ماکسیم بزنوستیوک در یادداشتی که در وب‌سایت اندیشکده «شورای آتلانتیک» منتشر شد، نوشت: مقامات اطلاعاتی آمریکا در ماه اوت گزارش دادند که احتمال دارد روسیه ظرف چند ماه آینده در قلمرو ناتو اقدامی نظامی انجام دهد. شماری از کشورهای اروپایی نیز اخیرا ارزیابی‌های مشابهی درباره احتمال وقوع یک عملیات نظامی محدود از سوی روسیه داشته‌اند.

البته همه با این ارزیابی موافق نیستند. برخی تردید دارند که ارتش روسیه، که هم‌اکنون در چند جبهه با فشار و فرسایش مواجه است، توان و آمادگی پذیرش خطر آغاز جنگی بزرگ با قدرت نظامی بالقوه برتر ائتلاف ناتو را داشته باشد. بااین‌حال، کمتر کسی در واقعی و فزاینده بودن این تهدید تردید دارد. اگرچه درباره احتمال رویارویی نظامی مستقیم همچنان اختلاف‌نظر وجود دارد، بیشتر اروپایی‌ها انتظار دارند کارزار کنونی روسیه برای انجام اقدامات تهاجمی در «منطقه خاکستری» بدون ورود به جنگ، طی ماه‌های آینده شدت بیشتری پیدا کند.

به نظر می‌رسد پوتین تصور می‌کند تشدید تنش با اروپا می‌تواند به شکستن بن‌بست جنگ کنونی کمک کند. در حالی که تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین در آستانه ورود به ششمین سال قرار دارد، ارتش روسیه برای پیشروی در میدان نبرد با دشواری روبه‌رو است و تلفات سنگینی متحمل می‌شود. پوتین که در شرایط کنونی چشم‌انداز چندانی برای دستیابی به یک پیروزی قاطع نظامی ندارد، امیدوار است با بمباران جمعیت غیرنظامی اوکراین، این کشور را به تسلیم وادار کند و هم‌زمان با استفاده از روش‌های ارعاب علیه اروپا، مانع ادامه حمایت کشورهای اروپایی از کی‌یف شود.

مسکو از زمان آغاز نخستین تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۱۴، جنگی پنهان علیه اروپا به راه انداخته است. به گفته مقامات اروپایی، شدت این کارزار از سال ۲۰۲۲ افزایش یافته و اکنون وارد مرحله‌ای خطرناک‌تر شده است. تلاش برای بمب‌گذاری در فرودگاه لایپزیگ در ماه اوت، از سوی بسیاری نقطه عطفی در این رویارویی تلقی شد که سطح تقابل میان اروپا و کرملین را به‌طور چشمگیری افزایش داد.

با توجه به تلاش پوتین برای بی‌ثبات کردن کشورهای اروپایی و ترغیب افکار عمومی به مخالفت با سیاست‌های حمایتی از اوکراین، این نگرانی وجود دارد که روسیه زیرساخت‌های غیرنظامی این قاره را نیز هدف قرار دهد. طی هفته‌های اخیر، مجموعه‌ای از عملیات خرابکارانه علیه مراکز حساس ارتباطی و مخابراتی در نقاط مختلف اروپا به روسیه نسبت داده شده است؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره احتمال تدارک حملات جسورانه‌تر از سوی کرملین را افزایش داده است.

یک شرکت لیتوانیایی که تجهیزات ارتباطی استارلینک را نگهداری می‌کرد، در ماه اکتبر هدف یک اقدام ناموفق برای آتش‌سوزی عمدی قرار گرفت. این حادثه در منطقه بالتیک، پس از مجموعه‌ای از اقدامات خرابکارانه مشابه در بلغارستان و لهستان رخ داد که زیرساخت‌های ارتباطی استارلینک را نیز هدف قرار داده بودند. مقامات لهستانی، آتش‌سوزی اخیر در یک ایستگاه ماهواره‌ای استارلینک در مرکز این کشور را «اقدامی خرابکارانه و عمدی» توصیف کردند و گفتند این حادثه نشان‌دهنده «دکترین جدید روسیه برای حمله» است.

گزارش‌ها حاکی از آن است که روسیه برای اجرای چنین حملاتی از طریق اینترنت اقدام به جذب عوامل عملیاتی می‌کند؛ رویکردی که شناسایی و رصد تهدیدها را برای سازمان‌های اطلاعاتی اروپا دشوارتر می‌سازد. همچنین تصور می‌شود کرملین از پهپادها هم برای عملیات شناسایی و مراقبت و هم برای حمله استفاده می‌کند؛ همان‌طور که در جریان تلاش ناموفق برای حمله به فرودگاه لایپزیگ مشاهده شد. تنها در آلمان، پلیس طی هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶، ۱۶۵ مورد مشکوک به خرابکاری و ۷۴۷ مورد فعالیت مشکوک پهپادی را در سراسر کشور شناسایی کرده است.

در همین حال، بریتانیا مدعی است بیش از ۵۰۰ مورد استفاده روسیه از کشتی‌های ماهیگیری برای جاسوسی از کابل‌های زیردریایی متصل‌کننده این کشور به اروپا و آمریکا را شناسایی کرده است. گفته می‌شود مسکو در حال تهیه نقشه از این زیرساخت‌های زیرآبی با هدف شناسایی اهداف احتمالی برای حملات آینده است. هرگونه تلاش برای مختل کردن این کابل‌ها می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای شبکه‌های ارتباطی فراآتلانتیکی و نظام بانکی، خدمات درمانی و طیف وسیعی از خدمات حیاتی دیگر داشته باشد.

روسیه پیش‌تر نیز به هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی اروپا متهم شده است. لهستان، روسیه را مسئول مجموعه‌ای از حملات سایبری به شبکه برق این کشور در اواخر سال ۲۰۲۵ دانست؛ حملاتی که تا آستانه ایجاد یک خاموشی گسترده پیش رفتند. در همان دوره، گروه‌های مرتبط با کرملین نیز ظاهرا حملات مشابهی را علیه یک تاسیسات گرمایشی در سوئد و یک شرکت ارائه‌دهنده خدمات آب در دانمارک انجام دادند.

این عملیات مختلف آسیب‌پذیری زیرساخت‌های غیرنظامی اروپا در برابر جنگ پنهان روسیه را آشکار کرده‌اند. این وضعیت در شرایطی رخ می‌دهد که بسیاری از پروتکل‌های امنیتی در کشورهای اروپایی همچنان بر مبنای فرضیات دوران صلح طراحی شده‌اند که با واقعیت‌های کنونی مطابقت ندارند. از سوی دیگر، یکپارچگی بالای زیرساخت‌های اروپا نیز بر میزان آسیب‌پذیری آن افزوده است؛ به‌گونه‌ای که اختلال در زیرساخت‌های یک کشور می‌تواند به‌سرعت به کشورهای دیگر سرایت کند.

به نظر می‌رسد شماری از دولت‌های اروپایی از این خطر آگاه شده‌اند. لهستان ابتکار جدیدی را برای تبادل اطلاعات درباره تهدیدهای ترکیبی احتمالی علیه زیرساخت‌های این کشور به راه انداخته است. آلمان و اتریش نیز در حال بررسی اقدامات مشابهی هستند. این اقدامات گامی مثبت محسوب می‌شوند، اما برای مقابله با تهدید موجود، اقدامات بیشتری لازم است.

پوتین در شرایط کنونی به دنبال بهره‌برداری از آسیب‌پذیری‌های اروپا است تا راه‌هایی برای منزوی کردن اوکراین و قطع شریان کمک‌های اروپایی به کی‌یف پیدا کند. زیرساخت‌های غیرنظامی ممکن است یکی از آسیب‌پذیرترین حلقه‌های اروپا در این رویارویی باشند. ازاین‌رو، رفع این آسیب‌پذیری باید در شمار اولویت‌های امنیتی رهبران اروپایی قرار گیرد؛ رهبرانی که در پی مقابله با تهدید فزاینده کرملین هستند.