دکتر عبدالرضا فرجی راد، سفیر سابق ایران در نروژ و مجارستان درخصوص تغییر مواضع دولت ترکیه در قبال تحولات منطقه و ایران گفت: ترکیه به دو علت اساسی نسبت به ایران در هفته های اخیر حساسیت نشان می دهد. هر چند که در یک مقطع کوتاهی پس از کودتا در ترکیه، ترکها کمی آرام گرفتند اما روند صعودی ایجاد تنش با ایران را مجددا از سر گرفتند و با روی کار آمدن ترامپ، ترکها این تنش را تشدید کرده اند. ماه اول که ترامپ به طور جدی با ایران برخوردی نداشت یا از لحن تندی صحبت نمی کرد، ترکها هم به همان میزان آهسته حرکت می کردند اما از زمانی که دولت جدید آمریکا برخورد با ایران را تشدید کرد، دوستان عرب شان هم کار هماهنگی را علیه ایران شروع کردند که تصور می کنم این کار هماهنگ به صورت انفرادی و تنها صورت نمی گیرد؛ بلکه با یک هماهنگی میان تیم جدید در کاخ سفید، اسرائیل، عربستان، ترکیه و قطر صورت گرفته تا فشارهایی را به ایران اعمال کنند تا نخست حوزه و جغرافیای نفوذ ایران را محدود کنند و اجازه ندهند ایران در سوریه دستاوردی داشته باشد و همچنین با توجه به تحرکات بزرگی که عربستان و ترکیه با عراق از سر گرفتند،قصد دارند همزمان با یک زمان طولانی تر زمینه همین کار را در عراق فراهم کنند. آنها به دنبال آن هستند وقتی ایران در سوریه به زعم خودشان نتوانست دستاورد مهمی کسب کند، حملات سیاسی لفظی رسانه ای خود را بر علیه ایران در عراق هم آغاز کنند. غرب به رهبری آمریکا و کشورهای منطقه اعلام کردند هدف؛ کشاندن ایران پشت مرزهای خودش است. آنها در نظر دارند همان هدفی که در ابتدای بحران سوریه در 5 سال پیش آغاز کردند و با سرنگونی بشار اسد به دنبال ضربه زدن به ایران بودند، این هدف را اکنون پس از 5 سال دنبال کنند. دلیل دوم مواضع تند اخیر ترکیه در قبال ایران این است که ترکیه از عضویت در اتحادیه اروپا ناامید شده است. ترکیه در گذشته برای عضویت در اتحادیه اروپا لازم بود که اصولی را تکمیل کند و ترکیه 26 فصل را پر کرده بود و 5 فصل باقیمانده بود تا ترکیه پروسه عضویت در اتحادیه اروپا را تکمیل کند، اما با توجه به تحولات 5 سال گذشته، کودتا، برخورد با خبرنگاران، دستگیری های گسترده، تندی با اروپا این عوامل موجب شد فصولی که ترکیه برای عضویت در اتحادیه اروپا پر کرده بود، از بین برود. ترکیه حتی اعدام که از شرایط اصلی عضویت در اتحادیه اروپا است را نقض می کند. لذا مشخص است که ترکها حداقل تا میان مدت مطمئن شده اند که عضویت در اتحادیه اروپا تا یکی دو دهه آینده امکانپذیر نیست؛ لذا ترکها چرخشی به خاورمیانه کردند تا منافعی را که در اروپا برای خود متصور بودند و اکنون کاهش یافته این خلا را نه تنها در خاورمیانه، آسیای مرکزی و روسیه به دست آورند، بلکه منافع بیشتری را در خاورمیانه نسبت به اتحادیه اروپا کسب کنند. بنابراین ایران را تنها رقیب خود در منطقه می دانند. ترکها به خوبی می دانند نفوذ عربستان در کشورهای عربی و جهان اسلام وابسته به قیمت نفت است چون اقتصاد آنها یک اقتصاد تک محصولی است اما ترکیه اقتصاد متنوع دارد و بر اساس انرژی نیست، سیاست های بازی دارد و سیاست های اجتماعی ترکیه نسبتا باز است و توانسته زیرساخت های مناسبی را فراهم کند. امروزه اگر بخواهید با کشورها در زمینه اقتصادی، اقدامات اساسی انجام دهید باید نخست در زمینه نفوذ فرهنگی و سیاسی اعتماد سازی کنید بعد کار اقتصادی گسترده انجام دهید در غیر این صورت این کار اقتصادی گسترده همواره در معرض خطر قرار می گیرد. ترکیه در شرایطی نیست که ریسک کند یعنی برای یک یا چند کشور سرمایه گذاری می کند اما مانند ایران پشتوانه انرژی ندارد که اگر دچار بحران شد، بتواند از آن ذخیره انرژی خود بهره برداری کند لذا ترکیه می خواهد به نفوذ فرهنگی، سیاسی و دستاوردهای بزرگ اقتصادی برسد. از طرفی نفوذ ایران در کشورهایی مانند سوریه، لبنان، عراق و کشورهای قفقاز بیشتر از دیگر کشورهاست. اگر ترکیه می خواهد حرف اول را بزند باید ایران را از میدان به در کند. به این دلایل ترکیه از فرصت ایجاد شده که اسرائیل بیشتر از گذشته فعال شده و کشورهای عربی به ویژه عربستان نیز به تکاپو افتاده اند تا ایران را در تنگنا قرار دهند، می خواهد استفاده کند.
سفیر سابق ایران در خصوص آینده مناسبات ایران و روسیه پس از روی کار آمدن دولت ترامپ نیز گفت:روسیه منافع خود را دنبال می کند و مشکلات خاص خود را دارد. بزرگترین مشکل روسیه تحریمهایی است که به خاطر تصرف شبه جزیره کریمه و درگیری ها در شرق اوکراین ایجاد شده که اروپایی ها معتقدند توافق مینسک باید اجرا شود تا تحریمها لغو شود. روسیه می خواهد با ترکیه و اعراب کار کند و اگر آمریکا کمی به روس ها نزدیک شود؛ هم آمریکایی ها تحریمها را بر می دارند، هم اروپایی ها بر اساس فشار آمریکا تحریمها را لغو می کنند. روسیه و  ایران می خواهند مناسبات خوب داشته باشند اما واقعیت این است که استراتژی های دو کشور متفاوت است؛ تمام استراتژی ایران در سوریه با استراتژی روسها مطابقت ندارد تا جایی با هم هستیم و در جایی تفاوت دیدگاه داریم. ایران برای مقابله با اسرائیل در سوریه است در حالی که روسها نظام اسرائیل را به رسمیت می شناسد و روابط خوبی دارند و نزدیک یک سوم جمعیت اسرائیل روسی هستند و همچنین با یکدیگر همکاری های اقتصادی گسترده، تکنولوژیکی و امنیتی دارند و روسیه مانند اروپا به دنبال ایجاد دو دولت در فلسطین است . از سوی دیگر رابطه روسیه و ترکیه گسترده است و به دنبال آن هستند که تجارت خود را به 50 میلیارد دلار برسانند. مبنای کار دو کشور انرژی است. ترکها به دنبال این هستند چندین نیروگاه به کمک روسها بسازند و مقدمات و توافقات آن انجام شده است. از یک طرف روسیه برای تنبیه کشورهای متحد سابق خود مانند اوکراین و برخی کشورهای شرق اروپا دنبال انتقال انرژی خود در آینده از طریق ترکیه است. لذا ترکیه کشور مهمی در دنیا در زمینه انتقال انرژی است که دو کشور با هم کارهای گسترده می کنند. ایران هم با روسیه کار می کند؛ برای روسیه، ایران هم استراتژیک است اما نباید انتظار داشته باشیم که روسیه در هر شرایطی به حمایت از ما بر می خیزد؛ بلکه منافع خود را دنبال می کند و یکی از منافعش در داخل ایران است.
فرجی راد در ارتباط با این تحلیل که روسیه ناچار است میان ایران و آمریکا یکی را انتخاب کند،گفت: چنین اتفاقی نمی افتد. روسیه و دولت جدید آمریکا تلاش می کنند به یکدیگر نزدیک شوند که این نزدیکی خیلی بعید است چون جمهوریخواهان و دموکراتها و رسانه ها که ابزار کنترل دولت در آمریکا هستند، مخالف نزدیکی زیاد به روسها هستند. لذا بعید است روابط مسکو و واشنگتن خیلی نزدیک شود اما ممکن است روابط دو کشور بهتر از زمان زمامداری اوباما شود . تقریبا فرض محال است که دوستی خاصی میان آمریکا و روسیه برقرار شود. ثانیا اگر چنین دوستی برقرار شود طبیعتا روسیه منافع بی شماری را با آمریکا تعریف کرده از جمله امنیت مرزهای غربی روسیه، کاهش تنش، کاهش سلاح های استراتژیک و هسته ای و سرمایه گذاری آمریکایی ها.باید توجه داشته باشیم  روسها می خواهند با ایران رابطه داشته باشند و این رابطه رو به رشد است.

منبع: خبرگزاری آریا