هر چند که توافق هسته ای یا برجام میان ایران و گروه موسوم به 1+5  توانست فصل جدیدی را در دیپلماسی هسته ای ایران ایجاد کند، اما بدعهدی غرب در اجرای تعهدات خود به ویژه در زمینه رفع تحریم ها از یک سو و احتمال تغییر رویکرد دولت آینده آمریکا به اجرای برجام از سوی دیگر، گمانه زنی ها را درباره چشم انداز اجرای این توافق شدت بخشیده است.

در همین راستا سایت شورای راهبردی روابط خارجی گفتگویی با طارق رئوف، رییس سابق بخش راستی آزمایی آژانس بین المللی انرژی اتمی و مدیر برنامه خلع سلاح و منع اشاعه بنیاد تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم (SIPRI) انجام داده که مشروح آن را در زیر می‌خوانید.

پرسش: با توجه به سالنامه اندیشکده تان که به تازگی منتشر شد و فصل مربوط به ایران در این سالنامه، نگاه شما به کارکرد تحریم ها چیست؟ چرا تحریم هیچگاه نتوانسته برنامه های راهبردی کشورها را متوقف کند، اما تحریم کنندگان همچنان اصرار دارند از این ابزار استفاده کنند؟

پاسخ: از دیدگاه من هیچ شواهد تجربی مبنی بر اینکه تحریم ها توانسته باشد جلوی پیشبرد طرح دولت ها در زمینه انرژی هسته ای یا تسلیحات هسته ای را بگیرد، وجود ندارد؛ همچنانکه این تحریم ها در تغییر رفتار اسرائیل، هند، پاکستان و کره شمالی نیز با شکست مواجه شدند. در واقع به کارگیری گزینه تحریم نشان از شکست سیاست ها و سایر گزینه های آن دولت هایی است که تحریم ها را بر دیگران اعمال می کنند.

پرسش: نظر گزارش شما بر امکان فروپاشی برجام به دلیل عمل نکردن غرب به تعهدی همچون رفع کامل تحریم هاست. چه کسانی از فروپاشی برجام منتفع می شوند و چرا چنین روندی علیه برجام پیگیری می شود؟

پاسخ: از نگاه من هیچ کسی از فروپاشی توافق هسته ای منتفع نخواهد شد و شکست آن هیچ سودی عاید دولت ها نخواهد کرد. مضاف بر آنکه فروپاشی برجام می تواند جامعه جهانی، صلح و امنیت منطقه ای را دچار مخاطره نماید.

پرسش: دولت بعدی آمریکا چه دموکرات و چه جمهوری خواه چه رویکردی به برجام خواهند داشت؟ در صورت نقض برجام از سوی آمریکا چه احتمالاتی متصور هستید؟

پاسخ: این احتمال که هیلاری کلینتون در صورت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، سیاست سختگیرانه تری را در قبال ایران اتخاذ نماید، بسیار زیاد است و این در حالی است که در صورت پیروزی ترامپ، وی با وجود سیاست های اعلامی خود درباره برجام که همواره سخت گیرانه و انتقادی بوده است، اما در عمل این اجازه را دهد که برجام به مسیر خود ادامه دهد.

پرسش: دیگر اعضای ۵+1 چه نقش و وظیفه ای در حفظ برجام دارند؟

پاسخ: تمام طرفین برجام اعم از ایران و کشورهای غربی به لحاظ قانونی موظف و ملزم به اجرای آن هستند، چرا که آن را امضا کرده اند و توافقنامه نیز توسط قطعنامه 2231 توسط شورای امنیت تائید شده است. بنابراین هرگونه مداخله ای برای اجرا نشدن برجام، نقض قطعنامه محسوب می شود و شورای امنیت موظف به برخورد با خاطیان است.