محمود فاضلی – تحلیلگر امور بین الملل

‌نظرسنجی در کشورهای مختلف عضو اتحادیه اروپا، نتایج رضایت‌بخشی برای دو گروه راست‌گرا در پارلمان اروپا پیش بینی می‌کنند. احزاب راست افراطی می‏توانند در میان برندگان انتخابات اروپا چشمگیر باشند که عواقب وقوع این سناریو برای بروکسل قابل توجه خواهد بود. ماتئو سالوینی، معاون نخست‌وزیر ایتالیا، رئیس لیگ پوپولیستی و راست‌گرای ایتالیا، در کنار مارین لوپن، رهبر راست‌گرایان فرانسوی در این رقابت‌ها حضور دارند.

آخرین نظرسنجی یوروپ الکتس (Europe Elects)  نشان داد که گروه راست افراطی هویت و دموکراسی (ID) و محافظه‌کاران و اصلاح‌طلبان اروپایی (ECR) در صورت تشکیل یک ائتلاف، می‌توانند از آرای کافی برای مقابله با حزب راست میانه خلق اروپا- بزرگ‎ترین گروه این پارلمان- برخوردار شوند. این نظرسنجی همچنین پیش‌بینی کرد ائتلاف غیررسمی بین حزب راست میانه‌روی مردم اروپا (EPP)، سوسیالیست‌ها و دموکرات‌های چپ میانه (S&D) و لیبرال میانه‌روی «نو اروپا» (RE) همچنان اکثریت مطلق خود را با ۴۰۴ کرسی از ۷۰۵ کرسی، ‌حفظ خواهد کرد. اگر حمایت‌ها از احزاب راست افراطی اروپا همچنان افزایش یابد، ‌ممکن است این ائتلاف در آینده با رقابتی سخت روبه‎رو شود.

اقدام مانفرد وبر، رهبر حزب مردم اروپایی که از سال 2014 رهبر فراکسیون حزب مردم اروپا در پارلمان اروپاست و در انتخابات سال 2019 فراکسیون حزب مردم اروپا بیشترین کرسی‌های پارلمان اروپا را به دست آورد، برای مشارکت دادن حزب ایتالیای پیشرو (حزب مردم اروپایی) با حزب برادران ایتالیا (حزب محافظه‌کاران و اصلاح طلبان اروپایی ECR) و حزب لگا  (حزب هویت و دمکراسیI&D  ) در تشکیل دولت ائتلافی با انتقادات فراوان در سطح مقامات این حزب روبه‎رو شد اما او این اقدام را در راستای کنترل جریان راستگرایی ارزیابی کرده است

بر اساس نظرسنجی یوروپ الکتس، ‌گروه هویت و دموکراسی (ID) ۱۲ درصد از کرسی‌ها – بالاترین سطح از فوریه ۲۰۲۰- را به دست آورده است. مارین لوپن، رهبر کمپین ملی فرانسه و ماتئو سالوینی معاون نخست وزیر ایتالیا (هر دو از مخالفان اتحادیه اروپا) متعلق به این گروه هستند.

محبوبیت محافظه‌کاران و اصلاح‌طلبان اروپایی (ECR)  نیز اندکی افزایش یافته‌ و به ۱۱ درصد رسیده است. موقعیت این گروه با موفقیت انتخاباتی اخیر حزب برادران ایتالیا (Brothers of Italy) که در این گروه قرار دارد به رهبری جورجیا ملونی اولین نخست وزیر زن ایتالیا در اکتبر ۲۰۲۲ نیز بهبود یافت. حزب قانون و عدالت لهستان و حزب راست افراطی ووکس(Vox) اسپانیا نیز به محافظه‌کاران و اصلاح‌طلبان اروپایی (ECR) تعلق دارند.

نتایج این نظرسنجی‌ها هشدارهای جدی برای احزاب اصلی و سنتی اروپا به همراه داشته است. با این حال گفته می‌شود موانع و اختلافاتی از جمله اختلافات ایدئولوژیک در مورد جنگ اوکراین و مهاجرت برای اتحاد احزاب راست افراطی وجود دارد.

شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد اختلاف‌نظرهایی در میان احزاب مردم‌اروپایی، محافظه‌کاران و اصلاح‌طلبان اروپایی در موضوعاتی همچون روابط فراآتلانتیکی، نحوه مدیریت اتحادیه‌ اروپا و گسترش آن، نحوه مشارکت در جنگ اوکراین، چگونگی تعامل با روسیه، برخورد با مهاجرین، حاکمیت قانون و آزادی‌های اساسی وجود دارد.

پیش از انتخابات اروپا در 9 ژوئن، جوزف بورل، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا یک پیام هشدار فوری را به شهروندان اروپایی ارسال کرده و مدعی است رأی گیری در مورد توزیع کرسی‎های پارلمان اروپا می تواند مانند انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در پنج ماه بعد از آن بسیار سرنوشت ساز باشد. نگرانی بزرگ او تغییر احتمالی گرایش به راست در اروپا است. به باور او شهروندان این قاره از بحران‎های متعدد می‎ترسند. بر اساس تمام تجربیات، ترس و عدم اطمینان در مردم می‎تواند منجر به محبوبیت بیشتر احزاب پوپولیست جناح راست شود.

بررسی وضعیت شرکت مردم در انتخابات پارلمان اروپا طی چند دهه اخیر نشانگر کم رغبتی آن‎ها برای شرکت در این انتخابات نسبت به انتخابات ملی بوده است. جدای از دو کشور بلژیک و لوکزامبورگ که به دلیل اجباری بودن انتخابات پارلمانی، سطح مشارکت مردمی در تمامی انتخابات بیش از 90 درصد بوده است این سطح حضور در بسیاری از کشورهای اتحادیه خصوصا شرق اروپا بسیار کمتر بوده است.

انتظار می‎رود با قوت گرفتن پوپولیست‎های راستگرا، لحن پارلمان به‎ویژه در مورد مسائلی مانند مهاجرت بسیار تندتر شود. بحث همیشگی احیای افزایش همکاری و تعمیق اتحادیه اروپا یا حرکت به سمت «اروپایی با سرزمین های پدری» نیز بیشتر داغ می‎شود.

بر اساس یک نظرسنجی که توسط اتحادیه اروپا در تمامی 27 کشور عضو انجام شده است رأی دهندگان در این رأی گیری کمتر تحت تأثیر مسائل سیاست اروپایی قرار می‎گیرند، بلکه به وضعیت اقتصادی خود و نگرانی‎های مربوط به آینده نگاه می‎کنند. بر اساس آخرین نظر سنجی صورت گرفته سه چهارم شهروندان اتحادیه اروپا انتظار دارند استانداردهای زندگی آن‎ها کاهش یابد و یک سوم آن‎ها در پرداخت قبوض مشکل دارند.

در بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپا، نه تنها احزاب محافظه‎کار، بلکه حتی احزاب ناسیونالیست جناح راست نیز در حال صعود هستند. در سوئد و فنلاند، پوپولیست‎های دست راستی به عنوان شرکای کوچک دموکرات مسیحی در دولت حضور دارند، در ایتالیا جورجیا ملونی در راس دولت قرار دارد و در هلند گیرت ویلدرز راستگرا اخیراً در انتخابات پیروز شد. در فرانسه نیز نظرسنجی‌ها حزب راستگرای مارین لوپن را قوی‌ترین نیرو در انتخابات اروپا می‌دانند. در آلمان نیز حزب افراطی جایگزینی برای آلمان در حال صعود است و بیش از 20 درصد آراء را به خود در نظر سنجی‎ها اختصاص می‎دهد. نظرسنجی‌ها آرای حزب افراطی جایگزینی برای آلمان در انتخابات اروپا را بین 23 تا 25 درصد تخمین می‌زنند که این امر سیاست داخلی آلمان را با شدت بیشتری از اروپا متزلزل می‌کند.

در پارلمان تازه منتخب اتحادیه اروپا، دو جناح راست‌گرای هویت و دموکراسی (ID) که شامل نمایندگان حزب افراطی آلمان نیز می‌شود، و محافظه‌کاران و اصلاح‌طلبان اروپایی (ECR) که شامل راست افراطی برادران ایتالیا متعلق به نخست وزیر این کشور است بر اساس پیش‌بینی‌های فعلی، از 720 کرسی آینده، 175 کرسی خواهد داشت. همراه با کرسی‎های حزب حاکم فیدز مجارستان جناح راست احتمالاً بیش از یک چهارم کرسی‎ها را به دست خواهد آورد. این برای مانورهای برهم زننده در پارلمان کافی است اما پوپولیست‎های راست گرا و افراط گرایان دست راستی هنوز تا داشتن قدرت خلاق فاصله زیادی دارند.