مجتبی امانی با بیان اینکه کاستن موضوع تظاهرات و نارضایتی مردم در مصر و ارتباط آن با افرادی مانند آقای محمدعلی و او را میدان‌دار تظاهرات تصور کردن مقداری دور از واقعیت‌های موجود مصر است، گفت: مصر از زمان سقوط آقای مرسی و کشتاری که از طرفداران او درخیابان‌های قاهره شد، خواه ناخواه وارد دوره‌ای از خشونت شده است.

وی افزود: خشونت‌های دولتی گرچه از اواخر سال 1392 باعث شد که تظاهرات در مصر رو به کاهش برود، اما در عین حال با توجه به روحیه انتقام‌جویی که در جامعه مصر بسیار شايع است، از همان زمان هم این پیش‌بینی بود که در هر حال خشم افرادی که بستگان و همفکران آن‌ها در خیابان‌های قاهره کشته شدند و یا ده‌ها هزار نفری که به دنبال سقوط مرسی دستگیر شدند و در زندان‌های مصر به‌سر می‌بردند، زمینه‌ای بالقوه برای این است که به هر بهانه‌ای مردم ناراضی از عملکرد مرسی و افرادی که طی سالیان اخیر خواسته‌های آن‌ها سرکوب شده به هر بهانه‌ای به خیابان‌ها بریزند و علیرغم مزاحمت نیروهای امنیتی مصر سعی کند، همان خواسته‌ها را دنبال کنند.

این دیپلمات پیشین کشورمان ادامه داد: در شرایط کنونی آقای محمدعلی از این زمینه‌ها استفاده کرد. او توانسته صرفا این موج را در جامعه مصر جا بیندازد تا افراد دیگری که بسیار بزرگتر از خود محمد علی هستند، در صدد باشند که سوار بر این موج شوند و اهداف خود را دنبال کنند.

وی با بیان اینکه درباره کسانی که می‌خواهند سوار این موج‌ها شوند، گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد، توضیح داد: نباید توقع داشت که در دوره 30 ساله حکومت مبارک در مصر احزاب واقعی در این کشور شکل گرفته باشند. آنچه ما از تعدد احزاب در اواخر دوره مبارک می‌بینیم، یک سری احزاب نمایشی بود، اما آن احزاب و جمعیت‌ها و گروه‌هایی که توانستند در دوره انقلاب مصر خود را تثبیت کنند، اکثرا بعد از مرسی با انواع و اقسام تنگ نظری‌ها و برخوردهای دولت سیسی مواجه شدند و آن‌ها اساسا با این رویکرد که برکناری مرسی غیرقانونی بود و او رئیس جمهور قانونی کشور است، هیچ گونه مشارکت سیاسی نداشتند.

امانی در همين حال گفت: البته هستند احزابی که در زمان مبارک هم احزاب مخالف نامیده می‌شدند؛ اما قدرت و نفوذ آن‌ها نسبت به قدرت و نفوذ اسلام گرایان و طرفداران اجرای احکام اسلامی بسیار کم است. آنچه الان قوه محرکه تظاهرات در مصر می‌تواند باشد و می‌تواند جریانی شکل دهد، طرفداران اخوان هستند که آن‌ها هم به میدان آمده‌اند، اما در هر حال لبه تیز نیروی نظامی و امنیتی و پلیسی مصر متوجه آن‌ها است.

این تحلیگر مسائل راهبردی اظهار کرد: در حال حاضر هم رسانه‌های وابسته به دولت مصر اخوان المسلمین را مقصر اصلی این تظاهرات می‌دانند و سعی می‌کنند با این ادبیات با مخالفان خود صحبت کنند.

امانی افزود: برخی با اشاره به رقابت‌های داخلی دولت عمیق که ارکان اصلی آن ارتش، نیروی امنیتی و پلیس است، معتقدند که برخی از جریان‌های داخل این دولت عمیق با آقای سیسی مخالفت‌هایی دارند و درصدد برکناری او هستند. جریان محمد علی بازیچه این موضوع است.

وی خاطرنشان کرد: گمانه دوم این است که آقای محمدعلی به صورت شخصی به میدان آمده، اما قطعا قدرت رهبری این کار و گسترش آن را ندارد و بنابراین جریان‌های اصلی مخالف آقای سیسی یعنی اخوان و اسلام خواهان مصری از این موضوع استفاده می‌کنند و تلاش خواهند کرد که این تظاهرات را به تظاهراتی پرشور و مستمر تا سقوط آقای سیسی ادامه دهند.

رئیس پیشین نمایندگی ایران در قاهره تاکید کرد: با توجه به این گمانه‌زنی‌ها باید اذعان کرد در هر حال جریان آقای محمد علی نشان داد که می‌تواند بخش‌هایی از جامعه مصر را به میدان بیاورد و شعارها مستقیم علیه آقای سیسی باشد و این خط قرمزی بود که دولت آقای سیسی توانسته بود از ابتدای سال‌های 93 تا قبل از این تظاهرات، کنترل کند که چنین اتفاقاتی علیه آقای سیسی رخ ندهد. اکنون دوباره نیروهای پلیس و امنیت مانند سال 1392 به خیابان‌ها آمده‌اند و برخی از خیابان‌ها را بسته‌اند و تلاش می‌کنند با این جمع که اکثرا افراد نوجوان و جوان هستند برخورد کنند.

وی با بیان اینکه این تظاهرات را تظاهرات مخالفت با قصرسازی آقای سیسی نامیده‌اند، گفت: ساخت قصرهای حکومتی با توجه به وضعیت معیشتی مردم مصر مورد انتقاد جدی قرار گرفته است. ضمن اینکه مردم معتقدند آن اقتدار و ابهتی که مورد انتظارشان بود تا سیسی از مصر در عرصه سیاست خارجی و منطقه نشان دهد، شاهد نبودند. او جزایر تیران و صنافیر را به سعودی‌ها داده و از سیاست‌های آن‌ها به صورت نمایشی حمایت می‌کند و در نتیجه این اقدامات باعث شده مصر وجاهت خود را در منطقه از دست بدهد.

امانی با بیان اینکه در طول این مدت تظاهرکنندگان زیادی دستگیر شده‌اند که مخالفان عدد آن را 2هزار نفر ذکر کرده‌اند، گفت: آنچه در دو هفته اخیر رخ داد نشان می‌دهد که نارضایتی‌هایی که در مصر وجود دارد، چه از باب انتقام‌جویی‌های ناشی از کشتار طرفداران مرسی و چه از باب وضعیت معیشتی و چه امتیازات خارجی که آقای سیسی داده است، وضعیت بغرنجی را فراهم کرده و هر آن امکان ظاهر شدن این آتش‌های زیر خاکستر به بهانه‌ای مختلف وجود دارد.

وی همچنین درباره مواضع و نقش احتمالی قدرت‌های خارجی در این ناآرامی‌ها نیز توضیح داد: بازیگران خارجی در مصر اعم از سعودی‌ها و آمریکا انتظاراتی از سیسی دارند که این انتظارات سیسی را در موقعیت خطرناکی قرار داد. قضایای جزایر و واگذاری آن‌ها به سعودی‌ها برای وجهه مصری‌ها بسیار خفت‌بار بود.

امانی گفت: اینکه وضعیت اقتصادی مصر به گونه‌ای است که مجبور است از سعودی‌ها کمک بگیرد و به کمک گرفتن از آمریکا اصرار دارد زمینه‌های مداخلات را ایجاد می‌کند، اما در عین حال تاریخ نشان داده آمریکایی‌ها و دیگر قدرت‌هایی که به دنبال استعمار و استثمار هستند هر گاه مهره خود را بلااستفاده ببیند و یا نگهداری او را پرهزینه ارزیابی کنند و یا مهره بهتری بیابند مهره قدیم‌شان را کنار می‌گذارند.

این دیپلمات پیشین کشورمان اضافه کرد: از نظر آمریکا که حافظ امنیت رژیم صهیونیستی است، وجود مصر به هم ریخته و نابسامان بسیار راهبردی است و نه مصر قدرتمند دارای حکومت مقتدر. بنابراین در این چارچوب آمریکایی‌ها برای اهداف خود قطعا تلاش می‌کنند مصر آنقدر به مشکلات داخلی خود گرفتار شود تا به سیسی فشار بیاورند که امتیازات بیشتری بدهد؛ برای مثال همراهی نکردن مصر در موضوع معامله قرن نشان داد مصری‌ها توان و یا اراده کافی برای حفاظت از منافعشان دارند. بنابراین می‌کوشند برای داشتن عامل فرمانبر بی‌چون و چرا از آمریکا، سيسي را دچار لرزش سياسي كنند تا بتوانند امتیازات خود را بگیرند و اهداف خود را دنبال می‌کنند.

وی با بیان اینکه قدرت‌های خارجی سعی خواهند کرد از این جریان به نفع خود استفاده کنند، یادآور شد: سعودی‌ها هم در این چارچوب تلاش می‌کنند تصوری که بسیاری از عهده‌داری ریاست جهان عرب از سوی مصری‌ها دارند، با به زیر کشیدن مصر و کاهش قدرت آن دنبال کنند و جایگاه خود را در اتحادیه عرب ارتقا دهند.8