اسماعیل بشری/ کارشناس مسائل چین

از زمانی که چین تبدیل به یک قدرت بزرگ اقتصادی شد، آمریکا بر آن شد تا قدرت این کشور را مهار کند. لذا مهار چین از زمان دونالد ترامپ آغاز نشده و به پیش از آن مربوط می‌شود. درواقع از زمانی که چین تبدیل به یک قدرت بزرگ اقتصادی شد تاجایی که توانست بر بازار آمریکا تاثیر بگذارد یا توازن بین صادرات و واردات آمریکا به چین را به نفع خود برهم زند آمریکا احساس کرد که به تدریج بازار مالی اش تحت سلطه سرمایه چین قرار می‌گیرد. چرا که چین اگر می‌خواست سپرده‌هایی که دارد را از آمریکا خارج کند ممکن بود این کشور تا مرز ورشکستگی پیش برود. بر این ساس سیاست‌های مالی و اقتصادی چین می‌تواند بر دلار تاثیر بگذارد. از این رو هم حزب جمهوریخواه و هم پیش از آن دموکرات‌ها به این نتیجه رسیده‌بودند که چین باید به نحوی مهار شود. آمریکایی‌ها می‌دانند که اگر این کشور را مهار نکنند، چین با این اقتصاد رو به رشد، جمعیت گسترده، نیروی کار زیاد، بزرگی کشور و قدرت نظامی که همگی از جمله عوامل قدرت هستند، می‌تواند به تدریج به سمت تبدیل شدن به یک ابرقدرت نظامی نیز پیش برود.

چین در حال حاضر در این مسیر نیز گام برداشته و شاهد هستیم که ناوهای هواپیمابر می‌سازد و در فضا فعالیت‌هایی دارد که این رویکرد چین نگرانی‌هایی را برای ایالات متحده آمریکا رقم زده است.

با این تفاسیر سیاست کلی آمریکا برای سده بیست و یکم، مهار چین است چه از نظر اقتصادی، چه سیاسی و چه نظامی. به همین خاطر آمریکا باوجودیکه در خاورمیانه حضور دارد ولی همچنان عمده‌ترین برنامه‌هایش به آسیاپاسیفیک و منطقه دریای جنوبی چین مربوط می‌شود. آمریکا می‌خواهد در این مناطق متحدان خود را تجهیز کند تا در نهایت چین و بلند‌پروازی‌های این کشور که اکنون تاحدودی شکل نظامی گرفته است را بتواند مهار کند.

در خصوص بحران بین چین و آمریکا و بحث توقف مذاکرات نیز باید به چند نکته توجه داشت. نخست آنکه چندی پیش(اواخر اردیبهشت ماه) شبکه آمریکایی سی ان بی سی در خبری اعلام کرد مذاکرات تجاری آمریکا و چین متوقف شده است. درواقع منابع آگاه اعلام کرده‌بودند که برنامه‌ریزی برای دور بعدی مذاکرات تجاری آمریکا و چین فعلاً متوقف شده است چرا که هنوز معلوم نیست آیا دو طرف مایل به مذاکره هستند یا نه.

همچنین در این مقطع نه چین مایل به تنش‌زایی بیشتر است و نه آمریکا می‌خواهد از این حد فراتر برود. به هر حال پکن و واشنگتن یک سری مذاکرات انجام خواهند داد و یک سری امتیازات بین طرفین ردوبدل خواهد شد. لذا چالش‌های بین طرفین فعلا بیشتر در حد دیپلماتیک است یعنی آمریکا تلاش دارد تعرفه‌های کالاهای چینی را بالا ببرد تا از این طریق بتواند سرمایه‌های چینی را در آمریکا مهار کند. حتی برنامه‌هایی برای سرمایه‌گذاری‌هایی که پیشتر توسط شرکت‌های آمریکایی در چین به دلیل کارگر ارزان چینی صورت می‌گرفت دارد و می‌خواهد اقداماتی انجام دهد تا قیمت کالاهای چینی گرانتر شود و تولید آن کالاها در آمریکا به صرفه شود. حتی آمریکا از ژاپن خواسته که در داخل آمریکا سرمایه‌گذاری کنند. لذا بین آمریکا و چین نوعی چالش اقتصادی در جریان است و تلاش دارند که آن را در حد چانه‌زنی نگه دارند تا تبدیل به یک بحران نشود.  به همین دلیل نیز آمریکا و چین هر از گاهی مذاکراتی ‌را آغاز و سپس متوقف می‌کنند و دوباره این چرخه تکرار می‌شود.