مذاکرات صلح سوریه (نشست آستانه چهاردهم) با حضور هیات‌های ضامن صلح سوریه شامل جمهوری اسلامی ایران، روسیه و ترکیه در شهر نورسلطان (پایتخت قزاقستان) روز چهارشنبه (20 / 9/ 98) با صدور بیانیه‌ای پایان یافت. نمایندگان ایران روسیه و ترکیه در این نشست در بیانیه‌ای بر لزوم پایبندی همگان به حاکمیت، استقلال، اتحاد و تمامیت ارضی سوریه و نیز اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد تاکید کردند. البته چهاردهمین نشست نمایندگان دولت‌های تاثیرگذار در بحران سوریه به همراه نمایندگان دولت و مخالفان دولت دمشق، خروجی قابل قبولی به همراه نداشت. چراکه اختلافات ریشه‌ای و سقف مطالبات مخالفان دولت بشار اسد مانع از این می‌شود که دیدگاه طیف‌های شرکت‌کننده در نشست آستانه به یکدیگر نزدیک شود. مخالفان دولت سوریه خواهان تغییر کلی قانون اساسی، منع انتخاب رئیس‌جمهور بیش از دو دوره ۵ ساله، تعیین تکلیف نیروهای مسلح و دستگاه‌های امنیتی، کاهش اختیارات رئیس‌جمهور، سپردن اختیارات اجرایی به نخست‌وزیر و برگزاری انتخابات و همه‌پرسی برای انتقال قدرت به یک شخصیت مورد توافق هستند و این مطالبات را در نشست اخیر آستانه مطرح کردند. مطالباتی که اغلب با مخالفت نمایندگان دولت سوریه مواجه شد.

درواقع نمایندگان دولت سوریه خواهان انتقال قدرت در یک فرایند زمانی طولانی و مشارکت بشار اسد در انتخابات آینده ریاست‌جمهوری هستند. لذا به نظر می‌رسد که گفتگوها یک پروسه طولانی را در بر خواهد گرفت و خروجی آن مورد قبول هیچ یک از طرف‌های شرکت کننده نخواهد بود.

از سوی دیگر میان ترکیه، روسیه و ایران نیز بر سر حضور ارتش ترکیه در ادلب اختلاف نظر اساسی وجود دارد. آنکارا بخش‌هایی از ادلب را اشغال کرده و تا عمق ۴۰ کیلومتری خاک سوریه پیشروی کرده است. دولت رجب طیب اردوغان مدعی است که نیروهای حزب دمکراتیک سوریه ممکن است در آینده به صورت یک جانبه در شمال شرق سوریه اعلام خودمختاری کنند که این امر امنیت ترکیه را دچار تزلزل خواهد کرد. از این رو دولت ترکیه اعلام کرده ارتش این کشور تا مشخص شدن وضعیت سیاسی سوریه همچنان در خاک این کشور باقی خواهد ماند در حالی که ایران و روسیه و دولت دمشق خواهان عقب‌نشینی نیروهای بیگانه از جمله ارتش ترکیه از خاک سوریه هستند.

البته یک سری هماهنگی‌هایی بین روسیه و ترکیه برای انجام عملیات مشترک علیه گروهک‌های تروریستی شکل گرفته است. اما اختلاف مسکو با آنکارا این است که دولت ترکیه نیروهای حزب دمکراتیک سوریه را بخشی از گروهک‌های تروریستی تلقی و مواضع نیروهای این حزب را در شمال شرق سوریه بمباران می‌کند در حالی که روسیه نیروهای حزب دمکراتیک را تروریستی نمی‌داند.

باید توجه داشت که بشار اسد به کردها قول داده که بعد از بحران سوریه به آنها خودمختاری بدهد زیرا آنها تضمین داده بودندکه با دولت سوریه علیه تروریست‌ها همکاری کنند و همکاری آنها مشروط به خودمختاری شان بعد از پاکسازی سوریه از گروه‌های تروریستی بود که این مسئله اکنون به بحرانی در سوریه تبدیل شده است. همچنین این خودمختاری کاملا تعریف شده کردهای سوریه در شمال شرق این کشور با مخالف ترکیه مواجه شده است.

مجموعه این اختلاف‌نظرها موجب شده که مذاکرات اخیر هیات‌های شرکت‌کننده در چهاردهمین اجلاس آستانه دستاورد قابل قبولی به همراه نداشته باشد.

در رابطه با وضعیت میدانی و سیاسی سوریه باید توجه داشت که بعد از هشت سال بحران در سوریه صحنه میدانی و عملیاتی به نفع دولت بشار اسد تغییر کرده است. صرف‌نظر از اشغال ادلب توسط ارتش ترکیه، حدود ۹۵ درصد از اراضی سوریه از وجود گروهک‌های تروریستی پاکسازی شده اما برآیند گزارش‌ها نشان می‌دهد که آمریکا، عربستان و رژیم صهیونیستی همچنان گروه‌های مخالف دولت سوریه را تشویق می‌کنند تا در مذاکرات سقف مطالبات سیاسی‌شان را افزایش دهند. لذا اکنون شرایط سیاسی سوریه نسبت به گذشته پیچیده‌تر شده است در حالی که نیروهای مسلح‌ سوریه و محور مقاومت در حال حاضر ابتکارعمل میدانی را در دست دارند.

در این بین بخشی از جامعه سیاسی سوریه خواهان حضور بشار اسد در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۰ (در صورت برگزاری) هستند. این در حالی است که اگر انتخابات برگزار شود طبیعتا اسد انتخاب می‌شود اما گروه‌های مخالف با تحریک آمریکا، عربستان و اسرائیل تلاش دارند که مانع از این امر شوند.

در عین حال در حال حاضر رقیب قدرتمند شناخته‌شده‌ای برای اسد وجود ندارد اما ممکن است یک شورای انتقالی از سوی مخالفان تشکیل شود تا انتقال قدرت در یک پروسه زمانی شش ماهه صورت بگیرد که دولت سوریه با این امر مخالفت کرده است.

با وجود مخالفت واشنگتن، ریاض و تل‌اویو، «ایران و روسیه» نیز خواهان شرکت بشار اسد در انتخابات هستند.

در نهایت در خصوص بازسازی سوریه پس از جنگ باید مدنظر داشت که طبق گزارش‌ها حجم خسارات ناشی از بحران هشت ساله سوریه به ۵۰۰ میلیارد دلار بالغ شده و دولت سوریه خواهان مشارکت همه کشورهای دوست از جمله ایران و روسیه در بازسازی این کشور است؛ این در حالی است که به نظر می‌رسد بازسازی این کشور به یک بازه زمانی ۲۰ ساله نیاز دارد و کشورهایی چون ایران نیز علی الاصول در این پروسه حضور خواهند داشت.