منصور براتی – کارشناس مسائل رژیم صهیونیستی

آنروا که به عنوان نهاد امداد و کاریابی برای پناهجویان فلسطینی به حساب می‌آید، در واقع مهمترین نهاد زیرمجموعه سازمان ملل در راستای کمک به فلسطینی‌ها است. این نهاد عمدتا در خود سرزمین‌های فلسطینی و فلسطین تاریخی، در کرانه باختری، در نوار غزه، در سوریه، لبنان، اردن و همچنین در مصر فعال است؛ یعنی مکان‌هایی که پناهجوهای فلسطینی در آنجا حضور دارند و زندگی می‌کنند. به عنوان مثال در اردن بیشترین تعداد پناهجوهای فلسطینی حضور دارند و به همین دلیل در اردن، آنروا بسیار فعال است. آنروا ۳۰ هزار نفر کارمند دارد و از جمله اقداماتی که انجام می‌دهد در حوزه رساندن کمک‌های بشردوستانه و آماده کردن غذا برای پناهجوهای فلسطینی است. تا قبل از جنگ این نهاد سعی می‌کرد به پناهجوهای فلسطینی که در اردوگاه‌های آوارگان حتی در کرانه باختری و نوار غزه بودند، خدمات بدهد. در نوار غزه ۸ اردوگاه آنروا وجود داشت که هم اکنون آسیب دیده‌اند ولی هنوز تاحدودی فعال هستند.

همچنین آنروا در حوزه آموزش فعال است و مدارس زیادی برای فلسطینی‌ها ایجاد کرده  است؛ زیرا اغلب کودکان فلسطینی به دلیل شرایط آوارگی و پناهجویی نتوانسته‌اند تحصیل کنند.

در این بین اسرائیلی‌ها از هفت اکتبر سال 2023 برخی دعاوی را مطرح کرده‌اند مبنی بر اینکه بعضی از کارکنان آنروا در قضیه هفتم اکتبر و حمله‌ای که حماس علیه مناطق جنوبی سرزمین‌های اشغالی انجام داده، شرکت داشتند و به عنوان مثال مدعی شدند که نیروهای حماس از محیط ساختمان‌ها، مدارس یا پناهگاه‌هایی که آنروا داشته، به عنوان پایگاه برای حمله خود استفاده کرده‌اند. رژیم اسرائیل این مسئله را به عنوان دستاویز قرار داد و از کشورهای مختلف درخواست کرد که کمک‌های خود را به آنروا قطع کنند. در همان روزهای نخست، یعنی در ماه اکتبر ۲۰۲۳ تعداد زیادی از کشورها کمک مالی خودشان به آنروا را قطع کردند. این در حالی است که رگ حیاتی آنروا همین کمک‌های متناوب کشورهای مختلف دنیا به این نهاد بود.

بعد از این درخواست رژیم اسرائیل، دولت‌های انگلستان، آمریکا، آلمان، اسپانیا، ایرلند و فرانسه از جمله کشورهایی بودند که کمک‌های خود را قطع کردند. پس از آن، رئیس آنروا اعلام کرد که این روند باعث شده که این نهاد تنها برای دو ماه بتواند به فعالیت‌هایش ادامه دهد و ظرف دو ماه آینده بودجه‌ این سازمان تمام می‌شود.

در عین حال سازمان ملل یک پرونده تحقیقی درباره فعالیت‌های آنروا در جریان هفتم اکتبر باز کرد که دریابد ادعاهای رژیم اسرائیل درست است یا نه؟ تحقیقات که انجام شد نهایتاً نتیجه‌گیری این بود که ۹ نفر از کارمندان آنروا در جریان حمله هفتم اکتبر به نفع حماس اقداماتی انجام داده‌اند اما در سطح سازمانی، اقدامی صورت نگرفته و بی‌طرف باقی مانده است. لذا این تحقیقات، آنروا را تبرئه کرد، اما رژیم اسرائیل این را نپذیرفت و اعلام کرد که این تحقیقات کافی نبوده و سازمان ملل شواهد را نادیده گرفته است. بنابراین تصمیم گرفتند که خودشان با این نهاد قطع همکاری کنند. البته رژیم اسرائیل حتی پیش از هفتم اکتبر نیز خیلی مایل به فعالیت آنروا نبود؛ چرا که آنروا اساساً یکی از مولفه‌های پیمان اسلو به حساب می‌آید که مبتنی بر راهکار دو دولتی است. این در حالی است که از آن مقطع به بعد رژیم اسرائیل تلاش کرده که راهکار دو دولتی را بیش از پیش تضعیف کند. باید توجه داشت که آنروا، دسترسی سازمان ملل به سرزمین‌های فلسطینی به خصوص در کرانه باختری و نوار غزه را تسهیل می‌کند، لذا اسرائیلی‌ها به دنبال قطع همکاری با این نهاد هستند و نمی‌خواهند که سازمان ملل دسترسی مستقیم و بدون واسطه رژیم اسرائیل به سرزمین‌های فلسطینی داشته باشد.  تضعیف آنروا نیز به معنای تضعیف هرچه بیشتر راهکار دو دولتی خواهد بود.

موضوع دیگری که مطرح است این که وقتی آنروا به عنوان یک نهاد بین‌المللی تضعیف شود، رژیم اسرائیل دسترسی و کنترل بیشتری در قبال کمک‌هایی که به فلسطین می‌خواهد انجام شود، خواهد داشت. در چنین شرایطی رژیم اسرائیل سعی خواهد کرد این کمک‌ها را پالایش و سازماندهی کند و از طریق این سازماندهی و رساندن کمک‌ها به بخشی از جمعیت فلسطینی که به آن نیاز دارند، به زعم خود نگاه جهان به رژیم اسرائیل را، به عنوان ارتشی که در پی نسل‌کشی کند تاحدودی تعدیل می‌باشد.

در عین حال تضعیف آنروا می‌تواند به ایجاد شرایط بدتر برای فلسطینی‌ها و تشدید و تسریع خروج آنها از نوار غزه منجر گردد.

در نهایت یکی از اعتراضات رژیم اسرائیل به آنروا این بود که دروسی که مدارس آنروا به بچه‌های فلسطینی می‌آموزند تاحدودی محتوای ضد اسرائیلی دارد و درباره اشغال است. بنابراین رژیم اسرائیل مایل است بتواند به نوعی خودش این محتواها را برنامه‌ریزی و تدوین کند تا از این طریق بتواند روی نسل‌های بعدی فلسطینی‌ها اثرگذار باشد و به زعم خود، روحیه ضداسرائیل و ضداشغال در آنها را کم رنگ کند که به سمت جذب گروه‌های مقاومت نروند. این در حالی است که تضعیف آنروا مستقیما به معنای تضعیف هر چه بیشتر فلسطینی‌ها و یکی از وجوه اشغالگری خواهد بود.