* عبدالرضا فرجی‌راد

در این اواخر دونالد ترامپ چندین‌بار در مصاحبه‌ای خود اعلام کرده تا مسئولیت ریاست‌جمهوری را در کاخ سفید به عهده نگرفته بود تصور نمی‌کرده که این پست چه مشکلات عدیده و متنوعی را با خود به همراه دارد. رئیس‌جمهور جدید آمریکا خود نه در کنگره و سنا حضورداشته و نه تا قبل از ریاست‌جمهوری پست‌هایی چون فرمانداری و امور دیپلماتیک را مدیریت کرده است.

از طرفی گروه اصلی اطراف وی جز استیو بنن، تیمی است عملیاتی و تقابل‌گرا و علاقه‌مندند هر گره‌ای را با زور و عملیات نظامی باز کنند. اتفاقاً استیو بنن به‌عنوان تنها استراتژیست و فرد راهبردی کاخ سفید با افکار نژادپرستانه خود به‌جای آنکه تا حدودی گروه عملیاتی و نظامی را کنترل کند خود مشوقی برای آن‌ها به شمار می‌آید و به عبارتی به آن‌ها روحیه می‌دهد.

استیو بنن هر آنچه را تاکنون انجام داده راهی برای درمان ناکارآمدی دولت‌های آمریکا می‌داند. بنن میانه‌ای با میانه‌روی ندارد. مشخص است که او با رشد پوپولیسم در جامعه آمریکا و بهره‌گیری از مردم اهداف خاصی را دنبال می‌کند. به‌طور مثال وی خواهان برخورد با جمهوری اسلامی ایران است و نیز پیوند زدن پوپولیسم آمریکایی با پوپولیسم اروپایی هدف دیگر وی به شمار می‌رود. وی خواهان از بین رفتن اتحادیه اروپا و تبعیت کشورهای اروپایی از ایالات‌متحده آمریکاست.

به‌طورکلی چون این گروه با ذهنیت غیر تاریخی و غیراستراتژیک حرکت می‌کند با ساختار سیاسی آمریکا و نیز سیستم چند‌قطبی در جهان دچار مشکل می‌شود که یا مجبور است برخلاف شعارهای قبل و بعد از انتخابات ترامپ از مواضع خود عقب‌نشینی کند یا دچار مشکلات مربوط به قانونی می‌شود که همچون حکم حکومتی مربوط به ویزا و پناهندگی باید از آبرو و اعتبار خود مایه بگذارد.

آنچه امروز ترامپ در ارتباط با چین، ناتو و حتی مکزیک می‌گوید با مطالب هفته‌های گذشته متفاوت است. این عقب‌نشینی‌های پی‌درپی نه‌تنها سیاست خارجی ایالات‌متحده را با سردرگمی روبه‌رو می‌کند؛ بلکه به‌تدریج اعتبار کاخ سفید در بین نهادهای مؤثر و تصمیم‌گیر در درون آمریکا نیز از دست می‌رود.

با استعفای مایکل فلین، مشاور امنیت ملی دونالد ترامپ و یکی از چهار تندروی اصلی کاخ سفید اولین ضربه جدی و اساسی را دولت جدید آمریکا متحمل شد. با توجه به اهمیت مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور در ساختار سیاسی کاخ سفید، رسوایی امنیتی ارتباط با روسیه آن‌هم در زمان انتخابات می‌تواند پیامدهای بیشتری را برای رئیس‌جمهور و گروه وی داشته باشد.

درست است که کاخ سفید در قضیه مهاجرت و با ایستادگی قضات با اولین مانع مواجه شد ولی رسوایی امنیتی مایکل فلین و تیمی از نزدیک‌ترین افراد به رئیس‌جمهور موضوعی نیست که با یک استعفا و انتخاب فرد دیگری به‌جای وی تمام شود.

درواقع استعفای او با هماهنگی رئیس‌جمهور و گروه اصلی در کاخ سفید صورت گرفته تا از پیامدهای بعدی این جریان برای دولت جلوگیری شود؛ اما واقعیت آن است که این مسئله آن‌قدر اهمیت دارد که مخالفان ترامپ، دستگاه قضایی که به آن‌ها توهین شده و جامعه مدنی به‌صورت جدی آن را دنبال کنند.

هم‌اکنون پلیس فدرال آمریکا که زیر نظر دستگاه قضایی آمریکاست درباره مسئله حملات سایبری و دخالت روسیه در فرآیند انتخابات آمریکا مشغول تحقیق است و درواقع ارتباطات متعدد فلین با سفیر روسیه می‌تواند در راستای این موضوع مهم داشته‌های خوبی برای گروه تحقیق باشد.

جمهوری‌خواهان که خود در مخمصه ترامپ گیر کرده‌اند با این رسوایی امنیتی مایکل فلین بیش از این نمی‌توانند نسبت به حوادث درون کاخ سفید بی‌تفاوت باشند و مجبورند در این رابطه موضع‌گیری کنند. با حوادثی که در یک ماه گذشته در کاخ سفید؛ چه در مورد مسائل داخلی و چه در مورد سیاست خارجی دولت رخ‌داده، جمهوری‌خواهان حتماً مشورت‌هایی داشته‌اند ولی مشکل این است که هنوز عرق گروه ترامپ از انتخابات خشک نشده و اکثر طرفداران ترامپ هنوز از وی حمایت می‌کنند.

ولی در صورت ارائه روند فعلی و پیگیری‌های قضایی ممکن است در آینده مشاهده جریانات مهمی در داخل آمریکا باشیم. مشکل ترامپ این است که به همان اندازه که دموکرات‌ها با نزدیکی به روسیه مخالف هستند، جمهوری‌خواهان کنگره نیز تاکنون چندین بار مواضع سخت خود را نسبت به تصمیم‌ ترامپ در نزدیکی با مسکو اعلام کرده‌اند.

از سویی‌ ترامپ هم نمی‌تواند یک‌باره به خاطر این رسوایی ارتباطات گسترده با مسکو را نادیده بگیرد؛ زیرا بر اساس نظر مطبوعات آمریکا، روسیه اطلاعاتی از سفرهای‌ ترامپ به مسکو در اختیار دارد که در صورت افشای آن‌ها می‌تواند ترامپ و گروه وی را با مشکلات جدی روبه‌رو کند.

* استاد ژئوپلیتیک