مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا

جنبش جلیقه زردها در فرانسه پس از ۸ هفته اعتراض سراسری و باوجود برخی عقب‌نشینی‌های دولت امانوئل مکرون همچنان ادامه دارد و به نظر می‌رسد رئیس‌جمهوری فرانسه با نوعی بن‌بست در مواجهه با معترضان مواجه شده است.

با آغاز تعطیلات کریسمس انتظار می‌رفت که ناآرامی‌های جلیقه زردها در فرانسه کاهش پیدا کند و به‌نوعی این تعطیلات منجر به آن شود که تعداد کمتری از مردم در این تظاهرات شرکت کنند؛ اما در اولین جمعه بعد از کریسمس، شاهد حضور هزاران نفر در خیابان‌های پاریس و برخی دیگر از شهرهای بزرگ فرانسه بودیم که این مسئله نشان داد طرح‌ها و عقب‌نشینی‌هایی که امانوئل مکرون پس از وقوع تظاهرات و شورش‌های جلیقه زردها مطرح کرده نتایج مورد انتظار را نداشته است. عقب‌نشینی از افزایش مالیات بر سوخت و طرح افزایش حداقل دستمزد به‌ویژه حقوق بازنشستگان از ایده‌هایی بود که رئیس‌جمهوری فرانسه تصور می‌کرد با پیگیری آن‌ها می‌تواند به بخشی از مطالبات معترضان پاسخ دهد و به‌نوعی بحران را مدیریت کند؛ اما این انتظار تحقق پیدا نکرد، چراکه تداوم این تظاهرات و ناآرامی‌ها تنها به افزایش قیمت مالیات بر سوخت محدود نشد و مطالبات جلیقه زردها در حدی گسترده شد که خواستار کناره‌گیری و استعفای مکرون شدند. این مسئله بیانگر آن است که عملاً این تظاهرات و ناآرامی‌ها به انگیزه‌ای برای ناراضیان سیاست‌های مکرون در یک سال و نیم گذشته تبدیل‌شده است و آن‌ها نیز به‌صف جلیقه زردها پیوسته‌اند. هرچند این عده در این تظاهرات خشونت‌آمیز مشارکت نمی‌کنند ولی با مطالبات معترضان اعلام همراهی می‌کنند.

طبق آخرین نظرسنجی‌ها حدود 75 درصد از مردم فرانسه نسبت به سیاست‌های مکرون اعلام نارضایتی کرده‌اند و این باعث شده که مکرون به دنبال راه‌های دیگری برای مدیریت بحران و شورش‌ جلیقه زردها باشد و آن گفتگوی مستقیم با مردم فرانسه است. طرحی که گفته‌شده از سه‌شنبه آینده آغاز می‌شود و رئیس‌جمهوری فرانسه با طرح چند سؤال از مردم خواستار آن خواهد شد که نظراتشان را بیان کنند. همچنین وی با سفر به اقصی نقاط فرانسه در نظر دارد تا به‌نوعی موقعیت خود را نزد جامعه فرانسه بهبود بخشد.

مکرون متهم به آن شده که رئیس‌جمهور ثروتمندان است و اکنون وی می‌خواهد با سفر دوره‌ای به نقاط مختلف فرانسه نشان دهد که رئیس‌جمهور تمام مردم است. این در حالی است که آنچه در فرانسه در حال وقوع است و معضلاتی که در بخش‌های اجتماعی و اقتصادی این کشور وجود دارد به‌گونه‌ای نیست که مکرون بتواند با چند نامه‌نگاری و گفتگوی مستقیم با مردم آن‌ها را حل کند. چراکه امروز یک نابرابری و شکاف عظیم اقتصادی درون جامعه فرانسه به چشم می‌خورد که رفع آن بسیار زمان‌بر خواهد بود.

مکرون در طرحی که برای گفتگوی مستقیم با مردم مطرح کرده اعلام داشته که از موضوع حذف مالیات بر ثروتمندان کوتاه نخواهد آمد و همچنان بسیاری از ثروتمندان از یک سری معافیت‌های مالیاتی بالا برخوردار خواهند بود.

لذا اقداماتی که رئیس‌جمهور فرانسه می‌خواهد برای پایان اعتراضات فرانسه انجام دهد بیشتر تاکتیکی است و هدفش مدیریت بحران است و نه حل بحران. باید توجه داشت که شکاف عمیق اقتصادی میان مردم فرانسه ایجادشده و قدرت خرید آن‌ها نسبت به 10 سال گذشته بسیار کاهش پیداکرده است؛ حداقل دستمزدی که مردم فرانسه به‌خصوص در شهرهای کوچک دریافت می‌کنند به‌اندازه‌ای نیست که آن‌ها حتی بتوانند نیازهای اولیه خود را تأمین کنند. لذا به نظر نمی‌رسد که مکرون با ابتکارات جدیدی که در پیش‌گرفته بتواند به‌آسانی این بحران را تحت مدیریت خود درآورد.

در این میان انتخابات پارلمان اروپا در ماه می نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و نشان خواهد داد که مکرون تا چه حد توانسته رضایت مردم فرانسه را جلب کند. این در حالی است که جریان‌های راست و چپ افراطی فرانسه در تلاش هستند تا از این انتخابات حداکثر بهره‌برداری را داشته باشند و جلیقه زردها و حامیان آن‌ها را به سمت خود جلب کنند. لذا یک صف‌آرایی سیاسی در فرانسه هم‌زمان با انتخابات پارلمان اروپا شکل خواهد گرفت و این صف‌آرایی و انتخابات نشان خواهد داد که مکرون تا چه حد توانسته سیاست‌های خود را همراه با رضایت مردم فرانسه پیش ببرد.