برسام محمدی – کارشناس مسائل منطقه

براساس گزارش‌های میدانی، از آغاز درگیری در جبهه شمالی فلسطین اشغالی و جنوب لبنان، تا کنون بیش از 500 پهپاد حزب‌الله که بخش زیادی از آن‌ها از نوع انتحاری و مجهز به فیبر نوری هستند، به سمت اهداف صهیونیستی شلیک شده‌اند. این پهپادها به دلیل هدایت سیمی، هیچ سیگنال الکترونیکی ساطع نمی‌کنند و به همین جهت، سامانه‌های جنگ الکترونیک، رادارها و اخلالگرهای پیچیده رژیم صهیونیستی در مقابله با آنها ناتوان شده‌اند.

واکنش اصلی ارتش رژیم صهیونیستی و به عبارت دقیق‌تر اساسی‌ترین راه‌حل این رژیم برای مقابله با این پهپادها، نصب توری‌های فلزی بر فراز تانک‌ها و پناهگاه‌ها است. اقدامی که به‌عنوان مضحک‌ترین شکل از «دفاع فعال» نام گرفته است. براساس رسانه‌های عبری، تاکنون بیش از ۱۵۸ هزار مترمربع تور میان نظامیان توزیع شده و این روند ادامه دارد. همین تصویر خود گویای عمق بحران است: ارتشی که میلیاردها دلار برای سامانه‌های داوود، فلاخن داوود و گنبد آهنین هزینه کرده، ناچار شده است با توری و چتر فلزی از سربازانش محافظت کند.

در اینجا یک نکته مهم وجود دارد و آن مربوط به پیامدهای حضور چنین پهپادهایی در میدان نبرد با رژیم صهیونیستی است. در این زمینه، مهم‌ترین پیامد راهبردی ظهور پهپادهای ارزان حزب‌الله را باید گسست معادله سنتی هزینه-فایده دانست. هر فروند پهپاد اف‌پی‌وی فیبرنوری حزب‌الله با هزینه‌ای بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ دلار تولید می‌شود، در حالی که یک تانک مرکاوا ام‌کی-۴ حدود ۵ میلیون دلار ارزش دارد. به بیان ساده‌تر، حزب‌الله با هزینه‌ای کمتر از یک موشک ضدزره معمولی، گران‌قیمت‌ترین تجهیزات ارتش رژیم صهیونیستی را منهدم می‌کند.

علاوه بر این، گنبد آهنین که برای مقابله با موشک‌های بالستیک طراحی شده، در شناسایی این پرنده‌های کوچک و بدون ردّ الکترومغناطیسی، عملاً ناکارآمد شده است. این واقعیت، برتری تکنولوژیک رژیم صهیونیستی را به چالش کشیده و نشان داده است که نوآوری تاکتیکی می‌تواند شکاف عظیم قدرت را خنثی کند.

حزب‌الله با این سلاح ساده اما خلاقانه، موفق شده «چارچوب رفتاری جدیدی» را بر ارتش رژیم صهیونیستی تحمیل کند. هر بولدوزر زرهی که وارد حریم روستاهای جنوب لبنان شود، ظرف چند دقیقه توسط یک پهپاد اف‌پی‌وی هدف قرار گرفته و منهدم می‌گردد. توپخانه‌های ۱۵۵ میلیمتری که تا دیروز مناطق مسکونی را گلوله‌باران می‌کردند، اکنون خود به اهداف ثابت تبدیل شده‌اند. یک مقام صهیونیستی به صراحت اذعان کرده است که «حزب‌الله تمام منطقه جنوب لبنان را به منطقه ممنوعه برای تجهیزات سنگین ما تبدیل کرده است.»

برد این پهپادها که برآورد اولیه رژیم صهیونیستی را به چالش کشیده، از ۲۰ تا ۵۰ کیلومتر متغیر است. این بدان معناست که تمام پایگاه‌ها و تأسیسات رژیم در حیفا و منطقه جلیل اشغالی در تیررس مستقیم این سلاح‌های ارزان‌قیمت قرار دارند، ضمن اینکه جنگ نامتقارن وارد مرحله‌ای شده که در آن یک بازیگر غیردولتی با بودجه محدود، می‌تواند خطوط قرمز خود را در عمق خاک دشمن ترسیم کند.

در مقابله با پهپادهای حزب‌الله، آشفتگی راهبردی تل‌آویو تا آنجا عمق یافته است که کابینه رژیم صهیونیستی اخیراً بودجه‌ای ۷۰۰ میلیون دلاری برای مقابله با تهدید این پهپادها، تصویب و حتی دستور تأسیس یک کارخانه تولید انبوه پهپادهای FPV در داخل ارتش را صادر کرده است؛ اقدامی که عملاً به معنای تقلید از حزب‌الله لبنان و اعتراف رسمی به ناتوانی در دستیابی به برتری دفاعی است. در همین حال، نتانیاهو در جلسه کابینه اذعان کرده است که مقابله با پهپادهای فیبر نوری حزب‌الله نیازمند صبر و زمان است که معنایی جز شکست و بن‌بست در مقابله با حزب‌الله ندارد.

اما تحولات شمال فلسطین اشغالی و نوع جدید نبرد نامتقارن حزب‌الله، سه پیام کلیدی دارد:

نخست آنکه برتری تکنولوژیک صرف، دیگر تضمین‌کننده پیروزی در میدان نبرد نیست. نه تنها مقاومت اسلامی بلکه بعد از این، هر کشوری که در معرض تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی است به سادگی می‌تواند با نوآوری و استفاده از فناوری‌های ارزان، شکاف قدرت را کاهش دهد.

دوم اینکه معادله هزینه در جنگ‌های مدرن به‌طور چشمگیری تغییر کرده است؛ جایی که یک پهپاد چندصد دلاری می‌تواند تجهیزاتی به ارزش میلیون‌ها دلار را از کار بیندازد.

سوم اینکه گسترش چنین فناوری‌هایی، الگوی جنگ‌های آینده را به سمت نبردهای نامتقارن، کم‌هزینه و مبتنی بر خلاقیت تاکتیکی سوق خواهد داد.

در مجموع، آنچه در ماه‌های اخیر در جنوب لبنان و شمال فلسطین اشغالی جریان دارد، فراتر از یک تاکتیک نظامی جدید بوده و اساساً سقوط یک افسانه تکنولوژیک و فروپاشی باور برتری هوایی مطلق رژیم صهیونیستی در منطقه است. ارتشی که صدها میلیارد دلار صرف سامانه‌های پدافندی میلیاردی و جنگنده‌های نسل پنجم کرده، در برابر پهپادهای ۳۰۰ دلاری با سیم فیبر نوری به ستوه آمده است.

میدان نبرد آینده، بیش از آنکه به سلاح‌های پیچیده و گران‌قیمت وابسته باشد، به خلاقیت تاکتیکی، بهره‌گیری از فناوری‌های ساده اما مؤثر و درک درست از معادله جدید هزینه‌ها تعلق دارد. حزب‌الله با سلاحی ارزان و ساده اما خلاقانه، معادله قدرت را در مرزهای شمالی فلسطین اشغالی برای همیشه تغییر داده است؛ معادله‌ای که بیش‌ازپیش موجودیت رژیم صهیونیستی را با تهدیدهای راهبردی‌تر مواجه کرده است.