافق NABEP  همچنین ممکن است با چالش‌های حقوقی از سوی دموکرات‌ها در آمریکا، احزاب سیاسی ونزوئلا، گروه‌های زیست‌محیطی، جوامع محلی و حتی شرکت‌های روسی و چینی روبه‌رو شود.

ترامپ گفته است سرمایه‌گذاری مشترک NABEP تقریبا بلافاصله هزینه‌ها را در آمریکا کاهش خواهد داد. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر برگزار می‌شود و این اعلامیه احتمالا برای اطمینان دادن به برخی رأی‌دهندگان و جلب حمایت از جمهوری‌خواهان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دموکرات‌ها از این توافق انتقاد کرده‌اند و استدلال می‌کنند عملیات «عزم راسخ» برای منافع ترامپ و حامیان میلیاردر او انجام شده است. سناتور کریس ون هولن گفته است که این توافق نشان می‌دهد ترامپ نیروهای آمریکایی را برای دستیابی دوستان میلیاردرش به نفت ونزوئلا در معرض خطر قرار داده است. سناتور تیم کین نیز ترامپ را متهم کرده که از برکناری مادورو برای «کنترل نفت ونزوئلا» استفاده کرده است.

واکنش کاراکاس؟

این توافق روابط دلسی رودریگز با واشنگتن را تقویت خواهد کرد. رودریگز دوره ریاست‌جمهوری مادورو را تا سال ۲۰۳۰ ادامه می‌دهد و ظاهرا عجله‌ای برای ترک قدرت ندارد.

اوان الیس، پژوهشگر ارشد غیرمقیم «مرکز مطالعات راهبردی و بین‌الملل»  (CSIS) معتقد است که ونزوئلا همچنان دولتی اقتدارگراست و مجلس ملی و ارتش تحت کنترل چاویست‌ها به‌طور علنی از توافق انتقاد نخواهند کرد، حتی اگر توافق با اصول انقلاب هوگو چاوز در تضاد باشد. از نظر الیس، منافع شخصی بر ملاحظات ایدئولوژیک سابق هواداران مادورو و چاوز غلبه کرده است.

هنری زیمر، پژوهشگر برنامه قاره آمریکا در CSIS، معتقد است دلسی رودریگز و وفادارانش عملا قدرت را تثبیت کرده‌اند. با این حال، این احتمال نیز وجود دارد که مخالفان در حال تظاهر به حمایت باشند و در پشت صحنه پیش بروند. زیمر می‌گوید برای پیش‌بینی دقیق مقاومت احتمالی هنوز زود است.

هیچ اعتراض گسترده‌ای علیه توافق‌های NABEP و شورون گزارش نشده است. بسیاری از ونزوئلایی‌ها ممکن است نگرانی‌های دیگری، مانند وضعیت اقتصاد، زمین‌لرزه‌های ژوئن و نارضایتی از دولت سابق مادورو، داشته باشند. زیمر همچنین تاکید کرده است که نبود اعتراض عمومی احتمالا ناشی از ادامه شرایط اقتدارگرایانه در ونزوئلا نیز هست. با توجه به حمایت ارتش از رودریگز، سیاستمداران یا افسران نظامی طرفدار مادورو احتمالا آشکارا سخنی نخواهند گفت.

احتمال واکنش چین وروسیه

چین بازیگر مهم دیگری است، زیرا شرکت‌های انرژی چینی در دوره چاوز و مادورو دسترسی گسترده‌ای به ونزوئلا داشتند. دولت آمریکا اخیرا تحریم‌ها را برای امکان ارتقای برخی تجهیزات ارتباطی ونزوئلا، از جمله فناوری 5G، کاهش داده است. با این حال، توافق جدید به شرکت‌های ارتباطی آمریکایی اجازه فعالیت در ونزوئلا می‌دهد، نه به شرکت‌های چینی. این مسئله برای شرکت‌هایی مانند هواوی و ZTE که سال‌ها در زیرساخت مخابراتی ونزوئلا سرمایه‌گذاری کرده‌اند، زیان بزرگی است.

الیس و زیمر معتقدند یکی از مشکلات توافق NABEP تداخل آن با منافع چین و روسیه است. شرکت‌های چینی و روسی ممکن است در ۱۷ میدان نفتی منافعی داشته باشند و مشخص نیست این میادین با چه سازوکار حقوقی از دارندگان فعلی گرفته و به طرف‌های جدید منتقل خواهند شد. چند میدان نیز ظاهرا توسط شرکت‌های چینی یا روسی و با مشارکت «شرکت دولتی نفت و گاز ونزوئلا» (PDVSA) اداره می‌شوند. حدود ۱۵ میلیارد دلار بدهی دولتی ونزوئلا به چین نیز اهرم قابل‌توجهی را در مذاکرات به پکن می‌دهد.

پکن یا مسکو ممکن است برای به چالش کشیدن این توافق اقدامات حقوقی انجام دهند و پروژه را به تاخیر بیندازند. از سوی دیگر، پکن می‌تواند اجازه دهد شورون و NABEP زیرساخت فرسوده نفتی ونزوئلا را نوسازی کنند و سپس از مزایای آن بهره‌مند شود. پکن رویکردی بلندمدت دارد، در حالی که دولت ترامپ بر بازه‌های زمانی چندماهه یا چندساله تمرکز دارد.

از نظر زیمر، این تحول ونزوئلا را از وابستگی به چین دورتر می‌کند، اما سایر تامین‌کنندگان بین‌المللی مخابرات نیز بدون یارانه‌های قابل‌توجه از سوی کاراکاس، واشنگتن یا نهادهایی مانند صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، احتمالا وارد ونزوئلا نخواهند شد. شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری در ونزوئلا به تضمین و حمایت نیاز دارند تا سرمایه‌گذاری برای‌شان سودآور و امن باشد. با توجه به مشکلات متعدد ونزوئلا، هزینه جایگزینی زیرساخت‌های هواوی یا ZTE احتمالا در اولویت‌های پایین‌تر قرار دارد.

در حالی که پروژه NABEP و گسترش فعالیت‌های شورون خبرساز شده‌اند، بسیاری از مسائل ناشناخته، از جمله چالش‌های حقوقی و اقدامات احتمالی چین و روسیه، همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند. این پروژه‌ها فورا قیمت نفت را در آمریکا کاهش نخواهند داد، با این حال نشان‌دهنده تغییر وضعیت ونزوئلا و ورود این کشور به دوره‌ای جدید پس از مادورو و چاوز هستند.