هدف از پروژه سیستم راهبرد اروپا و آنالیز سیاست‌ها[1] کمک به اتحادیه اروپا جهت شناسایی روندهای عمده جهانی، ارزیابی پیامدهای آنها، و بازنگری چالش‌های نشئت‌گرفته از این روندها و گزینه‌های سیاستی پیش روی سیاست‌گذاران است. در ضمن، این پروژه همچنین آمادگی اتحادیه اروپا جهت تعامل با متحدان راهبردی بین‌المللی، همتایان، و کارشناسان از سرتاسر جهان را در راستای تفکر و تأمل درباره روندها و چالش‌های مشترک جهانی و در حالت مطلوب همکاری جهت پرداختن به این روندها و چالش‌ها بازتاب می‌دهد.

این گزارش بر مبنای چهار گزارش مشروح پیشین که در قالب پروژه سیستم راهبرد اروپا و تحلیل سیاست‌ها به نگارش درآمده[2] و همچنین بحث‌های صورت گرفته در کنفرانس‌های این پروژه و مرور جامع پیشینه مطالعات درباره روندهای جهانی تهیه شده است. این گزارش تلاش دارد تا روندهای عمده‌ای که سیستم‌های ژئوپلیتیکی، اقتصادی، و اجتماعی دهه‌های پیش روی را شکل می‌دهند به شکل خلاصه و جمع‌وجور ارائه دهد و در این راستا به ویژه به تبعات این روندها برای اتحادیه اروپا در دوران پیش روی می‌پردازد. ما امیدواریم این گزارش برای خوانندگان جالب و جذاب باشد و بواسطه نگرش‌ها درباره مسائل عمده جهانی زمانه ما و همچنین پیشنهاداتی که جهت پرداختن به این مشکلات ارائه نموده است برای اتحادیه اروپا، کشورها و شهروندان عضو آن، و شرکای بین‌المللی اروپا مفید فایده واقع شود. گزارش در این راستا چهار سؤال کلیدی مطرح نموده که سیاست‌گذاران باید در دوران پیش روی مدنظر قرار دهند.

نمایندگان چهار مؤسسه و نهادی که در مطالعات این پروژه شرکت داشتند ــ کمیسیون اروپا، پارلمان اروپا، دبیرخانه عمومی شورای اتحادیه اروپا،[3] و اداره خدمات اقدام خارجی اروپا[4] ــ همچنان به طور فعالانه طی سال‌های آتی با یکدیگر همکاری خواهند کرد تا اطمینان حاصل کنند که این نوع تحلیل روندهای جهانی بیش از پیش در خدمت فرآیند سیاست‌گذاری‌های آگاهانه قرار می‌گیرد.

پروژه سیستم راهبرد اروپا و تحلیل سیاست‌ها در ابتدا به عنوان یک پروژه پایلوت آغاز بکار کرد و متعاقباً به یک اقدام مقدماتی به ترتیب تحت بودجه‌های 2010 و 2011 اتحادیه اروپا تبدیل شد. مقصود از این فرآیند منحصربه‌فرد میان‌مؤسسه‌ای شناسایی و به اشتراک‌گذاری تحلیل‌ها درباره روندهای جهانی بلندمدتی است که احتمالاً طی دهه‌های آتی در برابر اروپا قرار خواهند گرفت و همچنین چالش‌های سیاستی بالقوه‌ای که شاید از این روندها نشئت بگیرند. هدف از این امر نیز تلاش جهت ایجاد ظرفیت‌های جدید در زمینه آینده‌نگری راهبردی در درون اتحادیه اروپاست.

پروژه فوق‌الذکر با تبعیت از دستورالعمل‌های یک کارگروه میان‌مؤسسه‌ای تاکنون به طور مشخص به بررسی چهار روند عمده جهانی پرداخته که پیشاپیش نمایان شده‌اند یا ممکن است طی پانزده سال آینده پدیدار شوند و در این راستا بر روی سه حیطه اصلی تمرکز کرده است: 1) اقتصاد، 2) جامعه، و 3) حاکمیت و قدرت. این پروژه در سال 2012 یک گزارش عمومی درباره روندهای عمده جهانی از طرف مؤسسه مطالعات امنیتی اتحادیه اروپا[5] تهیه نمود، سپس کارگروهی برای هر یک از سه حوزه مشخص فوق‌الذکر تشکیل داد، گزارش‌های پژوهشی بیشتری را در هر یک از حوزه‌ها در سال 2013 برای اندیشکده‌های معتبر تهیه کرد، و همه فعالیت‌های تکاملی خود را در قالب کنفرانس‌های سالانه (در سال‌های 2011، 2012، و 2014) به بحث و بررسی گذاشت.

متن گزارشات گوناگون، مشروح بحث‌های پروژه سیستم راهبرد اروپا و تحلیل سیاست‌ها، و ترکیب کارگروه‌های این پروژه را می‌توانید با مراجعه به آدرسwww.espas.eu  مشاهده کنید. یک آرشیو موازی آنلاین حاوی گزارشات درباره روندهای جهانی برگرفته از منابع گوناگون را نیز می‌توانید با مراجعه به آدرس www.orbis.eu   مشاهده کنید.

در پس‌زمینه بودجه‌ای این پروژه پیش‌بینی شده است که «پروژه سیستم راهبرد اروپا و تحلیل سیاست‌ها باید در راستای ارائه منظم داده‌ها به مؤسسات اتحادیه اروپا طراحی شود تا بدین ترتیب به تفکر راهبردی بلندمدت و میان‌مدت کمک کند. اینگونه داده‌ها از جمله شامل ارزیابی مشروح روندهای بلندمدت و ارائه گزارش به رؤسای جدید آن دسته از مؤسسات اتحادیه اروپا است که به بررسی چالش‌ها و گزینه‌های مربوط به سال‌های 2014 تا 2019 می‌پردازند.»

در رابطه با همه گزارشات پژوهشی درباره روندهای آتی باید برخی موارد احتیاطی را مدنظر قرار داد. پیش‌بینی‌ها بندرت به طور تمام و کمال دقیق هستند، زیرا هیچ روندی تغییرناپذیر نیست؛ رویدادهای پیش‌بینی‌نشده نیز اغلب می‌توانند تداخل پیدا کرده و مسیر تاریخ را تغییر دهند. با این وجود، آینده‌نگری‌ها همچنان ارزشمند هستند. آینده‌نگری این امکان را به ما می‌دهد که از یک چشم‌انداز فراخ‌تر به زمان حال نگاه کنیم و اوضاع و احوال موجود را بهتر درک کنیم. آینده‌نگری همچنین دست زدن به اقدامات اصلاحی زودهنگام در برابر تحولات بالقوه منفی و شکل‌دهی مثبت‌تر فضای سیاست‌ها را ساده و آسان می‌سازد. فرآیند آینده‌نگری با پیش‌بینی آنچه می‌تواند اتفاق افتد مسائل را نمایان می‌سازد و سیاست‌گذاران را دعوت می‌کند تا به این مسائل بپردازند و راهکارهایی را بیابند که در بلندمدت به نفع جامعه تمام می‌شوند. از آنجا که آینده اروپا در دست اروپایی‌هاست، آینده‌نگری یک ابزاری کلیدی است که به ما کمک می‌کند تا آینده را به نحو مثبت‌تری شکل دهیم.

متن کامل این گزارش به صورت پی دی اف را می توانید در این سه لینک (لینک اول، لینک دوم، لینک سوم) دریافت کنید. دبیرخانه شورای راهبردی روابط خارجی بدون تایید محتوا و ادعاهای مطرح شده در این گزارش، ترجمه کامل آن را صرفا جهت اطلاع و بهره برداری نخبگان،کارشناسان، پژوهشگران، دانشجویان و تصمیم‌گیران حوزه سیاست خارجی کشور منتشر می‌کند و بی شک مطالب مطرح شده در این گزارش به هیچ وجه مورد تایید این دبیرخانه نمی‌باشد.

[1] European Strategy and Policy Analysis System (ESPAS)

[2] The four reports commissioned by ESPAS are: = EUISS report for ESPAS, Global Trends 2030 — Citizens in an Interconnected and Polycentric World, 2012; = CEPS report  or  ESPAS, The Global Economy in 2030: Trends and Strategies for Europe, 2013; = RAND Europe report for ESPAS, Europe’s Societal Challenges: An analysis of global societal trends to 2030 and their impact on the European Union, 2013;  = FRIDE and Chatham House (RIIA) report for ESPAS, Empowering Europe’s Future: Governance, Power and  Options for the European Union in a Changing World, 2013.

[3] General Secretariat of the Council of the European Union (GSC)

[4] European External Action Service (EEAS)

[5] European Union Institute for Security Studies (EUISS)