شعیب بهمن- پژوهشگر مسائل اوراسیا

انتخابات اوکراین از جنبه های مختلفی قابل بحث و بررسی است. از زمان استقلال این کشور از اتحاد جماهیر شوروی مباحث داخلی و خارجی آن به نوعی به یکدیگر گره خورده اند. کما اینکه در انتخابات دوره های پیشین نیز همواره نوعی صف بندی میان روس گرایان و غرب گراها وجود داشته است.
البته در میان غرب گرایان هم چند دستگی مشاهده می شود. به طوری که برخی نزدیک به اتحادیه اروپا و برخی دیگر دوستی و روابط نزدیک با آمریکا و ساختارهایی همچون ناتو را مطرح می کنند. این موارد نشان دهنده آن است که همواره نوعی پیوستگی میان مسائل و سیاست های داخلی و خارجی کیف وجود داشته است.

انتخابات فعلی ریاست جمهوری پس از عبور از دوره پیشین در سال 2014 که منجر به وقوع اتفاقات خاصی همچون جدایی شبه جزیره کریمه، بروز درگیری و ظهور گروه های جدایی طلب در منطقه دونباس و گذراندن دوره ای بحرانی در این کشور شد برگزار می شود از اهمیت بالایی برخوردار است و مردم به دنبال ایجاد خط سیر جدیدی در سیاست این کشور هستند.

در گذشته بیشترین رقابت میان روس گرایان و غرب گراها بود. اما در این انتخابات علی رغم معرفی یک نامزد از سوی روس گرایان، در واقع رقابت اصلی میان سه نامزد دیگر یعنی ولادیمیر زلنسکی، پترو پروشنکو، یولیا تیموشنکو بود که در نهایت زلنسکی و پروشنکو با کسب اکثریت آرا به دور دوم انتخابات راه یافتند.

راهیابی زلنسکی به دور دوم، پیام های مختلفی از جمله عدم رضایت همه جانبه مردمی از عملکرد پروشنکو به عنوان رئیس جمهور در داخل اوکراین به همراه داشت. زیرا وی نتوانست به اوضاع اقتصادی این کشور سامان دهد و با فساد اداری، سیاسی و اقتصادی مبارزه کند و همچنان الیگارش‌ها بخش مهمی از اقصاد اوکراین را در اختیار دارند. همچنین وی در طول دوران ریاست جمهوری خود موفق به ارائه راه حلی برای مناطق دونباس و کریمه نشد که این عوامل موجب تغییر رویکرد مردم و رویگردانی برخی طرفداران پروشنکو از وی شد.

باید در نظر داشت که پروشنکو با حمایت مستقیم آمریکا روی کار آمد و در شرایط فعلی اگر وی موفق به کسب اکثریت آرا در دور دوم نشود، آمریکایی ها شکست قابل توجهی را در اوکراین متحمل می شوند. ذکر این نکته ضروری است که آمریکا هم در مدت ریاست جمهوری پروشنکو، حمایت های کافی را از وی انجام نداد.

نکته دیگر این که زلنسکی به عنوان فردی غرب گرا تمایل بیشتری به ایجاد روابط نزدیک تر با کشورهای اروپایی را در سر دارد، در حالی که پروشنکو بیشتر به دنبال گسترش روابط با ایالات متحده بود.
آینده سیاسی اوکراین بستگی به تمایل مردم این کشور نسبت به یکی از این دو نامزد خواهد داشت. شواهد نشان می دهد که روس گرایان به پروشنکو رای نخواهند داد و در میانِ این دو،گزینه بهتر انتخاب زلنسکی خواهد بود. در سوی دیگر با توجه به وجود اختلاف نظرهایی میان تیموشنکو و پروشنکو به احتمال فراوان تیموشنکو هم از طرفداران خود می خواهد که به زلنسکی رای دهند که در این شرایط پروشنکو بخت کمتری نسبت به رقیب خود برای پیروزی در دور دوم انتخابات خواهد داشت.
باید در نظر داشت طی سال های گذشته حاکمیت سیاسی در اوکراین با دخالت و لابی گری تعیین شده واین احتمال وجود دارد که بر خلاف پیش بینی ها، رایزنی و معامله میان رهبران سیاسی اوکراین منجر به وقوع اتفاق دیگری در نتیجه دور دوم انتخابات شود.

با توجه به این که هر دو نامزد راه یافته به دور دوم انتخابات تفکری غرب گرایانه دارند، آینده روابط خارجی این کشور با روسیه و بهبود رابطه با آن دچار تغییر محسوسی نخواهد شد. البته زلنسکی به دلیل تمایل بیشتر به سمت اروپا، برخلاف پروشنکو، مواضع نرم تری نسبت به مسکو دارد. زیرا حامیان اروپایی وی خواهان افزایش تنش با روسیه نیستند. اما در مقابل پیروزی پروشنکو، احتمال بروز تنش های جدید در روابط میان اوکراین و روسیه را افزایش خواهد داد.