عبدالرضا فرجی‌راد*:

درواقع شروع اعتراضات با دونالد ترامپ و دولت او از بدو ورود به کاخ سفید و از همان روز تحلیف در ٢٠ ژانویه، امر غیرمنتظره‌ای بود که در تاریخ امریکا و همچنین در هیچ کجای دنیا سابقه‌ای نداشته است و همین نو بودن و آغاز شدن اعترضات از همان روز نخست کاری، موجب تعجب بسیاری از تحلیلگران شده است. البته این اعتراضات تنها محدود به امریکا باقی نماند و در برخی از کشورهای دیگر مانند اروپا، ژاپن، استرالیا و… که از متحدان امریکا هم محسوب می‌شوند، انجام شد. آنچه موجب شده است تا میلیون‌ها انسان از گروه‌های مختلف فارغ از جنسیت، نژاد و مذهب در امریکا و دیگر کشورها از همان بدو ورود ترامپ اعتراضاتی به راه انداخته و مخالفت‌های علنی‌شان را ابزار کنند، این است که رییس‌جمهور تازه‌کار امریکا، در هنگام مبارزات انتخاباتی‌اش و حتی پس از پیروزی، سخنانی را بیان کرده و رفتارهایی را انجام داده است که آن اظهارات و اقدامات نگرانی‌هایی در بسیاری از اقشار و گروه‌ها ایجاد کرده است. این سخنان و رفتارها شامل موضوعات متعدد و متنوعی است: مسائل زنان، محدودیت برای مسلمانان، رنگین‌پوستان و لاتین‌تبارها و مسائل مربوط به مهاجرت و… البته این سخنان تنها به مسائل داخلی امریکا نیز محدود نمی‌شود و مسائلی همچون نزدیکی به روسیه و نادیده گرفتن پیوندها و دوستی‌های امریکا با کشورهای متحد موجب شده است تا هم در داخل امریکا و هم در خارج امریکا نگرانی‌ها درخصوص ترامپ ایجاد شود و آنها احساس کنند که امریکا در چهار سال پیش رو، با خطرات و چالش‌های بسیاری روبه‌رو است. طرح مسائلی نظیر همکاری با روسیه، نادیده گرفتن موضوع چین واحد و طرح مسائلی همچون آینده ناتو نیز نگرانی‌هایی برای بسیاری از افراد ایجاد کرده است. دهه‌های بسیاری است که این تصور در ذهنیت جامعه امریکایی ایجاد شده است که روسیه دشمن نخست امریکا است. این ذهنیت حتی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز از بین نرفت و در سال‌های اخیر که با روی کار آمدن ولادیمیر پوتین نیز همراه بوده، تشدید یافته است. به عبارت دیگر، به غیر از دوران چندین ساله ریاست‌جمهوری یلتسین در روسیه، همیشه واشنگتن و مسکو با یکدیگر رقابت‌های بسیار زیادی در عرصه روابط بین‌الملل داشته‌اند. حال تصور کنید که فردی آمده و رییس‌جمهور امریکا شده است که از نزدیکی میان امریکا و روسیه و همچنین همکاری میان این دو کشور سخن می‌گوید. وجود شایعات متعدد مبنی بر اینکه روسیه در پیروزی ترامپ نقش‌آفرینی هم کرده است، در پشت ذهن امریکایی‌ها و متحدان آنها در این نگرانی موثر بوده است. با توجه به این مسائل، گروه‌های مختلف در امریکا و کشورهای دیگر با حضور در راه‌پیمایی خیابانی این هشدار را به دولت امریکا مخابره کردند که آنچه ترامپ در دوران مبارزات انتخاباتی و حتی پس از پیروزی و قبل از ورود به کاخ سفید گفته است را به پای مبارزات و تلاش‌ها برای پیروزی در انتخابات می‌دانیم ولی اگر بخواهی چک‌هایت را در سنگفرش‌های کاخ سفید نقد کنی، با تو مخالفت خواهیم کرد. من این اعتراضات را بسیار مهم می‌دانم زیرا به طور کلی، جامعه نخبگانی امریکا، چه از حزب جمهوریخواه و چه از حزب دموکرات مخالف ترامپ است و بی‌تردید اگر این اعتراضات از سوی مردم ادامه یابد و اگر ترامپ هم آن سخنانی را که تا پیش از این گفته بود، اجرایی کند، آنها نیز با مردم امریکا همراهی خواهند کرد؛ کماآنکه جان کری، وزیر امور خارجه سابق امریکا در این اعتراضات حضور داشت و باراک اوباما هم در نخستین سخنان خود پس از ترک کاخ سفید در سخنان طعنه‌آمیزی به ترامپ هشدار داد که آزادی مردمی باید حفظ شود. با این وجود، بسیاری از گروه‌های مختلف امریکایی مصمم هستند که ترامپ را از اجرایی کردن تصمیمات نامربوطش بازدارند و او را متوقف کنند و اگر ترامپ به این خواست‌ها توجه نکند، پیش‌بینی من آن است که این راه‌پیمایی‌ها و اعتراضات آنقدر گسترده خواهد شد که تمامی شهرهای ایالات متحده امریکا را دربرخواهد گرفت و همسو با آنها نیز مردم و افکارعمومی کشورهای غربی و متحدان امریکا هم به خیابان‌ها خواهند آمد. به عبارت دیگر، بی‌توجهی به این هشدارها نتیجه‌ای جز فراگیری و جهانی شدن اعتراضات به ترامپ نخواهد داشت. با این حال، قضاوت درباره ترامپ و اینکه این اعتراضات به او تا چه اندازه در تغییر رفتارهای دولت جدید امریکا موثر است، زود است. ترامپ تا به امروز نشان داده است که فردی غیرمنتظره بوده است. با این وجود، اقداماتی که او در روز نخست کاری‌اش در کاخ سفید مبنی بر اینکه با عجله دستور لغو چندین فرمان اجرایی باراک اوباما را صادر کرد، بر عصبانیت‌ها افزود.

البته طرح‌هایی مانند ارایه خدمات بهداشت عمومی در جامعه امریکا و حتی در دو حزب دموکرات و جمهوریخواه، موافقان و مخالفانی داشت ولی اگر ترامپ بخواهد همچنان بر طبل سیاست‌های پیشین خود بکوبد و دست به اقدامات نابخردانه و با عجله بزند، قطعا آن اقدامات بر مخالفان او اثر خواهد گذاشت و موجب ایجاد موج عظیمی از مخالفت‌ها خواهد شد. دشمنی او با رسانه‌ها به ویژه رسانه‌های بزرگی همچون سی‌ان‌ان هم موجب می‌شود تا آن رسانه‌ها در جهت‌دهی به مردم در مخالفت با ترامپ بیش از هر زمان دیگری بکوشند. اگر این اعتراضات هم ادامه‌دار شود، قطعا بر اقتصاد امریکا اثرگذار خواهد بود و این مساله می‌تواند موجب شود تا امریکا با چالش‌های بیشتری نسبت به اکنون روبه‌رو باشد. در مجموع، من روزهای خوبی برای ترامپ و دولت او پیش‌بینی نمی‌کنم مگر آنکه او از سیاست‌های اعلامی کنونی خود عقب‌نشینی کرده و بخواهد در سیاست‌هایش تعدیل‌هایی ایجاد کند.

*تحلیلگر مسائل اروپا و امریکا