عفیفه عابدی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به هفتادمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان چین و روسیه، با بیان اینکه رهبران سیاسی دو کشور در مواضع سیاسی‌شان از عنوان روابط راهبردی چین و روسیه برای با اهمیت نشان دادن روابطشان استفاده می‌کنند، خاطرنشان کرد: روابط روسیه و چین تابع مناسبات دو قدرت بزرگ است. این کشورها علی‌رغم مواضع مشترکی که دارند و تهدیدی که موجب نزدیک‌تر شدن روابطشان شده است و همچنین نمایشگاهی که از روابط و همکاری‌های نظامی و اقتصادی بزرگ نشان می‌دهند، ولی روابط این دو قدرت بزرگ در واقعیت، تابع موضوعات مختلف دیگری است که لزوماً منافعشان را همسو قرار نمی‌دهد.

روابط چین و روسیه راهبردی نیست

وی افزود: منافعی که این دو قدرت بزرگ در جهان به لحاظ منطقه‌ای و نظام بین‌الملل دنبال می‌کنند گاهی حتی در تعارض با هم قرار می‌گیرد؛ بنابراین در واقعیت روابط روسیه و چین دستکم در شرایط کنونی، در میان‌مدت و بلندمدت بر اساس دیدگاه نظریه‌پردازان روابط راهبردی نیست؛ چراکه روابط راهبردی شرایط ویژه خود را دارد.

این پژوهشگر پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام تأکید کرد: روابط روسیه و چین به‌رغم اینکه می‌تواند در حوزه‌های اقتصادی و نظامی گسترش پیدا کند اما رویکردهای متفاوت این دو کشور و همین‌طور جایگاه متفاوتی که در نظام بین‌الملل دارند، باعث می‌شود که روابطشان راهبردی نباشد و آن‌ها در شرایط کنونی همکارهای بزرگی محسوب می‌شوند.

چین و روسیه رقبای جدی هستند

وی حجم روابط اقتصادی و همکاری‌های نظامی دو کشور و همچنین وجود تهدیدهای مشترک را عاملی در جهت بروز یکسری جهت‌گیری‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی مشترک دانست و گفت: چین و روسیه نه‌تنها در مواقعی منافعی دارند که باهم همسو نیست، بلکه در مواقعی رقیب یکدیگر محسوب می‌شوند. آن‌ها در آسیای مرکزی رقابت‌های جدی با یکدیگر دارند که با تحلیل این رقابت‌ها می‌بینیم چقدر روسیه سیاستهای چین در آسیای مرکزی را در تعارض با منافع خود می‌داند و یا برعکس چین سعی می‌کند در حوزه نفوذ روسیه پیش روی کند. این مسائل به‌راحتی تغییر نمی‌کنند و واقعیت‌هایی هستند که در آینده هم خواهند بود.

عابدی بابیان اینکه هر دو کشور داعیه قدرت بین‌المللی دارند، اضافه کرد: چین داعیه‌های قدرت بیشتری دارد. هرچند روسیه به دلیل شرایطی که دارد نمی‌تواند یک کشور ابرقدرت باشد، به دنبال نظام چندقطبی است.

سیاست مدارای چین و روسیه در مقابل آمریکا

این تحلیلگر مسائل روسیه در خصوص تنش‌های اخیر در روابط آمریکا با چین و روسیه نیز گفت: اگر بخواهیم بر اساس واقعیت‌ها صحبت کنیم هم روسیه و هم‌چین در شرایط فعلی سیاست مدارا با آمریکا را در پیش‌گرفته‌اند و از تشدید اختلافات و تضادها با آن خودداری می‌کنند. آن‌ها در کنار اینکه آن پرستیژ قدرت خود را هم حفظ می‌کنند درجاهایی به سیاست‌های خصمانه آمریکا پاسخ می‌دهند؛ که نمونه‌های متعددی را در سال‌های اخیر شاهد بوده‌ایم.

عابدی ادامه داد: چین و روسیه سعی می‌کنند روابط خود را خیلی نزدیک و رو به گسترش نشان دهند و مطابق برخی رویکردهای نظری روسیه و چین پتانسیل این را دارند که با هم متحد راهبردی شوند و یا بلوک شرق را تشکیل دهند؛ اما آن‌ها در شرایط فعلی در قبال آمریکا سیاست مدارا را دنبال می‌کنند تا ببینند چه اتفاقی در آمریکا رخ می‌دهد؛ آیا آقای ترامپ دوباره رئیس‌جمهور می‌شود و در صورت حضور چه سیاست‌هایی را دنبال خواهد کرد و یا فرد دیگری روی کار می‌آید.

روسیه و چین در مقابل یکدیگر و آمریکا سیاست عمل‌گرایانه‌ای را دنبال می‌کنند

وی با تأکید بر اینکه روسیه و چین هم در مقابل یکدیگر و هم در مقابل آمریکا سیاست عمل‌گرایانه‌ای را دنبال می‌کنند، اظهار کرد: آن‌ها تلاش می‌کنند اهمیت روابطشان را برای هم افزایش دهند و با یکدیگر روابط رو به گسترشی به لحاظ سیاسی و اقتصادی داشته باشند و بر روابط اقتصادی بسیار متمرکزشده‌اند. در شرایط فعلی بالای 100 میلیارد دلار رابطه اقتصادی‌شان است که می‌خواهند آن را افزایش دهند.

عابدی قرارداد صادرات گاز روسیه به چین به ارزش حدود 400 میلیارد دلار را که سال 2014 میان دو کشور منعقد شد را بزرگ و بی‌نظیر دانست و با اشاره به ابعاد همکاری دو کشور، افزود: این دو کشور در نظام بین‌الملل در برخی پروژه‌های مشترک سیاسی با هم همکاری می‌کنند و ضمن اینکه سیاست‌های خصمانه آمریکا را تا حدی پاسخ می‌دهند اما سیاست مدارا را دنبال می‌کنند تا ببینند که چه اتفاقی در آمریکا رخ می‌دهد.

وی تأکید کرد: شرایط موجود و همچنین برخی مسائلی که سیاست‌های آمریکا به‌ویژه آقای ترامپ ایجاد کرده باعث شده که این دو کشور بتوانند در برخی از پرونده‌ها باهم همکاری مشترکی داشته باشند. اگر شاید در چنین مقطعی فردی مانند آقای اوباما بود ما شاهد چنین همگرایی نظامی میان چین و روسیه نمی‌بودیم.

این پژوهشگر پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام در رابطه با آینده روابط میان دو کشور چین و روسیه نیز گفت: شاید روی کاغذ و در بلندمدت بتوانیم درباره این صحبت کنیم که چین و روسیه به دلیل تعارض منافعی که با آمریکا دارند و منافع مشترکی که در مقابله با یک‌جانبه‌گرایی آمریکا دنبال می‌کنند، بتوانند بلوک شرق را تشکیل دهند، اما این مسئله تابع اتفاقات و واقعیت‌هایی است که آینده تعریف می‌کند و همچنین تعارض منافعی که با هم دارند. به‌هرحال چین و روسیه مسائل متعددی دارند که آن‌ها را بعضا در مقابل هم قرار می‌دهد.

سیاست بین‌المللی چین و روسیه با هم متفاوت است

وی همچنین با تأکید بر اینکه سیاست بین‌المللی چین و روسیه با هم متفاوت است، اضافه کرد: چین مقبولیت بین‌المللی خود را در گرو افزایش اهمیت اقتصادی خود می‌داند و رویکرد اقتصاد گرایانه ای به موضوعات بین‌المللی در دهه‌های اخیر داشته و بیشتر اولویتش برافزایش مناسبات اقتصادی با کشورهای مختلف حتی آمریکا بوده است. این کشور حتی توانست در دوره آقای اوباما روابطش را به‌شدت گسترش دهد. این به دلیل اهداف و ظرفیت‌هایی بود که چین داشت و سعی می‌کرد جنبه سیاسی اقداماتش را کمتر کند. چراکه به دلیل شرایط سیاسی که چین دارد سعی می‌کند جنبه سیاسی را کمرنگ کند تا مقبولیت بین‌المللی خود را افزایش دهد.

عابدی در رابطه باسیاست بین‌المللی روسیه نیز گفت: در دهه‌های اخیر روسیه به دلیل پتانسیل کم اقتصادی که دارد، صرف‌نظر از بحث انرژی، همیشه سعی می‌کند پرستیژ بین‌المللی خود را با رویکردهای نظامی گرایانه و بیشتر نظامی – سیاسی تنظیم کند و مخالفت‌هایی که با یکجانبه گرایی آمریکا داشته را برجسته کند.

تلاش چین و روسیه برای رفع ضعف‌های رویکرد سابقشان

وی با بیان اینکه رویکردهای متفاوت چین و روسیه باعث شد هرکدام در شرایط فعلی نظام بین‌الملل با مسائل مختلفی روبرو شوند، ادامه داد: به نظر می‌رسد چین و روسیه آماده‌اند که ضعف‌های رویکرد سابق خود را برطرف کنند. به همین دلیل روسیه سعی می‌کند در مناسباتش با چین و اروپا بر مباحث اقتصادی تأکید کند درعین‌حال هم به دلیل شرایطی که چین دارد این برایش فراهم است که رویکرد و پرستیژ نظامی خود را هم در همکاری با چین افزایش دهد.

عابدی در خصوص برخی ابراز نگرانی‌های مقامات آمریکایی در رابطه با نزدیکی چین و روسیه نیز گفت: رویکرد سیاسی و رویکرد علمی داشتن به یک رابطه خیلی متفاوت است. مقامات آمریکایی براساس رویکرد نظامی و تبلیغاتی خود با رابطه چین و روسیه برخورد می‌کنند اما باید در نظر داشت که روسیه و چین هم باهم مسائلی دارند که شاید به‌راحتی حل نشود.