جدیدترین مطالب
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
أحدث المقالات
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
اهداف آمریکا از طولانی کردن جنگ اوکراین

پس از حمله نظامی روسیه به اوکراین، نشریه فارین پالیسی در تحلیلی که توسط گروهی از متفکران برجسته روابط بینالملل انجامشده بود، ضمن اشاره به اختلاف دیدگاهها پیرامون اهداف آمریکا در حمایت از اوکراین، اکثر آنها روی یک چیز اتفاق نظر داشتند: جنگ نشاندهنده پایان دوران پس از جنگ سرد و بازگشت تشدید رقابت ابرقدرتها در اروپا و اقیانوس آرام است. با این پیش زمینه به نظر میرسد که منافع میان مدت و منافع راهبردی و بلند مدت ایالات متحده را بتوان اینگونه ترسیم کرد:
اهداف میان مدت
ایالات متحده علاوه بر آنکه مسئولیت اصلی تسلیح، آموزش و مشاوره به نیروهای نظامی اوکراین را بر عهده گرفته است، در ماه فوریه نیز از استقرار 20000 نیروی اضافی آمریکایی در اروپا خبر داد. چرا که از منظر دولت آمریکا، ایجاد ثبات در اروپا و آسیا، توانایی واشنگتن برای ایجاد توازن قدرت محلی را افزوده، موجب ارتقای نظمهای منطقهای میگردد. لذا، ایالات متحده با کمک و توانمندسازی دوستان و متحدان خود در اوکراین و اروپا و حتی آسیا در صدد این است که آنها را برای به عهده گرفتن مسئولیت بیشتر نظامی و تامین امنیت مناطق خود ترغیب کند. ضمن آنکه سایر نهادها ازجمله سازمان ملل متحد و سازمان امنیت و همکاری اروپا نیز نتوانستهاند به تهاجم روسیه و تهدیدات امنیتی به وجود آمده برای اروپا واکنش مناسب نشان دهند. در این شرایط، ایالات متحده بخش اصلی تسلیحات را برای اوکراین فراهم کرده، به صورت مشخص با ارسال سامانههای پدافند هوایی پیشرفته، به اوکراین امکان داده است تا پیشروی روسیه را حداقل در نقاطی به عقب براند. آمریکاییها همچنین کنترل هیئت مذاکره کننده اوکراینی با روسیه برای تحقق آتش بس را در دست دارند.
با این وجود، ادامه کمکهای تسلیحاتی و معنوی از سوی آمریکا و غرب روزنه امید برای هرگونه توافق احتمالی را کوچکتر میکند. جان مرشایمر، دانشمند علوم سیاسی آمریکا و بنیانگذار نظریه رئالیسم تهاجمی در مصاحبهای گفته بود: «دیدگاه من از مدتها پیش این بوده که این بحران که اکنون به جنگی واقعی تبدیل شده همه به تلاشهای غرب برای تبدیل کردن اوکراین به سنگر غرب در مرزهای روسیه مربوط است.» از این جهت میتوان گفت که آمریکا حاضر است با هر هزینهای از اوکراین حمایت نماید تا به نحوی مانع از پیشروی روسیه به سوی اروپا و متحدانش شود.
اهداف بلندمدت آمریکا
از نگاه رهبران آمریکا جنگ اوکراین بر نقش رهبری ضروری واشنگتن بهعنوان ضامن امنیت دنیای لیبرال دموکرات تأکید کرده است و این واقعیت را برای متحدانش در ناتو و فراتر از آن به ارمغان آورده است که آنها فقط میتوانند تحت چتر فرماندهی ایالات متحده از خود محافظت کنند. درواقع، پس از خروج سخت ناتو از افغانستان، ایالات متحده ماموریت اصلی خود را بر مهار چین و روسیه متمرکز کرد. اما در وضعیت جدید، یکی از تفاوتهای اصلی این است که ناتو با رهبری ایالات متحده برای تقابل با چین و روسیه بهعنوان رقبای اصلی بلوک غرب، هماهنگتر خواهد شد. روسیه و چین هر دو خواستار یک نظم جدید پساغربی و پسا جنگ سرد شدهاند که در آن ایالات متحده دیگر نمی تواند دستور کار را تعیین کند. چالش بزرگ استراتژیک ایالات متحده این است که اطمینان حاصل کند که جهان پس از جنگ سرد واقعاً قوانین را حفظ خواهد کرد – از جمله، قوانینی که برای جلوگیری از درگیری مسلحانه در مقیاس بزرگ طراحی شدهاند.
ایالات متحده خواستار حفظ و گسترش نقش مرکزی قدرت خود در حفظ توازن مطلوب قدرت در آسیا و اروپا نیز هست، جایی که همزمان با روسیه و چین مواجه میشود. اگر جلوگیری از ظهور یک هژمون رقیب در یک منطقه استراتژیک حیاتی به عنوان یک اصل اساسی استراتژی کلان ایالات متحده باقی بماند، بدون توجه به آنچه در اوکراین اتفاق میافتد، چرخش به سمت آسیا ادامه خواهد یافت.اما از راهکارهای پیشنهادی میتوان به طراحی سیاستهایی برای براندازی اشاره کرد.
تا جایی که بولتون در مقالهای صراحتا اعلام میکند که «بدون تغییر نظام در روسیه، هیچ دورنمای بلندمدتی برای صلح و ثبات در اروپا وجود ندارد. »
همچنین، از نظر امنیت انرژی، واشنگتن در صدد است، همزمان با پیگیری برنامه داخلی حذف تدریجی سوختهای فسیلی، خود را به عنوان یکی از اصلیترین جایگزینها برای نفت و گاز روسیه معرفی کند.
اما به نظر میرسد، تا زمانی که اروپاییها نتوانند مسئولیت بیشتری در قبال امنیت خود بپذیرند، واشنگتن در درگیریهای احتمالی آینده، با درنظر گرفتن چالش چین و روسیه و ظهور قدرتهای منطقه ای، دیگر ظرفیت کافی برای کمک نظامی و تسلیحاتی به همان اندازه قبل برای شرکای اروپایی نخواهد داشت. در حال حاضر مشخص نیست که از دید واشنگتن یک شکست استراتژیک واقعی برای روسیه واقعاً چه شکلی خواهد بود یا اینکه ایالات متحده ممکن است در نهایت اوکراینیها را تشویق به پذیرش چه نوع حل و فصل دیپلماتیکی کند.
آنچه بدیهی به نظر میرسد، اینکه مقامات ایالات متحده استدلال میکنند که روسیه پس از جنگ (طولانی) ضعیفتر خواهد شد، به ویژه به دلیل تحریمهای جهانی و کنترل صادرات که به تضعیف اقتصاد این کشور ادامه خواهد داد که میتواند با انزوای بینالمللی روسیه، نارضایتی عمومی به دنبال تداوم مشکلات کلان اقتصادی، و روسیه محاصره شده توسط ناتو همراه باشد .
بنابرآنچه گفته شد، به نظر میرسد هدف بلندمدت آمریکا از استمرار جنگ اوکراین تضعیف بیش از پیش روسیه به عنوان یکی از رقبای اصلی این کشور در جهان است. درواقع، جنگ اوکراین زمینه مناسبی را برای آمریکا و متحدانش فراهم آورده است تا بتوانند با اقدامات سخت از جمله تحریمها مسکو را در موضع ضعف قرار دهند.
0 Comments