داود احمدزاده – کارشناس مسائل خاورمیانه

به دنبال خبرهایی که از طریق رسانه‌های موثق مبنی بر کشته شدن رهبران اصلی این گروه تروریستی به ویژه ابوبکر البغدادی و برافتادن به اصطلاح خلافت اسلامی آن در عراق منتشر می‌شود، باید گفت که وضعیت این گروه تروریستی در خود سوریه نیز ضعیف‌تر خواهد شد.

از سوی دیگر پایتخت خودخوانده این گروه تروریستی در رقه نیز در محاصره کامل گروه‌ کردهای دموکراتیک که از سوی آمریکا به نوعی حمایت می‌شوند، قرار گرفته است. در جبهه دیگر هم نیروهای مقاومت با تقویت مواضع خویش، تلاش پیش‌دستانه‌ای را برای غلبه بر پایتخت این خلافت خودخوانده یعنی رقه در پیش گرفته‌اند.

بنابراین باید اعلام کرد که در چند ماه آینده ممکن است شاهد شکست‌های سنگین‌تر گروه‌ تروریستی داعش در سوریه باشیم، ولی از سوی دیگر عربستان به عنوان یکی از حامیان اصلی برخی از گروه‌های تروریستی در منطقه به ویژه در سوریه همچنان در اندیشه تقویت و ارسال کمک‌های مالی و نظامی به جبهه النصره است.

اخیرا برخی از منابع غربی به خصوص بریتانیا طبق مستنداتی اعلام داشته‌اند که برخلاف ادعاهایی که ریاض در مورد قطر مطرح ساخته، این عربستان است که رکن اصلی حمایت از گروه‌های تروریستی را در منطقه به ویژه در سوریه برعهده دارد. بنابراین برخی از تلاش‌های گروه‌های غیردولتی در بریتانیا و دیگر کشورهای اروپایی مبنی بر عدم فروش تسلیحات به عربستان، در روزهای اخیر خبرساز شده است. گرچه سود شرکت‌های غربی در فروش تسلیحات و ارتباط امنیتی مقامات اروپایی، مانع از این درخواست‌ها شده است.

از این رو مشاهده می‌کنیم که هم در منطقه و هم در سطح جهان به رغم حمایت‌های آمریکا و اروپا از برخی از کشورهای حامی اصلی تروریسم مانند عربستان و امارات، سطح فشار علیه این کشورها روز به روز افزایش می‌یابد و این آگاهی نشان می‌دهد که یک عزم منطقه‌ای برای خشکاندن ریشه‌های تروریسم در حال شکل‌گیری است.

باید اضافه کرد که پس از آزادی کامل عراق از یک سو و انسجام بیشتر در محور مقاومت برای شکست دادن قطعی گروه‌های تروریستی در سوریه از سوی دیگر، وزنه سیاسی گروه مقاومت افزایش خواهد یافت و تلاش‌ها برای حل و فصل بحران سوریه به رغم سنگ اندازی‌های آمریکا و عربستان از طریق سازمان ملل و دیگر نهادهای منطقه‌ای شکل جدی تری خواهد گرفت که نمونه آن را می‌توان در پیگیری نشست‌های متعدد آستانه و پایبندی سه قدرت اصلی دخیل در حل بحران یعنی ایران، روسیه و ترکیه با هدف حفظ آتش بس در مناطق معین و سرایت آن به دیگر مناطق بحران زده سوریه مشاهده کرد.

از سوی دیگر ملاقاتی که اخیرا ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی‌اش در مورد سوریه و حفظ آتش بس داشت به نوعی اعلام موقعیت برتر مسکو در تحولات سوریه به شمار می‌رود. این در حالی است که قبل از این دیدار سران دو کشور آمریکا و روسیه، به دلیل افزایش تنش بین دولت سوریه و نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا شاهد واکنش جدی روسیه نسبت به دخالت علنی واشنگتن در سوریه بودیم؛ در این خصوص می‌توان به واکنش مسکو نسبت به سرنگونی هواپیمای جنگی دولت سوریه اشاره کرد.

اقتدار روس‌ها در حفظ مواضع سنتی خویش در سوریه و نیز دفاع از مواضع ایران و محور مقاومت از سوی این کشور نشان می‌دهد که تلاش‌های واشنگتن و برخی از کشورهای عربی برای ایجاد شکاف بین مسکو و تهران بی‌ثمر بوده است و یقینا در آینده تحولات سوریه از سوی محور مقاومت و نیز روسیه رقم خواهد خورد، چرا که ایران به دنبال حفظ حاکمیت مشروع دولت سوریه و در واقع سرکوب نیروهای مداخله گر خارجی و گروه‌های تروریستی است که این خواسته از سوی روسیه هم حمایت می‌شود.

لذا می‌توان گفت حفظ انسجام بین محور تهران و مسکو و محور مقاومت، آینده و سرنوشت سوریه را تعیین خواهد کرد؛ البته این بدان معنا نیست که ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا نقشی ندارد، اما اثرگذاری این محورها بیشتر است و پیشرفت‌های فعلی در سوریه به سود محور مسکو و مقاومت است.

پیشروی محور مسکو-مقاومت باعث شده که کشورهای عضو ائتلاف به رهبری آمریکا، میز مذاکره را برای حل و فصل بحران سوریه بپذیرند و‌ حل و فصل این بحران را مشروط به برکناری بشار اسد از قدرت سیاسی ندادند؛ این موضوع، اعترافی به مواضع مستحکم ایران و روسیه داخل سوریه است.