شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
علی خرم*
برگزاری نشست شورای امنیت درباره اعتراضها در ایران از چند جهت قابل بررسی است؛ نخست آنکه اگر در کشوری حقوق بشر به طور مکرر و سیستماتیک نقض شود به ترتیبی که وجدان جامعه بشری را تحت تاثیر قرار دهد و اجماع در میان شورای امنیت و به ویژه اعضای دائم آن نسبت به نقض حقوق بشر در کشوری برقرار باشد در آن صورت شورای امنیت در این باره میتواند تشکیل جلسه دهد. لذا شورای امنیت میتواند درباره وضعیت حقوق بشری کشورها وارد شود، اما به شرطی که این وضعیت خیلی وخیم باشد. حال آنکه ما شاهد هستیم که اولا اعتراضات و ناآرامیها در ایران در سطحی نیست که بخواهند آن را به شورای امنیت ارجاع دهند و ثانیا در اغلب کشورهای دنیا بعضا نارضایتیهایی صورت میگیرد که در همین سطح نیز دنبال میشوند، اما برای آنها هیچ درخواستی جهت تشکیل نشست شورای امنیت داده نمی شود. همچنانکه حدود 6 ماه پیش در آمریکا پیرامون صحبتهای دونالد ترامپ درباره سیاهپوستان و سفیدپوستان درگیریها و تظاهراتی پیش آمد و آنها نیز با مردم برخورد کردند و در این بین یک خانمی نیز کشته شد. ولی نه جلسه شورای امنیت تشکیل شد و نه اقدامات آمریکا در مواجهه با معترضان غیرطبیعی جلوه داده شد. در عین حال، طرز برخورد هر کشوری با معترضان میتواند جهان را نسبت به تحولات داخلی آن حساس کند یا خیر. به عنوان مثال صحبتهای حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران دراین خصوص که اعتراض حق مردم است، آب سردی بود که روی نیات شوم و منفی آمریکا و برخی از کشورهای غربی علیه کشورمان ریخته شد. همچنین برخی دیگر از مقامات کشور نیز طی این مدت اظهارنظرهایی داشتند مبنی بر اینکه اعتراضاتی که به وجوه اقتصادی صورت گرفته حقانیت دارد این رویکرد به لحاظ تاثیر بر نگاه خارجی موثر است.
در هر صورت نشستی که جمعه شب در شورای امنیت برگزار شد آنگونه که آمریکا انتظارش را داشت مورد اقبال دیگر کشورها به ویژه متحدان اروپاییاش واقع نشد. دلیل آن نیز مشخص است. چرا که برای اعضای شورای امنیت واضح است که هدف دونالد ترامپ و نیکی هیلی اخلال در توافق هستهای و یا لغو برجام است و نه حمایت از اعتراضات مردم ایران. چون تمام کشورها نسبت به نیات آمریکا آگاه هستند، واشنگتن با اینگونه اقدامات راه به جایی برد. همچنانکه کشورهای مختلف حاضر در شورای امنیت اعلام کردند که این سازمان بینالمللی، جایی برای چنین بحثهای پیش پاافتاده و سادهای چون اعتراضات داخلی در ایران نیست. بنابراین این کشورها میدانند که هدف ترامپ از این اظهارات و ارجاع مسئله ایران به شورای امنیت، حمله به توافق هستهای است و نه مسائل حقوق بشری.
لذا آنها نمیخواهند به ترامپ اجازه دهند که به این بهانه خللی در روند اجرای توافق هستهای ایجاد کند. خوشبختانه در جهان و پشت سر ایران برای حمایت از توافق هستهای اجماع جهانی وجود دارد و چون این اجماع وجود دارد در صحنه شورای امنیت به ترامپ اجازه یکه تازی داده نمی شود.
در این وضعیت جمهوری اسلامی ایران باید به دقت این شرایط را در نظر بگیرد و به عبارتی پیش از وقوع حادثه به این قضیه رسیدگی کند تا اعضای دائم شورای امنیت با ایران همراهی داشته باشند. در چنین شرایطی ایران باید کاملا در راستای اجماع سازی گام بردارد و اصلا اقدامی انجام ندهد که کشورهای دیگر و به خصوص اعضای دائم شورای امنیت از ایران فاصله بگیرند.
درواقع ایران باید به صورت یکپارچه با گروه 1+5 به ویژه اتحادیه اروپا همکاری کند تا بتواند تلاشهای ترامپ علیه ایران را خنثی نماید. چرا که هرکدام از کشورهای اروپایی و یا قدرتهای بزرگ از ایران دور شوند، زنگ خطری برای برجام خواهد بود.
در نهایت اینکه ایالات متحده آمریکا باوجود تلاشها و فضاسازیهای بسیار علیه ایران، اما به خواستههایی که در نشست شورای امنیت به دنبال آن بود دست نیافت و به بیان دیگر بازنده نشست جمعه شب شورای امنیت بود. البته ایران نیز باید هوشیار باشد و پس از این دیگر بهانهای دست آنها ندهد که بتوانند بازهم در شورای امنیت علیه کشورمان جلسه تشکیل دهند. زیرا اگر این نشستها تکرار شود و کشورهای بیشتری علیه ایران به جبهه آمریکا بپیوندند، ممکن است ترامپ بتواند اجماع گستردهای علیه ایران تشکیل دهد و این اصلا به نفع ما نخواهد بود.
کارشناس مسائل بین الملل*
0 Comments