در این نسخه که در اجلاس 2015 مجمع اقتصادی جهان در داووس ارایه شد، آمده است: در این مدت، تحلیل‌ها از شناسایی خطر به سمت تفکر دقیق درباره ارتباط متقابل خطر و آثار بالقوه آبشارگونه این خطرات رفته است.

گزارش امسال با یک گام به پیش، بر علل بالقوه و همچنین راه حل‌های مخاطرات جهانی تاکید کرده است. در این گزارش نه تنها به 28 مخاطره جهانی در مقولات سنتی گزارش (اقتصادی، محیط زیستی، اجتماعی، ژئوپلیتیکی و فناوری) نگاهی انداخته شده، بلکه محرک‌های این مخاطرات به شکل 13 گرایش مد نظر قرار گرفته است.

علاوه بر این، نویسندگان گزارش، ابتکاراتی را برای بررسی چالش‌های قابل توجه برگزیده‌اند که امیدوارند الهام‌بخش هماهنگی میان بازرگانان، دولت و جامعه مدنی شود.

مخاطره‌ای جهانی، رویداد یا شرایط نامعلومی است که اگر واقع شود، می‌تواند اثر منفی قابل توجهی برای چند کشور یا صنعت در 10 سال آینده داشته باشد.

گرایش هم به معنای الگوی درازمدتی است که در حال حاضر روی داده و می‌تواند عامل تشدید مخاطرات جهانی یا تغییر دهنده رابطه میان آنها باشد.

ترسیم مخاطرات جهانی در سال 2015

عرصه مخاطرات جهانی یا نقشه‌ای از محتمل‌ترین مخاطرات و دارای بیشترین اثر، این ایده را مطرح می‌کند که 25 سال پس از فرو ریختن دیوار برلین، “درگیری بین الدولی” یک بار دیگر به نگرانی اصلی تبدیل شده است (جدول 1 را مشاهده کنید).

با این حال، سال 2015 به شدت نسبت به گذشته متفاوت است، به طوری که با افزایش مخاطرات فناوری، به ویژه حملات سایبری مواجهیم و واقعیت‌های جدید اقتصادی را شاهدیم که یادآوری می‌کند تنش‌های ژئوپلیتیکی به شکل بسیار متفاوتی نسبت به گذشته پدیدار شده‌اند.

اطلاعات به سرعت در سراسر جهان جریان می‌یابد و فناوری‌های در حال ظهور عامل شکوفاییِ نفوذ بازیگران جدید و گونه‌های جدید تسلیحات شده است.

در همین حال، هشدارهای گذشته درباره بلایای بالقوه‌ی محیط زیستی در حال محقق شدن است، گرچه پیشرفت ناکافی حاصل شده – که این را می‌توان در نگرانی‌های شدید درباره قصور در انطباق با تغییرات اقلیمی و وقوع بحران‌های آبی در گزارش سال جاری مشاهده کرد.

این چالش‌های چندگانه و مرتبط با هم می‌تواند ثبات اجتماعی را تهدید کند، همچنین می‌تواند موضوعی باشد که بیش از همه با دیگر مخاطرات سال 2015 مرتبط باشد و علاوه بر این به واسطه میراث بحران اقتصادی جهانی در قالب کاهش بودجه عمومی و تداوم بیکاری تشدید شود.

موضوع اصلی بی‌ثباتی اجتماعی، تناقض مهمی را برجسته می‌سازد که از زمان وقوع بحران همچون آتش زیر خاکستر است، اما در گزارش امسال آثار آن پدیدار شده است.

مخاطرات جهانی، فرامرزی و فراتر از حوزه‌های نفوذ است و نیاز به آن دارد که ذینفعان آن با یکدیگر همکاری کنند، اما این مخاطرات در همین حال تهدیدی برای تحلیل بردن اعتماد و هماهنگی ضروری برای انطباق یافتن با چالش‌های جدید جهانی است.

اما جهان به اندازه کافی آماده فضای پیچیده مخاطرات نیست. برای نخستین بار، این گزارش بینش‌هایی را در این باره در سطح منطقه‌ای ارایه می‌دهد: بی‌ثباتی اجتماعی از جمله سه خطر جهانی است که اروپا، آمریکای لاتین و کارائیب و خاورمیانه و شمال آفریقا کمترین سطح آمادگی را در قبال آن دارند.

ظرفیت برخورد با تداوم بیکاری – خطر مهمی که با بی‌ثباتی اجتماعی مرتبط است – نیز نگرانی عمده‌ای در اروپا و آفریقای جنوب صحراست.

همچون سال‌های گذشته، بخش دوم گزارش به کنکاش درباره سه مجموعه خطر می‌پردازد که در یافته‌های تحقیق حاصل شده‌اند. این مجموعه‌ها در سال 2015 عبارتند از:

کنش متقابل ژئوپلیتیک و اقتصاد: ارتباط متقابل ژئوپلیتیک و اقتصاد در حال تشدید است، زیرا دولت‌ها از ابزارهای اقتصادی استفاده بیشتری می‌کنند، از یکپارچه‌سازی منطقه‌ای و معاهدات تجاری گرفته تا سیاست‌های حمایتی و سرمایه‌گذاری‌های فرامرزی، همگی برای ایجاد قدرت نسبتا ژئوپلیتیک به کار گرفته می‌شود.

این تهدیدی برای منطق همکاری اقتصادی جهانی و به شکل بالقوه کل نظام بین‌الملل مبتنی بر قانون است.

شهرنشینی در کشورهای در حال توسعه: جهان اکنون در کشاکش گذاری عمده از زندگی روستایی به شهرنشینی است، به طوری که شهرها رشد فزاینده‌تری در آسیا و آفریقا یافته‌اند. اگر این امر به درستی مدیریت شود، به ابتکار و تحریک رشد اقتصادی کمک خواهد کرد. اما توان ما برای بررسی طیفی از مخاطرات جهانی – شامل تغییرات اقلیمی، بیماری‌های واگیر، ناآرامی اجتماعی، تهدیدهای سایبر و توسعه زیرساخت – عمدتا به واسطه اینکه شهرها چگونه مدیریت شوند، معین خواهد شد.

حکمرانی فناوری‌های در حال ظهور: سرعت تغییر فناوری‌ها، سریع‌تر از هر زمان دیگری شده است. رشته‌هایی همچون زیست‌شناسی مصنوعی و هوش مصنوعی در حال ایجاد ظرفیت‌های بنیادی جدیدی هستند که پتانسیل عظیمی برای حل مهم‌ترین مشکلات جهان عرضه می‌کنند. در همین حال، خود اینها مخاطراتی را به همراه دارند که به دشواری قابل پیش‌بینی است.

سازوکار نظارتی باید به شکل موثرتری عامل توازن میان مزایای احتمالی و درخواست‌های تجاری با ملاحظه عمیق‌تر در خصوص مسایل اخلاقی و مخاطرات میان تا بلندمدت – از اقتصادی گرفته تا محیط زیستی و اجتماعی – شود.

تسکین، تدارک و ایجاد حالت ارتجاعی در برابر مخاطرات جهانی روندی طولانی مدت و پیچیده است، امری که اغلب در تئوری تصدیق می‌شود، اما در عمل دشوار است.

بخش سوم این گزارش حاوی ابتکارات اثبات شده یا دلگرم‌کننده‌ای است که در پاسخ به رویدادهای شدید آب و هوایی و انطباق با تغییرات اقلیمی ارایه شده‌اند.

در 10 سال اخیر، گزارش مخاطرات جهانی آگاهی از خطرات ناشی از ماهیت مخاطرات جهانی را افزایش داده و دایما خواستار هماهنگی چندجانبه برای رسیدگی به آنها شده است. گزارش امسال با عرضه نگاهی اجمالی در طیفی وسیع از شناسایی خطر و ارزیابی آن تا عملکردها – از “چیستی” تا “چگونگی” – هدف خود را ارایه جامع‌ترین مجموعه بینش‌ها برای سیاستگذاران قرار داده است.

جدول 1- 10 مخاطره جهانی از منظر احتمال وقوع و اثر

 برای دریافت متن کامل گزارش روی این لینک کلیک کنید.