مرتضی مکی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به سخنان رئیس جمهور فرانسه در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با رئیس کمیسیون اروپا که گفته بود اتحادیه اروپا در مدت شش‌ماهه ریاست فرانسه بر آن، قطب نمای استراتژیک و استراتژی ژئوپلیتیکی اتحادیه را نهایی خواهد کرد، اظهار داشت: فرانسه در شرایطی ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را در دست می‌گیرد که این اتحادیه با چالش‌های سیاسی، اقتصادی، امنیتی و بهداشتی جدی مواجه است.

وی بابیان اینکه تصور می‌شد تا پایان سال 2022 اروپا و جهان می‌توانند از پیامدهای ناشی از شیوع کرونا رهایی یابند، تبعات منفی اقتصادی آن را جبران کنند و در مسیر رشد و رونق اقتصادی قرار گیرند، افزود: هرچند سال 2021 اتحادیه اروپا رشد اقتصادی خوبی در مقایسه با گذشته داشت، اما تداوم سویه‌های جدید کرونا نشان داد جهان باید همچنان منتظر اقدامات جدیدتری برای مقابله با پاندمی کرونا باشد.

مشکلات جدی و چند سویه اتحادیه اروپا

این تحلیلگر مسائل اروپا تأکید کرد: اتحادیه اروپا به لحاظ اقتصادی و امنیتی نیز با مشکلات جدی مواجه است. گفته می‌شد با خروج انگلیس از این اتحادیه، فرانسه و آلمان که همواره به دنبال سیاست دفاعی – امنیتی مستقلی بودند، بتوانند با سهولت بیشتری به ترتیبات امنیتی مستقل دست یابند، اما به دلیل فقدان اراده لازم در میان اعضای این اتحادیه در زمینه سیاست خارجی و امنیتی مشترک و با توجه به تغییر رویکردهای سیاست خارجی و امنیتی آمریکا، از اروپا به سمت شرق دور و امضای پیمان آکوس، به‌نوعی اروپا در مرحله سردرگمی و بلاتکلیفی استراتژیک قرار گرفته است.

مکی ضمن اشاره به همسویی رئیس‌جمهور فرانسه با رئیس کمیسیون اروپا به‌عنوان بازوی اجرایی اتحادیه اروپا، در خصوص تأثیر این همسویی بر پیاده‌سازی ایده‌های فرانسه، گفت: با توجه به شرایط فعلی، به نظر نمی‌رسد اتحادیه اروپا بتواند به‌راحتی به اهداف امنیتی خود بر اساس سیاست دفاعی مستقل دست یابد.

چالش‌های انتخاباتی مکرون

وی با یادآوری اینکه فرانسه به لحاظ داخلی نیز شرایط پرالتهابی را پیش رو دارد، اضافه کرد: مهم‌ترین تحول در ماه‌های آینده بحث مبارزات انتخابات ریاست جمهوری این کشور است. با توجه به رشد راست افراطی در فرانسه نگرانی‌های زیادی نسبت به تغییر روندهای سیاسی در این کشور وجود دارد. تصور می‌شود مکرون مبارزه‌ای سخت و درعین‌حال موفقی را برای ابقای خود داشته باشد، اما با ورود نامزدهای جدید، خصوصاً «اریک زمور»، نامزد راست افراطی، پیروزی مکرون در انتخابات اردیبهشت‌ماه، با تردیدهای جدی مواجه شده است.

این کارشناس مسائل اروپا بابیان اینکه باوجوداین شرایط داخلی و بین‌المللی، تصور نمی‌شود شاهد تحول جدی در اتحادیه اروپا برای پیشبرد همگرایی سیاسی و دفاعی باشیم، گفت: بحران اوکراین در شرایط فعلی به‌خوبی نشان داد که اروپایی‌ها برای رسیدن به سازوکار امنیتی و دفاعی مستقل راه درازی پیش رو دارند و شکاف عمیقی در اتحادیه اروپا نسبت به چگونگی مواجهه با مسائل اصلی و عمده وجود دارد.

مکی توضیح داد: کشورهای شرق اروپا خواستار اقدامات جدی سیاسی، اقتصادی و نظامی در برابر روسیه هستند و از سوی دیگر کشورهای بزرگ اروپایی چون فرانسه و آلمان با این سیاست همراه نبوده و به دنبال مدیریت تنش در مواجهه با روسیه هستند. آلمان به‌صراحت اعلام کرده بود که می‌کوشد با افزایش وابستگی متقابل به روسیه این کشور را مهار کند و دو خط لوله نورد استریم 1 و 2 نیز با توجه به این سیاست در دریای سیاه کشیده شد.

به گفته این کارشناس مسائل اروپا، افکار عمومی در این قاره، نسبت به هرگونه مداخله و مواجهه نظامی در خارج از اروپا و یا در هم‌جواری مرزهای آن به‌شدت حساس است که باعث انتخاب سیاست‌های محافظه‌کارانه در برابر اقدامات نظامی علیه روسیه می‌شود.

تدوین استراتژی دفاعی مستقل در شش ماه آینده؟

وی تأکید کرد: با توجه به مجموعه این تحولات، به نظر نمی‌رسد در شش ماه آینده در اتحادیه اروپا اقدام جدی در راستای استراتژی دفاعی مستقل انجام شود؛ بلکه همه توجهات بر موضوعات داخلی فرانسه متمرکزشده و اینکه اردیبهشت‌ماه چه کسی در کاخ الیزه هدایت پنج سال آینده امور این کشور را به دست خواهد گرفت.

مکی در خصوص پیامدهای شکست وعده‌های فرانسه برای ایجاد سازوکارهای دفاعی و امنیتی مستقل و تبعات منفی آن در افکار عمومی اروپا و در مواجهه با آمریکا نیز گفت: اروپایی‌ها پس از جنگ جهانی دوم همواره تلاش کرده‌اند به سمت همگرایی بیشتری حرکت کنند که از سایه آمریکا و شوروی خارج شوند. هدف غایی اروپا فراتر از همگرایی سیاسی و اقتصادی است زیرا آن‌ها به دنبال همگرایی دفاعی و امنیتی نیز هستند، چراکه تنها با همگرایی اقتصادی نمی‌توانند به قطب قدرت در جهان تبدیل شوند.

وی به تلاش‌های آمریکا برای حفظ چتر نظامی و امنیتی خود بر اروپا و ایجاد شکاف در آن اشاره کرد و ادامه داد: اکنون با خروج انگلیس از اتحادیه اروپا، فرانسه به دنبال دستیابی به آرمان گذشته خود در مسیر استقلال اروپا است، اما همچنان شکاف‌ها و اختلافات شش دهه گذشته باعث می‌شود در آینده نزدیک و میان‌مدت شاهد پیمان امنیتی مستقل اروپایی نباشیم و هر آنچه صورت می‌گیرد اندک و ناکافی خواهد بود و به نظر نمی‌رسد تأثیر چندانی در نقش‌آفرینی اروپا در روند تحولات داشته باشد.

مکی در خصوص اهداف فرانسه از شعار نهایی کردن طرح قطب نمای استراتژیک در طول شش‌ماهه آینده، تصریح کرد: قطعاً روسای جمهور فرانسه در اتخاذ رویکردهای اروپایی و فراقاره‌ای شان اهداف چند جانبه‌ای را دنبال می‌کنند، اما مکرون در پنج سال گذشته در عرصه اقتصادی کارنامه موفقیت‌آمیزی از خود به‌جا نگذاشته و اگر اکنون بتواند اروپا را در مسیر گام برداشتن به سمت ترتیبات دفاعی – امنیتی مستقل ببرد، قطعاً می‌تواند از آن در مبارزات انتخاباتی استفاده کند.