داود عامری

سخنان ترامپ در کنگره که واکنش های بیشماری را در جهان و در داخل آمریکا به همراه داشته است، از جهات مختلف می توان مورد نقد و تحلیل قرار داد.

آنچه بیشتر در رسانه ها شاهد بودیم، بیشتر مطالب مربوط به برجام و اینکه آیا ترامپ می تواند به صورت یک طرفه اقدام به لغو قرارداد برجام نمایند یا خیر اختصاص یافته بود ، اما در این یادداشت تلاش شده است از جهت چرایی به سخنان ترامپ توجه شود.

1. ترامپ در سایه پیروزی غیر منتظره خود در درون حزب جمهوری خواه و همچنین جناح رقیب به جهت آنکه عقبه ی  سیاسی ریشه داری ندارد، دچار کیش شخصیتی شده و به دنبال همین خود شیفتگی کاذب به هر نحو ممکن تلاش دارد در صدر اخبار جهان قرار گیرد. به همین خاطر و با تکیه بر تجربه جنجال های انتخاباتی که طعم موفقیت را در آن به همین روش چشیده است، در صدد حفظ محبوبیت خود است.

او گمان می‌کند با رفتارهای غیر عقلایی و خلاف حقوق بین المللی می تواند از روند تنزل آرای خود بکاهد، حال آنکه به نظر می‌رسد در سطح رای دهندگان عمومی داخل امریکا نیز مواجه با تنفر و تنزل شده است. بنابراین می توان یکی از دلایل رفتار غیر متعارف و خارج از عرف دیپلماتیک ترامپ را در شخصیت خود شیفته او جستجو کرد.

2. اگر اعتقاد داشته باشیم که در ساختار قدرت آمریکا ، ساختار تصمیم گیرنده است و ترامپ  نیز در درون این ساختار نقش محوله خود را بازی می کند، باید به این نکته اذعان کنیم که در سال های اخیر و به واسطه رشد ارتباطات رسانه ای، آمریکا به سبب کینه عمیق و ریشه دار خود از جمهوری اسلامی ایران، بیشترین حجم هجمه های خود را در عملیات روانی متمرکز کرده است، چراکه دریافته مقابله سخت با ایران اسلامی به آسانی ممکن نمی باشد و به تجربه دریافته است که تهدیدات سخت به انسجام ملی و اتحاد و یکپارچگی داخلی ایران می انجامد، لذا این سخنان در ادامه عملیات روانی و جنگ نرم آمریکا علیه ایران اسلامی قابل ارزیابی است.
3.  واقعیت این است که طرفین برجام روی چیزی تاکید می‌کردند که بارها و در نهایت با صدای رسا رهبر معظم انقلاب آن را حرام اعلام کرده بود. غرب مدعی جلوگیری از رسیدن ایران به ساخت سلاح هسته‌ای بوده و هست ، حال آنکه بر اساس فتوای فقهی رهبر معظم انقلاب که از هر پیمان نامه‌ای تضمین آن قویتر است، ایران اسلامی قصد و نیت ساخت سلاح غیر متعارف ندارد، بنابراین به نظر می رسد آمریکا به دنبال مهار ایران در منطقه و جلوگیری از نفوذ ما در حوزه پیرامونی بود که در شرایط حاضر ملاحظه می گردد  نه تنها خواب آشفته آنها در منطقه تعبیر نشده، بلکه روز به روز بر تاثیرگذاری جمهوری اسلامی ایران افزوده می‌شود، و به نوعی هژمونی آمریکا در حال شکسته شدن است لذا به هر نحو ممکن به دنبال ایجاد تشنج و چالش‌های امنیتی بیشتر در منطقه است تا شاید از این طریق راهی برای نفوذ و تسلط بیشتر پیدا کند.
4. یکی از سیاست ‌های غیرقابل انکار و غیرقابل تغییر آمریکا از سال‌ های دور در خاورمیانه، حرکت در مسیر حفظ امنیت رژیم نامشروع صهیونیستی است و برای تحقق این هدف، به هر ترفند و جنایتی دست زده است. به نظر می ‌رسد برخلاف انتظار آمریکا، برجام نه تنها خواسته رژیم صهیونیستی و آمریکا را برآورده نکرد، بلکه زمینه نارضایتی گاو شیرده آنها را نیز فراهم ساخت، به طوری که هیچگاه شاهد نزدیکی آشکار و علنی سیاست‌ های رژیم صهیونیستی و برخی از کشور های عربی حاشیه خلیج فارس با این حدت و شدت نبوده‌ایم؟! با این تفاصیل ترامپ که هم وعده حفظ و تضمین امنیت رژیم صهیونیستی را داده است و هم به مرتجعین منطقه با اخذ رشوه و قراردادهای چند صد میلیاردی، قول کنترل نفوذ و در نهایت به حاشیه راندن جبهه مقاومت را؛ در نتیجه به جهت سرخوردگی و نگرانی از آینده، تبدیل به زبان گویای نتانیاهو و سران عربستان سعودی شده ، به طوری که بسیاری از کارشناسان بر این عقیده اند که ترامپ زبان گویای رژیم صهیونیستی و دشمنان منطقه ای ایران اسلامی در کنگره شده بود که واکنش آنها نیز موید این موضوع است.
5. اگر عقب ‌گردی جزئی به رقابت های انتخاباتی آمریکا داشته باشیم، یکی از مهمترین انتقادهای ترامپ به حزب رقیب، تضعیف چهره آمریکا در جهان و ضعف عملکرد آنها در عرصه بین المللی بود. در این راستا ترامپ به عملکرد اوباما و هیلاری کلینتون در مناطق مختلف جهان انتقاد می کرد و مدعی بود که وی خواهد توانست ابهت و قدرت آمریکا را در جهان تقویت کند و حتی وعده نابودی داعش و تروریسم را هم داده بود. اگرچه این حرف های ترامپ در همان موقع نیز از سر بی اطلاعی از ساختار قدرت و سیاست در آمریکا نشأت می گرفت و یک بار نیز اوباما اشاره‌ای بدین مضمون کرد که ترامپ هنوز توجیه اطلاعاتی و امنیتی نشده است. درحال حاضر امریکا در منطقه شاهد نابودی تروریست های است، که برای مصارف غیر مشروع ایجاد کرده بود تا بتواند به عنوان یک تسریع کننده از آنها در جهت پیاده سازی نقشه خاورمیانه نوین از آنها استفاده کند. این سیاست نیز نه تنها به نتیجه مطلوب نرسید بلکه منجر به نزدیکی کشورهای بزرگ منطقه همچون ایران، ترکیه و روسیه به همدیگر شد که طبیعتاً همکاری و نزدیکی آن ها در آینده، خواب آشفته ای را برای آمریکا در منطقه به ارمغان خواهد آورد.

بنابراین باید گفت که ریشه هذیان گویی های ترامپ علیه ایران اسلامی در ناکامی های او در منطقه و جهان خلاصه می ‌شود که به پاره ای از آنها اشاره شد. ترامپ نه تنها نتوانست جایگاه آمریکا را در جهان و منطقه به عنوان یک بازیگر  تاثیرگذار افزایش دهد، بلکه با سخنان نسنجیده و خارج از عرف دیپلماتیک به تنزل و تحقیر بیشتر خود کمک کرد، چرا که امروز ملاحظه می گردد تمامی جهان علیه یکجانبه گرایی دیوانه وار او موضع گرفته اند و حتی دولت های نزدیک اروپایی هم حاضر نشدند تا سخنان ترامپ را تایید و از آن حمایت کنند.

اما در این میان مهمترین موضوع مورد توجه ، ایجاد یک فضای روانی است که آمریکا سعی دارد به جمهوری اسلامی ایران تحمیل کند. این فضا نیازمند شناخت درست و مقابله هوشمندانه با آن است.

منبع: تسنیم