علی خرم در گفت‌وگو با شوراآنلاین ضمن اینکه احتمال داد مردم انگلیس به این طرح رای منفی بدهند، گفت: خروج انگلیس تبعاتی را برای اتحادیه اروپا هم به همراه خواهد داشت.

وی افزود که در این صورت اتحادیه اروپا دیگر معنای اتحادیه نخواهد داشت و این نهاد رو به افول خواهد گذاشت. از نظر پرستیژ و روانی نیز خروج انگلیس از اتحادیه اروپا به این اتحادیه ضربه وارد خواهد آورد و  اینگونه ارزیابی می‌شود که پایه‌های این اتحادیه ترک بخورد.

همچنین او معتقد است از آنجایی که بخش عمده‌ای از صادرات انگلیس به اتحادیه اروپاست و با تعرفه‌های نزدیک به صفر این صادرات صورت می‌گیرد در وهله نخست خود این کشور از خروج از اتحادیه اروپا به لحاظ اقتصادی متضرر خواهد شد.

در ادامه، متن این گفتگو به صورت تفصیلی از نظرتان می گذرد.

– دکتر خرم؛ مسئله همه پرسی در انگلیس برای خروج یا باقی ماندن در اتحادیه اروپا از چه زمانی مطرح شد؟

– نخستین شخصی که این طرح را مطرح کرد، دیوید کامرون نخست وزیر انگلیس بود. دیوید کامرون در مقطعی که قرار بود به عنوان نخست وزیر انگلیس انتخاب شود، سخنانی را بر زبان آورد که گمان نمی‌کرد تبعات این صحبت بعدها دامن‌گیرش شود. کامرون از رنج بردن مردم از بیکاری و نارضایتی‌شان از ورود مهاجران به کشور سخن گفت و این شعار را مطرح کرد که انگلیس باید از اتحادیه اروپا خارج شود. او گمان می‌کرد که بعد از نخست وزیری‌اش این شعار به فراموشی سپرده می‌شود. اما تمام کسانی که به دلیل نارضایتی از نداشتن شغل، ناامنی و وضعیت نامطلوب اقتصادی به کامرون رای داده بودند، از او خواستند که این شعار را به اجرا درآورد. نخست وزیر انگلیس نیز در ابتدا اعلام کرده بود که خروج از اتحادیه اروپا را به همه پرسی خواهد گذاشت. این در حالی است که ورود و خروج از اتحادیه اروپا چندان به همه پرسی منوط نیست؛ علت آن نیز این است که این مسئله یک امر تخصصی است و مردم عادی در این کشور مطابق آنچه که خبرگزاری‌ها اعلام کرده‌اند هنوز نمی‌دانند به چه دلیل باید در اتحادیه اروپا باقی بمانند یا به چه دلایلی باید خارج شوند. این مسئله نشان می‌دهد که برگزاری رفراندوم در مورد این موضوع چندان به صلاح نیست و شاید این مسئله باید در برخی مراکز تخصصی بررسی شود و آنها نظر دهند که آیا انگلیس در اتحادیه اروپا بماند بهتر است یا از آن خارج شود. همچنین شخص کامرون که آن زمان شعار داده بود باید از اتحادیه اروپا خارج شوند، اکنون جزء طرفداران پروپاقرص ماندن در این اتحادیه است. این مسئله نیز باعث پیچیده تر شدن شرایط شده است.

– در یک دسته بندی کلی چه اقشاری از جامعه خواهان ماندن و چه اقشاری خواهان خروج از اتحادیه اروپا هستند؟

– کسانی که سطح درک‌شان متوسط رو به پایین است خواهان خروج انگلیس هستند؛ آنها ماندن کشورشان در اتحادیه اروپا را فقط در این می‌بینند که به طور مثال اجناس‌شان گران شده، پناهجویان وارد انگلیس شده‌اند یا به لحاظ موقعیت شغلی متضرر شده‌اند. این مسائل باعث ناخرسندی مردم عوام شده است و همین دسته نیز خواهان خروج انگلیس از اتحادیه اروپا هستند. شاید حرف این عده نیز صحیح باشد، اما منافع و امنیت ملی انگلیس در این سطح نیست و در سطوح بالاتری است. این در حالی است که مردمی که سطح فکری شان متوسط رو به بالاست جزء مخالفان خروج کشورشان از اتحادیه اروپا هستند.

– به نظر شما اگر مردم انگلیس در همه پرسی پیش رو به خروج کشورشان از اتحادیه اروپا رای بدهند، این مسئله چه تبعاتی برای این کشور به همراه خواهد داشت؟

– وقتی بررسی‌های تخصصی در این رابطه صورت می‌گیرد درمی‌یابند که انگلیس به لحاظ قدرت از یک سو به آمریکا وصل است و از سوی دیگر از اتحادیه اروپا قدرت می‌گیرد. لذا وقتی این دو فاکتور قدرت حذف شوند، به خودی خود دیگر انگلیس قدرتی نخواهد داشت. بنابراین آنهایی که اهل فن هستند دریافته‌اند که اگر کشورشان از اتحادیه اروپا خارج شود اولا اتحادیه اروپا را از دست داده‌ و قدرت‌شان کاهش پیدا می‌کند ثانیا چون آمریکا توافق کرده که انگلیس در اتحادیه اروپا باقی بماند و این کشور دست راست آمریکا در این اتحادیه است به همین خاطر اگر این کشور از اتحادیه اروپا خارج شود به نوعی نارضایتی آمریکا را نیز در پی خواهد داشت. پس انگلیس به لحاظ جایگاه و ساختار قدرت در جامعه بین‌المللی متحمل دو ضرر عمده خواهد شد.

– چرا واشنگتن تا بدین حد اصرار به ماندن انگلیس در اتحادیه اروپا دارد و این مسئله چقدر برایش اهمیت دارد؟

– در شرایطی که باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا شخصا به انگلیس سفر کرده و از مجلس انگلیس می‌خواهد که در اتحادیه اروپا باقی بمانند این اقدام دارای مفهوم و معانی خاصی است و شخصی چون رئیس جمهور آمریکا بدون هدف چنین اقدامی را انجام نداده است. معنای این کار بسیار عمیق است بدین مفهوم که لندن در توافق با آمریکا و اروپا به مرکز مالی دنیا تبدیل شده است. اگر قرار باشد انگلیس کار خودش را انجام دهد این توافق نیز برهم خواهد خورد. در این صورت لندن جایگاه خود را از دست خواهد داد. همچنین انگلیس دست راست آمریکا در اتحادیه اروپا محسوب می‌شود و آمریکا نمی‌خواهد دست راستش در اتحادیه اروپا از بین برود. لذا اگر آنها تصمیم به خروج از اتحادیه اروپا بگیرند بدون شک آمریکا دلخور خواهد شد.

– خروج انگلیس چه تبعاتی برای خود اتحادیه اروپا به دنبال خواهد داشت؟

– از آنجایی که انگلیس یکی از بزرگترین و پرقدرت ترین کشورهای عضو است، خروج آن برای اتحادیه عواقب بدی در پی دارد. به عنوان مثال در صورتی که انگلیس در اتحادیه اروپا باقی بماند اما چند کشور کوچک از این اتحادیه  خارج شوند، خیلی اثرگذار نیست، اما اگر یکی از کشورهای بزرگ عضو اتحادیه مانند انگلیس، آلمان و یا فرانسه از این اتحادیه خارج شوند، اتحادیه اروپا دیگر معنای اتحادیه نخواهد داشت و این نهاد رو به افول خواهد رفت. از نظر پرستیژ و روانی نیز خروج انگلیس از اتحادیه اروپا به این اتحادیه ضربه وارد خواهد آورد و  اینگونه ارزیابی می‌شود که پایه‌های این اتحادیه ترک بخورد. اما بیشترین آسیب‌ها از نظر ساختار سیاسی و اقتصادی خواهد بود. پس خروج احتمالی انگلیس هم به ضرر اتحادیه اروپا خواهد بود و هم انگلیس.

– تبعات اقتصادی خروج بریتانیا برای کدام طرف بیشتر خواهد بود؟

– از نظر اقتصادی صادرات و واردات انگلیس به طور کلی وابسته به اتحادیه اروپاست و اگر این کشور از اتحادیه اروپا خارج شود در این صورت بسیاری از تخفیفاتی که در تعرفه برای صادرات انگلیس وجود دارد و به طور کل صادرات این کشور به اتحادیه اروپا از بین خواهد رفت. در واقع از لحاظ اقتصادی چون بخش عمده‌ای از صادرات انگلیس به اتحادیه اروپاست و با تعرفه‌های نزدیک به صفر این صادرات صورت می‌گیرد در وهله نخست خود این کشور از خروج از اتحادیه اروپا متضرر خواهد شد. در عین حال ماندن انگلیس در اتحادیه اروپا بدین معناست که این اتحادیه، اروپا شمول است. بنابراین بررسی این موضوع چه از نظر خرد و چه از نظر کلان نشان می‌دهد که خروج انگلیس از اتحادیه اروپا به ضرر بریتانیاست، لذا باید به گونه‌ای مردم را قانع کنند تا در این رای گیری رای به ماندن بدهند.

– در صورت خروج انگلیس، سیاست‌های این کشور در خاورمیانه یا شمال آفریقا چه تغییری خواهد کرد؟

– ممکن است به شکل مستقیم تاثیری نداشته باشد، اما بعد از خروج بدون شک انگلیس شخصیت و پرستیژ دیگری خواهد داشت. در حال حاضر از آنجایی که لندن از پشتیبانی اتحادیه اروپا و آمریکا برخوردار است در خاورمیانه نیز سیاست‌هایش را بر این  اساس دنبال می‌کند. اما اگر این پشتیبانی‌ها از بین برود وضعیت انگلیس در مواجهه با کشورهای دیگر نیز تغییر خواهد کرد. در آن زمان باید ببینیم که انگلیس جایگاه جدیدش را در خاورمیانه چطور تعریف می‌کند و آن کشورها تا چه حد برای این کشور اهمیت قائل خواهند شد.

– با توجه به اینکه مدت زمان زیادی تا همه پرسی درباره خروج یا ماندن انگلیس در اتحادیه اروپا باقی نمانده، پیش بینی شما از نتیجه این رفراندوم چیست؟

– من فکر می‌کنم که ماندن در اتحادیه اروپا بیشتر رای خواهد آورد چرا که طرفداران خروج بیشتر افراد سطح متوسط فکری را تشکیل می‌دهند، اما کسانی که متوسط رو به بالا هستند رای به ماندن خواهند داد.