شورای راهبردی آنلاین-رصد: توافق هستهای غیرنظامی سال ۲۰۰۸ میان آمریکا و هند روابط دو طرف را از سطح سنتی به مشارکت راهبردی و تحولآفرین تبدیل کرد. این توافق نشان داد که حل حساسترین اختلافات دوجانبه امکانپذیر است و اعتماد را در بالاترین سطوح رهبری ایجاد نمود. کارشناسان هشدار میدهند که احیای شتاب این رابطه، نیازمند پروژههای همکاری جسورانه جدید در فناوریهای راهبردی و توافق تجاری جامع و بازسازی اعتماد در سطوح بالاست.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گزارش جدید دولت ترامپ درباره سیاست آمریکا در قبال بالکان غربی با این جمله آغاز میشود: «ارتقاء، ثبات و پیشبرد منافع اقتصادی آمریکا در بالکان غربی، آمریکا را امنتر، قویتر و مرفهتر میکند.» این گزارش هفت صفحهای ضمن حمایت از این دیدگاه جدید که کشورهای این منطقه برای انجام کارهای بیشتر برای خودشان تلاشکنند، بر ادامه بسیاری از جنبههای تعامل آمریکا در این منطقه تأکید میکند، به مسائل محلی، مانند جرایم سازمانیافته، میپردازد و در عین حال چشمانداز ژئوپلیتیک بزرگتری را ترسیم میکند که شامل روسیه و چین است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « اوکراین از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تلاش کرده است تجربه میدانی خود را به یک دارایی در سیاست خارجی تبدیل کند. اعزام تیمهای نظامی به کشورهای خلیج(فارس) برای کمک به رهگیری پهپادها و ارائه مشاوره پدافند هوایی، همراه با توافقهای دفاعی با قطر، عربستان و امارات، این تصور را در برخی محافل غربی ایجاد کرده که کشورهای خلیج(فارس) در حال فاصله گرفتن از روسیه و نزدیک شدن به اوکراین هستند. اما آنچه در حال رخ دادن است، نه یک تغییر ژئوپلیتیک علیه مسکو، بلکه یک راهبرد تنوعبخشی عملگرایانه است. پادشاهیهای خلیج(فارس) در حال جایگزین کردن اوکراین به جای روسیه نیستند، بلکه اوکراین را به مجموعه رو به گسترش گزینههای امنیتی، فناوری و دیپلماتیک خود اضافه میکنند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: ترکیه از پیامدهای جنگ علیه ایران برای گسترش نفوذ اقتصادی و امنیتی خود در عراق استفاده میکند و در تلاش است ضمن حفظ همکاری با تهران در پرونده کردها، بیش از پیش اقلیم کردستان، بغداد و مسیرهای انرژی و زیرساختی عراق را وارد مدار خود کند. با این حال، موفقیت این راهبرد به عوامل متعددی وابسته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: توافق هستهای غیرنظامی سال ۲۰۰۸ میان آمریکا و هند روابط دو طرف را از سطح سنتی به مشارکت راهبردی و تحولآفرین تبدیل کرد. این توافق نشان داد که حل حساسترین اختلافات دوجانبه امکانپذیر است و اعتماد را در بالاترین سطوح رهبری ایجاد نمود. کارشناسان هشدار میدهند که احیای شتاب این رابطه، نیازمند پروژههای همکاری جسورانه جدید در فناوریهای راهبردی و توافق تجاری جامع و بازسازی اعتماد در سطوح بالاست.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گزارش جدید دولت ترامپ درباره سیاست آمریکا در قبال بالکان غربی با این جمله آغاز میشود: «ارتقاء، ثبات و پیشبرد منافع اقتصادی آمریکا در بالکان غربی، آمریکا را امنتر، قویتر و مرفهتر میکند.» این گزارش هفت صفحهای ضمن حمایت از این دیدگاه جدید که کشورهای این منطقه برای انجام کارهای بیشتر برای خودشان تلاشکنند، بر ادامه بسیاری از جنبههای تعامل آمریکا در این منطقه تأکید میکند، به مسائل محلی، مانند جرایم سازمانیافته، میپردازد و در عین حال چشمانداز ژئوپلیتیک بزرگتری را ترسیم میکند که شامل روسیه و چین است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « اوکراین از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تلاش کرده است تجربه میدانی خود را به یک دارایی در سیاست خارجی تبدیل کند. اعزام تیمهای نظامی به کشورهای خلیج(فارس) برای کمک به رهگیری پهپادها و ارائه مشاوره پدافند هوایی، همراه با توافقهای دفاعی با قطر، عربستان و امارات، این تصور را در برخی محافل غربی ایجاد کرده که کشورهای خلیج(فارس) در حال فاصله گرفتن از روسیه و نزدیک شدن به اوکراین هستند. اما آنچه در حال رخ دادن است، نه یک تغییر ژئوپلیتیک علیه مسکو، بلکه یک راهبرد تنوعبخشی عملگرایانه است. پادشاهیهای خلیج(فارس) در حال جایگزین کردن اوکراین به جای روسیه نیستند، بلکه اوکراین را به مجموعه رو به گسترش گزینههای امنیتی، فناوری و دیپلماتیک خود اضافه میکنند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: ترکیه از پیامدهای جنگ علیه ایران برای گسترش نفوذ اقتصادی و امنیتی خود در عراق استفاده میکند و در تلاش است ضمن حفظ همکاری با تهران در پرونده کردها، بیش از پیش اقلیم کردستان، بغداد و مسیرهای انرژی و زیرساختی عراق را وارد مدار خود کند. با این حال، موفقیت این راهبرد به عوامل متعددی وابسته است.
سید رسول موسوی – مدیرکل پیشین آسیای جنوبی وزارت امور خارجه
هدف این نشست، تلاش برای فراهمسازی زمینه شروع مذاکرات سیاسی بهمنظور حل بحران افغانستان از طریق «آغاز مجدد مذاکرات بینالافغانی دوحه» است که پس از سقوط کابل به دست طالبان در سال ۲۰۲۱ متوقف شد.
گفته میشود که از «تمام جریانهای سیاسی افغانستان»، از جمله حکومت طالبان، برای شرکت در این نشست دعوت شده است و فعالان سیاسی و نمایندگان زنان از کابل، بلخ و هرات نیز حضور دارند. همچنین گزارشهایی وجود دارد که طالبان اگرچه نمایندگان رسمی خود را نفرستادهاند، اما برای شرکت در نشستهای آتی «چراغ سبز» نشان دادهاند.
در فهرست شرکتکنندگان، نامهایی مانند جعفر مهدوی، عبدالقیوم سجادی، فوزیه کوفی، شکریه بارکزی، نیلوفر ایوبی، فرخنده زهرا نادری از اعضای پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، حبیبالرحمن حکمتیار و عالم خلیلی، نمایندگان گلبدین حکمتیار و محمد کریم خلیلی از رهبران جهادی، نصیر احمد اندیشه، سفیر افغانستان در سوئیس، بشیر احمد تینچ، سید انور سادات، اصیلا وردک، شاه محمود میاخیل و محمد عالم ساعی دیده میشوند.
تا زمان نگارش این یادداشت، اطلاعات بیشتری از این نشست منتشر نشده است. با توجه به فضای موجود در افغانستان، کشورهای همسایه و جامعه جهانی (دانرها) که به تحولات افغانستان علاقه دارند، میتوان بر اساس دادههای کنونی تا حدودی به تجزیه و تحلیل نتایج احتمالی نشست پرداخت و جایگاه آن را در فرآیندهای مربوط به افغانستان بررسی کرد.
فرآیندهای تاثیرگذار در تحولات افغانستان به دو بخش درونافغانی و برونافغانی تقسیم میشوند. از مهمترین فرآیندهای درونافغانی میتوان به ۱. جبهه مقاومت ملی، ۲. جبهه آزادی افغانستان، ۳. جبهه متحد افغانستان، ۴. شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان، ۵. جنبش آزادی افغان، ۶. روند سبز (امرالله صالح) و ۷. روند وین (شاخه سیاسی جبهه مقاومت ملی) اشاره کرد. همچنین، فرآیندهای برونافغانی در دو دسته روند بینالمللی (دوحه) و روند منطقهای (مسکو و نشست وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان) طبقهبندی میشوند.
بدون پرداختن به معرفی یا تشریح اهداف و مقاصد هر یک از این فرآیندها، نکته مهم این است که هر سازوکار جدیدی برای تاثیرگذاری در آینده افغانستان در نهایت، بخشی از این دو فرآیند کلان درونافغانی و برونافغانی خواهد بود. اطلاعات منتشرشده درباره نشست استانبول نیز نشان میدهد که اگر این نشست از حالت یک رویداد مقطعی فراتر رود و برنامهریزی بلندمدتی داشته باشد، میتواند بخشی از فرآیندهای درونافغانی محسوب شود.
با این حال، تمام فرآیندهای درونافغانی نیز بهنوعی به فرآیندهای برونافغانی نظر دارند و میکوشند از طریق همکاری با آنها ظرفیت خود را برای تاثیرگذاری بر آینده افغانستان افزایش دهند. برای درک بهتر از جهتگیری نشست استانبول، اگر بتوانیم به این پرسش پاسخ دهیم که تصمیمات این نشست بیشتر در راستای کدامیک از فرآیندهای منطقهای یا بینالمللی خواهد بود، تحلیل دقیقتری از این رویداد خواهیم داشت.
پیش از پرداختن به این سوال، اشاره به خبری که اخیراً توسط وزارت خارجه قطر منتشر شده است، مفید خواهد بود: وزارت خارجه قطر اعلام کرد که شیخه عَلیاء احمد بن سیف آل ثانی، نماینده این کشور در سازمان ملل، درباره برگزاری چهارمین دور اجلاس دوحه با رزماری دی کارلو، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد، گفتگو کرده است. وزارت خارجه قطر تاریخ این نشست را مشخص نکرده، اما خاطر نشان کرده که بر «استفاده از تحولات مثبت» نشست سوم در چهارمین نشست دوحه تأکید خواهد شد.
گفتنی است که سومین نشست دو روزه دوحه، در مردادماه سال جاری در قطر به رهبری رزماری دی کارلو برگزار شد. در این نشست نمایندگان طالبان برای اولینبار شرکت کردند، اما زنان، جامعه مدنی و مخالفان سیاسی طالبان غایب بودند که این موضوع با انتقاد گسترده نهادهای بینالمللی و فعالان حقوق بشر مواجه شد. دی کارلو در پایان نشست تاکید کرد که این تعامل به معنای عادیسازی روابط با طالبان نیست و مشارکت مردم، از جمله زنان، در تصمیمگیریها ضرورت دارد.
با توجه به اینکه نشستهای چهارم دوحه و پنجم وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان در عشقآباد بهزودی برگزار خواهند شد، احتمال دارد هر یک از فرآیندهای درونافغانی به یکی از این نشستها توجه بیشتری نشان دهند. به نظر میرسد نشست استانبول با توجه به ترکیب حاضران، به دنبال جلب نظر نشست دوحه است و تلاش دارد دیدگاههای خود را به برگزارکنندگان آن انتقال دهد و بهعنوان اتاق فکر آن نشست عمل کند.
در نهایت، با توجه به اینکه روند دوحه با منابع مادی گسترده برگزار میشود و اکنون نشست استانبول نقش پشتیبانی فکری و نظری آن را ایفا میکند، متأسفانه نشست وزرای خارجه کشورهای همسایه به جنبههای فکری و نظری توجه کافی نداشته است.
0 Comments