تریدیوش سینگمائینی، تحلیلگر سیاسی مستقر در دهلی‌نو در یادداشتی که برای سایت شورای راهبردی روابط خارجی ارسال کرد دراین‌باره که چرا دهلی‌نو بر موضعش برای واردات نفت از ایران پابرجاست؟ نوشت: موضع آشکار هند درباره واردات نفت از ایران ناشی از چند عامل اقتصادی و راهبردی است. دهلی می‌خواهد پیامی روشن با این مضمون داشته باشد که این کشور سیاستی مستقل دارد و زیر فشار واشنگتن سر خم نمی‌کند. هند در ایران منافع راهبردی قابل‌توجهی دارد که مهم‌ترین آن‌ها بندر چابهار است که در برقراری اتصال میان هند با افغانستان و آسیای میانه نقشی حیاتی دارد.

باید به این موضوع هم اشاره شود که هند، افغانستان و ایران در سال 2016 توافقنامه‌ای را برای برپایی یک کریدور ترانزیت میان این سه کشور با اتکا به بندر چابهار امضا کردند. در سال 2018 سه طرف نشستی را برای اجرایی کردن این توافق سه‌جانبه برگزار کردند.

هند نیز مانند ایران و افغانستان با تهدیدهای امنیتی روبرو است و درخواستی صورت گرفته تا این سه کشور نه‌فقط برای برقراری اتصال بلکه حتی برای مقوله امنیت دست‌به‌دست یکدیگر بدهند. درخواستی برای ایجاد یک اتحاد سه‌جانبه برای مقابله با تروریسم صورت گرفته است. در سپتامبر 2018 این سه کشور در کابل نشستی سه‌جانبه داشتند و درباره برخی مسائل اقتصادی و راهبردی نظیر برقراری اتصال و مقابله با تروریسم مذاکره کردند.

باید به خاطر داشت که سطح همکاری اقتصادی از پتانسیل آن پایین‌تر است؛ این همکاری باید متنوع شود تا روابط اقتصادی پویاتر شود. باید به رابطه اقتصادی از منظری گسترده‌تر نگاه شود و نباید نگاه به این رابطه به حوزه نفت و بند چابهار محدود شود. میان دو کشور زمینه‌ای برای همکاری‌های بیشتر در حوزه‌هایی نظیر کشاورزی وجود دارد. هند برای بالا بردن سطح صادرات کشاورزی ایران باید به‌صورت جدی به دنبال کاهش تعرفه‌ها باشد.

اگرچه به برخی مسائل لجستیکی مهم که مانع پیشرفت روابط دوجانبه هستند، پرداخته‌شده اما باید بر تسهیل روند صدور ویزا نیز تمرکز شود؛ این تمرکز نه‌فقط با نگاه به برقراری ارتباطات درزمینه کسب‌وکار بلکه باید با نگاهی به برقراری تعاملات ملت با ملت و ایجاد تعاملات بزرگ‌تر میان جوامع مدنی دو کشور صورت گیرد. همچنین ایجاد ارتباطات میان دولت‌های ایالتی هند و ایران از اهمیت برخوردار است زیرا به تعمیق روابط دو کشور کمک می‌کند.

درحالی‌که روابط دوجانبه تهران و دهلی رو به بهبود است این امکان وجود دارد که ایران از هند به‌عنوان دروازه‌ای به‌سوی دیگر کشورها در آسیای میانه نظیر بنگلادش و سریلانکا استفاده کند.

درنتیجه باید گفت اگرچه روابط میان دهلی و تهران رشد زیادی داشته است، اما برخی مسائل اساسی وجود دارند که باید رفع شوند تا آگاهی دو کشور از یکدیگر و نگرش‌های آن‌ها به مسائل مهم تقویت شود. این رابطه محدود به عرصه اقتصادی نیست و روابط در دیگر حوزه‌ها به‌ویژه ارتباطات مردم با مردم در حال سرعت گرفتن هستند. رابطه دهلی و تهران نه‌فقط از منظر اقتصادی بلکه ازلحاظ ژئوپلیتیک هم حائز اهمیت است.