دکتر مهدی ذاکریان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی خاطرنشان کرد: سال گذشته دیوان دادگستری بین‌المللی در بررسی شکایت ایران علیه آمریکا دستور موقتی صادر کرد که بر اساس آن سه مورد امور مربوط به غذا و کشاورزی، امور مربوط به دارو و درمان و امور مربوط به لوازم یدکی هواپیمای مسافری باید از تحریم‌ها مستثنا باشد و کانال‌های مالی آن‌ها باز باشد و آمریکا باید در رابطه با آن‌ها اقدامات لازم را انجام دهد.

ژست انسان دوستانه آمریکا از ترس رأی دیوان دادگستری

این استاد دانشگاه افزود: آمریکایی‌ها هیچ‌کدام از این سه مورد را رعایت نکردند تا اینکه یک ماه گذشته که سوئیسی‌ها یک کانال مالی را برای فروش داروهای خود باز کردند. اقدامی که یک ماه پیش آمریکایی‌ها آغاز کردند نه در راستای مبارزه با ویروس کرونا، یا همکاری با ایران برای مبارزه با فراگیری آن در جامعه ایران، بلکه از ترس اعراض صلاحیت دیوان و همچنین تأثیر بر رأی دیوان که در آینده ارائه خواهد شد بود.

ذاکریان توضیح داد: آمریکایی‌ها درواقع سعی کردند با نوعی ژست انسان دوستانه، به‌ظاهر قواعد دیوان را رعایت کنند و نام آن را اقدام انسان دوستانه گذاشتند! آقای پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرده آمادگی داریم این رأی دیوان را اجرا کنیم درحالی‌که این‌ها موظف بودند از همان سال گذشته این کار را انجام دهند و تأخیر و تعلل در این زمینه داشتند.

این استاد دانشگاه افزود: وقتی اتفاقی مربوط به بهداشت جوامع انسانی رخ می‌دهد نمی‌توان گفت با کمک‌هایی که امروز انجام می‌شود، فراگیری یک بیماری حل می‌شود، چراکه برای کنترل خطر گسترش ویروس یا مرگ‌ومیر باید از زمان آغاز آن اقدام کرد و نه زمانی که فراگیر شده و در جامعه گسترش پیدا کرده است.

تحریم‌های آمریکا ترور اقتصادی است

وی بابیان اینکه مسائل مربوط به دارو و درمان، غذا و امکانات کشاورزی و قطعات هواپیما ارتباط مستقیمی با میزان مرگ و میرها و اتفاقات ناگوار دارد، ادامه داد: به همین دلیل ما نام این اقدامات را تحریم نمی‌گذاریم بلکه این‌ها ترور اقتصادی است و نتیجه این اقدام نابود کردن جان انسان‌ها بوده که از نزدیک به دو سال پیش توسط رژیم ترامپ شروع‌شده است.

ذاکریان با اشاره به اظهارات مقامات آمریکایی مبنی بر اینکه اگر ایران درخواست کند در رابطه با مهار ویروس کرونا به آن‌ها کمک می‌کنیم، تأکید کرد: این اقدامات کاملاً ژست تبلیغاتی سیاسی است والا اگر کسی بخواهد اقدام انسان دوستانه انجام دهد نباید بگوید باید از من بخواهید! انسانیت حکم می‌کند کشورها و دولت‌ها خود پیش‌گام شوند و کمک‌های انسان دوستانه، بهداشتی، پزشکی، کشاورزی، غذایی و لوازم‌یدکی هواپیماها را ارسال کنند.

وی گفت: این وظایف کشورها چه از منظر حقوق بشر و چه از منظر انسان دوستی و چه از منظر حقوق بین‌الملل محسوب می‌شود. همچنین از منظر سیاست بین‌الملل، یعنی از منظر قدرت هم نگاه کنیم کشورها سعی می‌کنند با ژستی که می‌گیرند به قدرت خود اضافه کنند البته درصورتی‌که آن ژست درجه‌ای از انسان دوستی و واقعیت را به همراه داشته باشد.

آمریکا برای کمک سایر کشورها مانع‌تراشی نکند

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل گفت: وقتی ترامپ اعلام می‌کند برای کمک باید از ما بخواهند این ژست از روی حسن نیت و همراه با عمل نیست بلکه همراه با نوعی تحقیر است که چنین چیزی قطعاً موردپذیرش هیچ کشوری قرار نمی‌گیرد. ایران که مستعمره آمریکا نیست که بخواهد گدایی کند و یا طلب کمک برای چنین مواردی داشته باشد. آمریکایی‌ها برای اقدامات انسان دوستانه کشورهای دیگر مانع ایجاد نکند؛ همین کافی است.

ذاکریان با اشاره به مشکلات و موانعی که آمریکا برای تامین سریع و آسان نیازهای پزشکی مبارزه با کرونا ویروس پیش روی ایران قرار داده است، تأکید کرد: این امر باعث شده که ایران نتواند به موقع برای شهروندان خود مسائل دارویی و درمانی را تأمین کند و این آسیب به جان انسان‌هاست.

این استاد دانشگاه در رابطه با عملکرد اروپایی‌ها با توجه به تهدیدات و فشار های امریکا در این زمینه نیز گفت: اروپایی‌ها نسبت به تعهداتشان منفعل عمل کردند و نتوانستد کاری انجام دهند؛ اما توان کشورهای اروپایی در ابعاد مختلف به‌اندازه توان ایالات‌متحده آمریکا نیست و وزن و قدرت یکسانی ندارند؛ اما بااین‌حال نمی‌توان گفت اروپایی‌ها هیچ کاری نکردند.

وی توضیح داد: نباید فراموش کنیم که آن‌ها خروج آمریکا از برجام را محکوم کردند، تحریم‌های مختلف را محکوم کردند و تائید کردند که ایران همه تعهدات خود را انجام داده است. آن‌ها به تعهد عمل نکردند اما با واقعیت همراه بودند. در دنیایی که مبتنی بر زور، فشار و سلطه است بسیاری از کشورها واقعیت را هم نمی‌گویند و کتمان می‌کنند. این بار اروپایی‌ها کتمان نکردند، مثلاً در جنگ تحمیلی اروپایی‌ها واقعیت را کتمان کردند و با آمریکایی‌ها همراه شدند؛ اما این بار سکوت نکردند و به نوعی با ایران همراهی کردند.

وی با اشاره به مخالفت‌های اروپا با برخی اقدامات آمریکا علیه ایران، گفت: سیاست اروپایی‌ها گفتگو و همکاری و فهم مسائل ایران بوده است؛ اما باید به فشارهای آمریکایی‌ها به شرکت‌های اروپایی هم توجه داشت.

ضرورت همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در رابطه با مهار کرونا

وی با بیان اینکه همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در این زمینه ضروری است، تأکید کرد: اگر ما می‌گوییم کشورهای اروپایی منفعل هستند می‌شود با این اقدامات آن‌ها را از انفعال خارج کرد. ما نباید در گوشه‌ای بایستیم و بگوییم دیگران بیایند سمت ما و مثلاً با ما ائتلاف هرمز تشکیل دهند! این رفتاری تعاملی و مبتنی بر ایجاد تعهد متقابل نیست. برای اینکه رفتار تعاملی شکل پیدا کند باید فعال بود و برنامه و حرکتی از سوی ما باید انجام شود.

ذاکریان با بیان اینکه در رابطه با کرونا به‌جای اینکه ما تعامل، همکاری و سیاست‌گذاری را از قبل داشته و فعال باشیم در موضع انفعال هستیم، ادامه داد: کشورها اعلام کردند ورود اتباع ایران ممنوع است که این حالتی تحقیرآمیز است. درحالی‌که تعامل و رایزنی با کشورهای مختلف و تبادل تجربیات علمی برای یافتن راهکارهای مناسب و موثرتر برای مقابله با کرونا ویروس بسیار حائز اهمیت است.

این استاد دانشگاه گفت: می‌شد با شماری از کشورهای اروپایی که در حوزه درمانی، پزشکی و دارویی سوابق روشن و همکاری خوبی با ایران داشتند مانند آلمان، فرانسه، بریتانیا سوئیس، نروژ و ایتالیا و اسپانیا و هلند و دانمارک و همچنین کشورهای منطقه ائتلاف منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای برای مقابله با کرونا شکل داد. این خود منابع و کانال‌های مالی‌اش را هم باز می‌کرد. سازمان بهداشت جهانی هم در آن حضور می‌داشت. هنوز هم در مقابل فشارهایی که به ایران می‌آید چنین اقدامی دیر نیست. ما باید خودمان هم کنشگر باشیم.