شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
دکتر علی بیگدلی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه جهان با یک ساله شدن بیماری همه گیر کرونا وارد دوره جدیدی میشود، خاطرنشان کرد: قطعا این جابجایی قدرت جابجاییهایی در عرصه قدرت اقتصادی نیز ایجاد خواهد کرد. ممکن است بسیاری از نظامهای سیاسی فروپاشیده شوند، از جمله نظامهایی که کمتر با شرایط امروز دنیا منطبق بودهاند و آنهایی که بیش از دیگران احساس صاحب قدرت بودن داشتند؛ مانند آمریکا. با وجود شعارهایی که ترامپ میداد مانند «اول آمریکا» و اینکه همه چیز متعلق به آمریکا است، احتمالا قطبهای ثروت و قدرت دچار جابجاییهایی خواهند شد.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با بیان اینکه در صورت تداوم بحران کرونا ممکن است جهان با شورشها و عصیانهای جدیدی مواجه شود، گفت: این عصیانها ممکن است نظامهای سیاسی جدیدی به وجود بیاورد و نظامهای سیاسی حاکم امروز دنیا قطعا تغییر شکل خواهند داد و جای خود را به اشکال جدیدی از قدرت میدهند.
به هم ریختن مفاهیم روابط بینالملل
بیگدلی در رابطه با ایجاد تغییراتی در ساختار بینالمللی قدرت، تقویت ناسیونالیسم، مهار جریانهای جهانی شدن نیز گفت: مفاهیمی که در چارچوب روابط بینالملل هستند به هم خواهند ریخت و ابزارهای قدرت مانند سرزمین، جمعیت، منابع زیرزمینی، ثروت و فنآوری ممکن است دستخوش تغییراتی شوند. از همین حالا هم این بیماری این ندا را میدهد که ادامه آن ممکن است روز به روز این تغییرات را سریعتر ایجاد کند. با بررسی وضعیت اروپا میبینیم با همه فنآوری، ثروت و سوابقی که در تمدن مدرن امروزی داشته و مهد تمدن امروزی بوده دچار نوعی وحشت شده و در آستانه فروپاشی قرار گرفته است. در آینده نزدیک این وضع میتواند در آمریکا هم با شدت بیشتری ادامه پیدا کند.
سمت و سوی جابجایی قدرت به سوی شرق
این استاد دانشگاه شهید بهشتی سمت و سوی این جابجایی قدرت را به سوی شرق ارزیابی کرد و افزود: اگر چینیها خودشان منشاء این بیماری بودند، اما توانستند خودشان را خیلی زود رها کنند. هندوستان هم در سیاستهایش بسیار موفق بوده است. بنابراین ممکن است قدرتهای جدیدی که امروز در آستانه تبدیل شدن به قدرتهای نو هستند مسلط شوند و اشکال تمدن تغییر پیدا کند. حتی ممکن است جغرافیای مذهبی دنیا هم تحت تاثیر جابجایی قدرت و ثروت و این دگرگونیها و تغییرات جغرافیایی قرارگیرد.
بیگدلی با اشاره به برخی دیدگاهها در رابطه با فروکش کردن این بیماری در صورت گرم شدن هوا گفت: هنوز هم نمیتوان به طور قطع این دیدگاه را تایید کرد که با افزایش دما و گرم شدن هوا این ویروس فروکش خواهد کرد. بنابراین در شرایط کنونی حضور این ویروس را برای بیش از یک سال پیشبینی میکنیم؛ دورهای که با پایان آن تحولات بسیاری رخ داده است.
وی ادامه داد: تا کنون در تاریخ بشر چنین بیماری به وجود نیامده که همه دنیا را در برگیرد و فنآوری و علم در برابرش دچار نوعی فلج ذهنی شود. بنابراین اگر با عواملی مانند گرم شدن هوا این بیماری بتواند کنترل شود شاید تغییرات آنچنانی اتفاق نیفتد؛ اما پیشبینیهای مبتنی بر وقوع تحولات عمیق در نظامهای سیاسی و اقتصادی و اجتماعی برای بالاتر از یک سال است که میتواند مقدمات بروز حوادثی را فراهم آورد.
بیگدلی در عین حال درباره مسائلی که دولتها باید در چنین شرایطی برای درک تحولات و ایجاد منفعت به آن توجه کنند، اظهار کرد: نمیتوان پیش بینی کرد چه اتفاقاتی رخ خواهد داد. حکومتهایی که دچار گسل در میان مردم و دولت شوند امکان واژگونی بیشتری خواهند داشت. مصداق تاریخی آن هم در روابط بینالملل در دوره پس از جنگ جهانی اول است. بعد از جنگ جهانی اول چهار – پنج امپراتوری که قدرتمندان با سابقه جهان بودند فروپاشیدند و از درون آنها کشورهای جدیدی به وچود آمد. دلیلش هم این بود که مبانی قدرتشان بر پایه ارادههای فرضی بود و هیچ منطقی بر این امپراتوریها حکومت نمیکرد از جمله امپراتوری روسیه، عثمانی و اتریش.
وی همچنین گفت: کشورهایی مانند آمریکا که تاکنون بر پایه خودنمایی و نمایش قدرت خود را اداره کردهاند نیز لرزهپذیری و تاثیرپذیریشان خیلی بالاتر خواهد رفت.
0 Comments