دکتر محسن اسلامی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی در تشریح سیاست‌های خصمانه آمریکا علیه ایران و فشار اقتصادی در قالب تحریم که معیشت مردم را هدف گرفته است، خاطرنشان کرد: ایران از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون از ناحیه ایالات‌متحده آمریکا و کشورهای غربی دچار تحریم بوده بطوریکه یکی از قربانیان و یا در حقیقت قربانی اصلی تروریسم اقتصادی را باید جمهوری اسلامی ایران دانست

وی افزود: به‌واسطه تعریفی که جمهوری اسلامی ایران از روابط بین‌الملل از ابتدای پیروزی انقلاب داشت و نگاه جدیدی که وارد عرصه جهانی کرد که نه به شرق و نه به غرب متکی بود، از آن زمان تحریم‌های یکجانبه ایالات‌متحده آمریکا را شاهد بود و بعد هم به جهت ورود به یک عرصه مسالمت‌آمیز انرژیِ هسته‌ای درگیر تحریم‌های جدید بین‌المللی شد.

این استاد روابط بین‌الملل با اشاره به تحریم هایی که از ناحیه اتحادیه اروپا، شورای امنیت و ایالات‌متحده آمریکا علیه ایران اعمال شده است، هدف آن‌ها را تغییر رفتار ایران و یا تغییر نظام عنوان کرد و گفت: به‌هرحال در ادامه به‌واسطه تشدید تحریم‌ها از 10 سال گذشته و از سال 2011 به بعد، با هدف قرار داده شدن اقتصاد ایران، بخش‌های زیربنایی و بنیان‌های اقتصادی پشتیبان تحت تأثیر جدی قرار گرفت. مسئله‌ای که غیرنظامیان و مردم عادی را تحت تأثیر قرار داد و باعث شد تحریم‌ها به معنای فقدان اخلاق و آموزه‌های اخلاقی دیده شود. همان منطقی که ما در تروریسم و به‌خصوص تروریسم اقتصادی آن را می‌بینیم.

تحریم‌های هدفمند و ابعاد غیرانسانی آن

اسلامی با تأکید بر اینکه تحریم‌های آمریکا و اروپا و یا تحریم‌های مختلف شورای امنیت به غیرانسانی‌ترین شیوه پیگیری شده است، محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها در حوزه واردات مواد غذایی و دارو را ازجمله این موارد دانست و گفت: تروریسم به معنای درگیر شدن در فضای غیرانسانی و وحشت‌آفرین است، به‌طوری‌که منجر به ضربه زدن با ابزاری به‌غیراز توسل به جنگ می‌شود. این مسائل که به‌گونه‌ای آسیب جدی به کشور و حوزه پشتیبان اقتصاد وارد کرده مصداق و تجلی اصلی تروریسم است.

وی ادامه داد: تلاش آمریکا و اروپا برای تداوم این تحریم‌ها برگرفته از این اصل است که چون در جنگ شرایط هماوردی با ایران را در منطقه فراهم نمی‌بینند، نگرانی و دغدغه‌های امنیتی پیدا کردند. درنتیجه گزینه مطلوب برای آن‌ها تخریب بنیان‌های اقتصادی است که با افزایش هزینه‌های زندگی یا به تعبیری در مضیقه قرار گرفتن زندگی مردم فشارهایی را به حکومت وارد کنند و حکومت از درون با مشکلات عدیده اجتماعی، سیاسی و اقتصادی روبرو شود و این‌یک تجلی‌ای از تروریسم اقتصادی است که به نظر می‌رسد جایگزین جنگ‌های کلاسیک شده است.

اسلامی با بیان اینکه نظریه تحریم به دنبال این است که فشار وارد کند و طرف مقابل تسلیم شود، گفت: ایران در این 40 سال در برابر این فشارها مقاومت کرده و تحریم‌ها نتوانسته تأثیر موردنظر آمریکا را بگذارد؛ لذا این نظریه که تصور می‌شد هر قدر فشار بیشتری از طریق ابعاد تحریم وارد آید، طرف مقابل زودتر تسلیم می‌شود، مورد تردید واقع شده است. به همین جهت درحالی‌که ما در شرایط فعلی شاهد آخرین حد تحریم‌‌ها هستیم، با همه این اوصاف، جمهوری اسلامی ایران گزینه تسلیم را نپذیرفته، بلکه مسیر مقاومت را انتخاب کرده است. به همین جهت است که اوج تروریسم اقتصادی را علیه خود تجربه ‌می‌کند.

لزوم ایجاد گفتمان‌هایی علیه تحریم آمریکا

این استاد روابط بین‌الملل دانشگاه تربیت مدرس اضافه کرد: تأسف‌آور است که کشورهای جهان با مشاهده اقدام غیرانسانی تحریم اقتصادی، بازهم به دنبال این نیستند که در برابر یکجانبه گرایی ایالات‌متحده آمریکا اقدامی بکنند حتی در شرایطی که این فضای غیرانسانی و غیراخلاقی تحریم‌ها جامعه جهانی را متأثر کرده است. به نظر می‌رسد این تأثیرات غیرانسانی در آینده منجر به بروز گفتمان‌های ضد تحریم آمریکایی شود و به‌نوعی این فشارهایی که در شرایط کنونی در ایران و سایر کشورهایی که در باشگاه تحریمی آمریکا قرار دارند اعمال می شود به خود آمریکا و کشورهای غربی برگردد.

اسلامی در رابطه با اقداماتی که باید در راستای مشروعیت زدایی از تحریم‌ها صورت گیرد، گفت: اولین کاری که جمهوری اسلامی ایران باید انجام دهد این است که باید آسیب‌های تحریم‌ها را اعلام کند. اگر نگاه مختصری به آسیب‌های اقتصادی که ما شاهد آن بودیم داشته باشیم می‌بینیم که منابع مالی بانک‌های ایرانی و بانک مرکزی در خارج از کشور بلوکه و مسدود شده است. ریسک همکاری با مؤسسات مالی و بانکی ایران بسیار بالا رفته و هزینه‌ی صادرات و واردات افزایش‌یافته است. سودآوری شرکت‌ها کاهش پیدا کرده و حتی تجار ایرانی برای صدور ویزا مسئله پیدا کرده‌اند. افزایش قیمت کالاها را شاهد هستیم. جلب سرمایه‌گذاری خارجی، تأمین مواد غذایی و دارو با مشکل مواجه شده است.

وزارت خارجه آثار تحریم‌ها را برای جهانیان تبیین کند

وی تأکید کرد: وقتی این مباحث در جلسات مختلف و نشست‌های بین‌المللی مطرح شود طبعا متفاوت است از اینکه نسبت به آن‌ها سکوت کنیم و از آثاری که از قبل تحریم‌ها داریم دیگران را مطلع نکنیم و یا فضاسازی نکنیم؛ بنابراین یکی از کارهایی که پیشنهاد می‌شود وزارت خارجه و مجموعه دولت دنبال کنند این است که سفرای ایران در خارج از کشور در این زمینه فعال شوند و به‌خصوص به بحث تأثیرات غیرانسانی تحریم‌ها در حوزه دارو و مواد غذایی و معیشت و اقتصاد مردم بپردازند.

سیاست تغییر جهت افکار عمومی برای سرپوش گذاشتن به آثار تحریم‌ها

وی با اشاره به نزدیک شدن سفیر آمریکا در سازمان ملل به سفیر ایران پس از ایراد سخنرانی در رابطه با مشکلات ایجادشده برای کودکان مبتلابه بیماری پروانه‌ای در ایران، اظهار کرد: در حقیقت سفیر آمریکا در واکنش به بیان این تخلف و کار غیرانسانی می‌خواهد تأثیر این حرکت را در سازمان ملل به شکلی خنثی کند و سرپوش بگذارد و با این هدف به سمت سفیر ایران در سازمان ملل رفت.

اسلامی ادامه داد: وظیفه دولتمردان ما این است که از وضعیت موجودی که از دل تحریم مردم درگیر آن هستند ارائه مفصلی داشته باشند، به‌خصوص در حوزه غذا، دارو و معیشت مردم و حتی سایر اتفاقاتی که در حوزه تبادلات مالی می‌افتد. ازجمله مشکلاتی که برای تجار و بازرگانان ایجاد می‌شود. به همین جهت یک دیپلماسی فعال در حوزه‌های عمومی و رسمی را می‌طلبد تا این اتفاقات بیفتد.

ضرورت گفتمان سازی با هدف کاستن از مشروعیت حرکات تحریمی آمریکا

وی اقدامات ایران برای ایستادگی در برابر تحریم‌ها را بسیار قابل‌توجه و ارزشمند دانست و اضافه کرد: اما باید نگاه یکجانبه‌گرایانه آمریکا به افکار عمومی دنیا ارائه شود تا جهانیان آمریکا را نکوهش کنند. وظیفه دولتمردان و به‌خصوص مجموعه وزارت خارجه در این حوزه این است که کمک کنند گفتمان سازی صورت بگیرد، زیرا این گفتمان سازی مشروعیت حرکات تحریمی آمریکا را با مشکل و معضل مواجه خواهد کرد.

این استاد دانشگاه نقشی که ایالات‌متحده آمریکا در حوزه مالی و پولی بازی می‌کند را علت اصلی ناکامی اینستکس برشمرد و گفت: اروپایی‌ها دستکم در ده سال اخیر سیاست مستقلی را ارائه نکرده‌اند و سیاست وابسته به غرب به‌خصوص بعد از سال‌هایی که سوئیفت مطرح شد و تبادلات مالی که آمریکایی‌ها به دنبال شفاف کردنشان برای اهداف خود بودند طبعاً منجر شد که برخی کشورهای اروپایی و نه تمام اروپا که می‌خواهند سبک مستقل و به تعبیری سبک سنتی را دنبال کنند با فشار آمریکایی‌ها به‌خصوص در حوزه تحریم‌های اولیه و ثانویه مواجه شوند. این شرایط منجر به این شده که اصلاً اینستکس شکل نگیرد.

فشار امریکا به اروپا عامل ناکامی اینستکس

اسلامی با تأکید بر اینکه تحت تأثیر فشار آمریکا بر بانک‌های اروپایی ما در اینستکس توفیقی نخواهیم داشت، تصریح کرد: این مسئله زمانی اتفاق می‌افتد که ما گفتمانی ضد گفتمان تحریم‌های یکجانبه آمریکا ایجاد کنیم. در این راستا می‌توانیم از تجربه روس‌ها هم بهره بگیریم چراکه آن‌ها مدت‌ها است که با این مسائل درگیر هستند.

ضرورت تقویت سیاست همسایگی و شرق گرایانه

وی تقویت سیاست همسایگی و شرق گرایانه را در شرایط فعلی مهم ارزیابی کرد و افزود: آنچه می‌تواند ایران را به آینده امیدوار کند اتخاذ سیاست‌های درست و مستقل از غرب به معنای آمریکا و اروپا است که همت، تلاش و مداومت و پیگیری بیشتری را می‌طلبد. در شرایطی که ما از آن صحبت می‌کنیم و معتقدیم که تحریم جایگزین جنگ است تلاش بیشتری را می‌طلبد تا اتفاقات مثبتی بیفتد و ایران بتواند از درون این مشکلات با پیگیری سیاست‌های مجدانه خود به کاهش فشار تحریم کمک بکند.