اردوغان رئیس جمهور ترکیه در هفته‌های اخیر بارها یونان را مورد انتقاد خود قرار داده و این کشور را مهره قدرت‌های بزرگ و ناتو معرفی کرد. ادبیات بکار گرفته شده از سوی اردوغان علیه کشور همسایه دائما گزنده‌تر می‌شود. او با بکارگیری این جمله که «اشغال جزایر ترکیه از سوی یونان، ما را محدود نمی کند و وقتی زمانش برسد، ما هر کاری را که لازم باشد انجام خواهیم داد. یک شب ناگهان سراغتان می‌آییم» تهدیدات خود را به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش داده است.

علی‌رغم مواضع دو کشور در ناتو، آن‌ها چندین دهه است که بر سر مجموعه‌ای از مسائل، از جمله ادعاهای ارضی در دریای اژه و اختلاف نظر بر سر حریم هوایی آن منطقه دچار اصطکاک هستند. این اختلافات، آن‌ها را در نیم قرن گذشته سه بار در آستانه جنگ قرار داده است. مواضع آنکارا وآتن به ویژه در دریای مدیترانه همواره محل تنش و اختلاف است. یونان و ترکیه یکدیگر را بزرگ‌ترین خطر امنیتی علیه یکدیگر می‌دانند و کنترل شرق مدیترانه و دریای اژه را اساس رقابت خود تعریف کرده‌اند. دو کشور بر سر مالکیت تعدادی از جزایر میان مرزهای آبی در دریای مدیترانه و اژه اختلاف دارند. همچنین دلیل اصلی شدت گرفتن تنش‌ها میان آنکارا و آتن در مدیترانه شرقی، اقدام ترکیه در اکتشاف و استخراج نفت و گاز از دریای مدیترانه و مناطق نزدیک به جزایر یونان است.

پس از دیدار اردوغان و میتسوتاکیس، نخست وزیر یونان، که در ماه مارس در استانبول انجام گرفت، روند نزدیکی دو کشور از میان رفت و اردوغان صراحتا هرگونه دیدار و گفتگویی را با نخست وز یونان رد می‌کند. او بر این باور است کسانی که در هر فرصتی با ایجاد مزاحمت و بی‌ادبی در دریای اژه باعث آشوب می‌شوند، به‌عنوان مهره دیگران عمل می‌کنند.

اردوغان همزمان با دور جدید تنش با یونان، انتقادات خود را از ناتو و اتحادیه اروپا افزایش داده و مخالفت با الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا را مورد انتقاد قرار می‌دهد. به باور اردوغان، کشورهایی که قابل قیاس با ترکیه نیستند، اما به اتحادیه اروپا ملحق شدند؛ کشورهایی هستند که از یونان حمایت می‌کنند تا جنگ نیابتی علیه ترکیه را آغاز کند و این یعنی تکرار حوادثی که صد سال پیش رخ داد. یونان از نظر سیاسی، اقتصادی و نظامی با ترکیه برابری ندارد. عده‌ای می‌خواهند وقت و انرژی ترکیه را از طریق یونان تلف کنند، همانطور که یک قرن پیش اتفاق افتاد.

آمریکا خرید سامانه اس-400 روسیه توسط ترکیه را که با هدف تامین نیازهای امنیتی کشور انجام شد، تهدیدی برای جنگنده‌های خود می‌داند. این اقدام با تحریم آنکارا در خرید صنایع دفاعی آمریکا مواجه شد تا جایی که واشنگتن از تحویل جنگنده‌های اف- 35 به آنکارا حتی پس از پرداخت بخشی از بهای آن خودداری کرد. ترکیه منتظر پاسخ آمریکا در قبال فعال‌سازی سامانه‌های اس-300 یونان در برابر نیروی هوایی ناتو است. آمریکا که از تحویل جنگنده‌های اف-35 به ترکیه خودداری می‌کند، اما همین جنگنده‌ها را به یونان که سامانه‌های روس را در اختیار دارد، فروخته و اجازه داد اف-35 و اس- 300 وارد یک سنگر شوند.

اقدام یونان در استفاده از سامانه دفاع موشکی اس-300 در جزیره کرت علیه جنگنده‌های ترکیه، اقدامی خصمانه به‌شمار می‌آید. ترکیه اعتقاد دارد این کشور از بالاترین سطح ظرفیت و توانایی لازم برای تبدیل تهدیدات به فرصت‌ها برخوردار است و با اتخاذ استراتژی دفع تهدیدات و بحران‌ها، دیگر یک کشور «پیرو» نیست، بلکه به یک کشور «پیش‌رو» تبدیل شده اما نگرش خصمانه کشورهای به ظاهرا متحد در قبال آنکارا و همچنین حمایت آن‌ها از کسانی که چنین موضعی را اتخاذ می‌کنند، آزار دهنده است.

اردوغان نتیجه‌گیری می‌کند، آتن نه از نظر سیاسی، نه اقتصادی یا نظامی نمی‌تواند با ترکیه برابری کند و یونان نگرش خصمانه خود را که با آزار و اذیت حریم هوایی و هواپیماهای ترکیه آغاز شده تا سطح قفل رادار S-300 افزایش داده است.

یونان مدعی است به حقوق بین‌الملل پایبند بوده و این ترکیه است که از نابودی امپراتوری عثمانی درس عبرتی نگرفته و دلتنگ احیای آن است و از آن به‌عنوان بهانه‌ای برای احیای روحیه ناسیونالیستی استفاده می‌کند که چالشی آشکار است. به اعتقاد رهبران یونان، 100 سال بعد از فاجعه آسیای صغیر، این امر همچنان به‌عنوان جراحتی برای حافظه جمعی و تاریخ معاصر این کشور باقی مانده است. این رویداد فرصتی برای نتیجه‌گیری در سطح خودآگاهی ملی است. ریشه کن شدن هزاران هزار یونانی از خانه‌های اجدادی هزاران ساله خود، جریحه‌ای بر وجدان ملی مردم یونان است که هنوز ترمیم نیافته است.

یونان از طریق متحدان سنتی خود در اتحادیه اروپا و ارجاع اختلافات به سازمان‌های بین‌المللی، احتمالا از این پس نیز در کنار متحدان اروپایی خود، به مقابله دیپلماتیک با همسایه خود ادامه ‌داده و تلاش می‌کند به مانند دهه‌های گذشته، قابلیت‌های دفاعی خود را تقویت کرده تا در صورت لزوم با هر تهدیدی مقابله کند.

اگرچه آمریکا در مواضع رسمی خود، این دو متحد خود در ناتو را تشویق می‌کند تا برای حفظ صلح و امنیت در منطقه و حل و فصل اختلافات از طریق دیپلماسی با یکدیگر همکاری کنند و طرفین را به پرهیز از لفاظی و اقداماتی که موجب افزایش بیش از پیش تنش می‌شود، دعوت می‌کند، اما به دلایل مختلف، عملا همسویی بیشتری با یونان، متحد دیرینه خود نشان می‌دهد.