دکتر مجید محمد شریفی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه یک سال است که وزارت خارجه آمریکا طرحی را در دست اجرا دارد تا بر اساس آن تحریم تسلیحاتی ایران را تمدید کنند، خاطرنشان کرد: دولت ترامپ با تحریم‌هایی که انجام داده ایران را از تمام منافع اقتصادی برجام محروم کرده است و در شرایط فعلی هم می‌خواهد اجازه ندهد که برجام منفعت امنیتی برای ایران داشته باشد.

وی با طرح این پرسش که آیا دولت آمریکا واقعاً نگران پایان این تحریم تسلیحاتی است و تصور می‌کند تحول بزرگی در بخش نظامی رخ می‌دهد که موازنه قوا را تغییر دهد، گفت: خیلی از منتقدان ترامپ معتقدند که اتفاق عجیبی رخ نخواهد داد؛ به همین دلیل حساسیتی بر روی این مسئله نشان نمی‌دهند؛ اما پمپئو و تیم ترامپ بسیار بر روی این مسئله متمرکز شده‌اند.

تلاش آمریکا برای ارائه قطعنامه در ماه مه

این استاد دانشگاه افزود: آن‌ها طرح دومرحله‌ای را در دست دارند که ابتدا قطعنامه‌ای به شورای امنیت برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران در ماه مه‌ که ریاست دوره‌ای شورای امنیت بر عهده استونی به‌عنوان متحد آمریکا است، بدهند و می‌گویند پیش‌نویسش را به کشورهای دیگر داده‌اند. این طرح محدودیت‌های بیشتری علیه ایران اعمال می‌کند و گفته می‌شود مدت‌زمان تحریم تسلیحاتی ایران را خیلی طولانی‌تر و حتی نامحدود می‌کند و ممکن است سلاح‌های جدیدی را وارد تحریم‌ها کند و یا سازوکار راستی‌آزمایی برای رفع تحریم‌ها بگذارد.

محمد شریفی با بیان اینکه محتوای قطعنامه به شکلی است که روسیه و چین آن را وتو خواهند کرد، گفت: برخی معتقدند که آمریکایی‌ها اساساً به دنبال تحریم تسلیحاتی نیستند و هدف دیگری را دنبال می‌کنند. آمریکایی‌ها برای این هدف دومشان استدلال حقوقی را مطرح می‌کنند که اگر تحریم تسلیحاتی در شورای امنیت رد شد، آن زمان «سازوکار ماشه» را فعال می‌کند.

تلاش حامیان ترامپ برای ایجاد اهرم قدرتمند علیه ایران

وی با اشاره به اینکه تیم ترامپ مخصوصاً حامیان تندرو آن در بنیاد دفاع از دموکراسی به این فکر می‌کنند که در انتخابات 2020 یا ترامپ برنده خواهد شد و یا بایدن، ادامه داد: ازنظر آن‌ها فعال کردن سازوکار ماشه به معنای مرگ برجام است. اگر ترامپ پیروز شد، ایران مجبور خواهد شد که بر اساس 12 شرط پمپئو با آمریکا مذاکره کند و اگر بایدن انتخاب شد هم برجامی نخواهد بود که بخواهد به آن برگردد؛ بنابراین او باید توافق جدیدی با ایران انجام دهد. حامیان ترامپ معتقدند که باید اهرم فشار قدرتمندی ایجاد کنیم که آن را حتی در اختیار بایدن هم بگذاریم.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل گفت: حتی «جیک سالیوان»، مشاور دموکرات‌ها هم به این موضوع پرداخت و «والتر راسل مید» هم در گزارشی که در وال‌استریت ژورنال با عنوان «بایدن اوبامای دوم نخواهد بود» منتشر کرد ضمن تحلیل سیاست خارجی بایدن نوشت که تغییرات اقلیمی پاریس، توافق آسیا اقیانوسیه و توافق هسته‌ای با ایران سه توافق خیلی مهم در سیاست خارجی آمریکا است و اگر بایدن انتخاب شود به توافق پاریس بازخواهد گشت، اما درباره دو توافق دیگر تردید وجود دارد. حتی اگر برجامی وجود داشته باشد آن را به همان شکل قبلی‌اش نخواهد پذیرفت و به دنبال پوشاندن نقاط ضعف برجام خواهد بود.

محمد شریفی اضافه کرد: جیک سالیوان که کاملاً منتقد ترامپ است، معتقد است که ما تصور نمی‌کردیم تحریم‌های ترامپ تا این میزان تأثیر بگذارد و نسبت به آن تردید داشتیم؛ اما آثار آن را به‌وضوح می‌بینیم. اگر بایدن هم انتخاب شود مطمئناً از این اهرم فشار استفاده خواهد کرد و مطمئناً اگر قرار بر توافقی باشد پیش‌شرط‌های زیادی خواهد گذاشت. ضمن اینکه بایدن برگ برنده‌ای هم با عنوان حمایت کشورهای اروپایی خواهد داشت.

نباید اجازه داد تابوهای مربوط به ایران بدون هزینه شکسته شود

وی با اشاره به گزارش‌هایی که بنیاد دفاع از دموکراسی در رابطه با ایران منتشر کرده است، گفت: آن‌ها معتقدند کاری که ترامپ انجام داد این بود که او همه تابوهایی را که تا پیش‌ازاین در رابطه با ایران وجود داشت، شکست، اما اتفاقی هم برای آمریکا نیفتاده است. آخرین تابویی که وجود دارد، برجام است و اگر این اتفاق هم بیفتد و واکنشی از سوی ایران نبینند بایدن را به این نتیجه می‌رساند که چرا او باید به 2015 برگردد، بلکه باید با شرایط فعلی توافقی صورت دهد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان این اعتقاد که دولت ترامپ برای دولت بعدی ریل‌گذاری می‌کند، تصریح کرد: اگر واقع‌بینانه به مسائل نگاه کنیم، این اقدام آمریکا کار را برای ما بسیار دشوار می‌کند. نباید اجازه دهیم این تابوها به‌راحتی و بدون هزینه برای آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها شکسته شود. تمام محدودیت‌هایی که اعمال می‌کنند، اگر هزینه نداشته باشد از سوی دولت بعدی ادامه پیدا خواهند کرد؛ بنابراین باید در مقابل آن اقدام قاطعی انجام شود که کاملاً به آن‌ها این منطق را بفهماند که اقداماتشان بدون هزینه هم نخواهد بود، در غیر این صورت انتخاب بایدن برای ما خطرناک‌تر خواهد بود.

باید درک رهبران آمریکا و اروپا نسبت به ایران تغییر کند

وی گفت: دستکم آمریکایی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که آنچه تاکنون ایران انجام داده کافی نبوده است. در گزارش‌هایی که حامیان ترامپ درباره ارزیابی سیاست آمریکا دو سال بعد از خروج از برجام منتشر کرده‌اند، آمده است که اقداماتی که انجام دادیم نکته مهمی به ما ثابت کرد و آن اینکه برخلاف نظر کارشناسان هیچ‌کدام از تهدیداتی که اعلام می‌شد، اتفاق نیفتاد.

محمد شریفی با بیان اینکه دو نگاه در آمریکا در رابطه با ایران وجود دارد و اقدامات انجام‌شده حاصل تلاقی این دو نگاه بوده و در حال نتیجه‌گیری از آن هستند، ادامه داد: یک نگاه متعهد کردن ایران به‌نظام موجود روابط بین‌الملل بر اساس گسترش روابط و توافق بود تا با ما همراهی کند، همان کاری که دولت اوباما انجام داد؛ اما با روی کار آمدن ترامپ، حامیانش همه این پیش‌فرض‌ها را زیر سؤال بردند تا با فشار بیشتر بر ایران از آن امتیاز بگیرند و الان هم با تصور اینکه این سیاست خوب عمل کرده است، به دنبال این هستند که تحریم تسلیحاتی ادامه یابد. معتقدند ما به ایران امتیازی نمی‌دهیم و متأسفانه با تحولاتی که در دو سال گذشته رخ داده این درک در حال جا افتادن در آمریکا است.

وی تأکید کرد: باید در این مدت باقی‌مانده تا انتخابات این درک را تغییر دهیم.

این استاد دانشگاه درباره اقداماتی که باید ایران در این زمینه انجام دهد، گفت: بسیاری از مواقع تصمیمات و اقدامات کشورها در عرصه سیاست خارجی بر اساس تصوری است که از واقعیت دارند و نه خود واقعیت! آمریکایی‌ها یا چنین برداشتی را القا می‌کنند و یا در واقع چنین تصوری دارند. باید این تصور را تغییر داد و به همان سال 2015 برگرداند که برای اوباما ایجاد شده بود و گفت شما دوست دارید با ایران آنگونه برخورد کنید که دلتان می‌خواهد؛ اما من ایران را همان گونه که هست می‌پذیرم.

وی با اشاره به اظهارات رئیس جمهور پیشین آمریکا که گفته بود «اگر از دستم بر می‌آمد تمام پیچ و مهره‌های تاسیسات هسته‌ای ایران را باز می‌کردم اما نمی‌توانم»، تأکید کرد: آن‌ها باید چنین تصوری داشته باشند که نمی‌شود با ایران کاری کرد.

اقدامات ضروری در مقابل آمریکا تا انتخابات

محمد شریفی با بیان اینکه برداشت آمریکایی‌ها از نتیجه فشارها به ایران به معنای تحقق این هدف در عالم واقع نیست و اتفاقا خیلی‌ها معتقدند که سیاست فشار حداکثری آمریکا در قبال ایران شکست خورده است، گفت: تا زمان برگزاری انتخابات می‌توان در چند حوزه اقداماتی در این راستا انجام داد؛ از جمله در بعد دیپلماتیک که باید در نظر بگیریم کشورهای اروپایی چندان با دولت ترامپ همراهی نمی‌کنند و دستکم از اینکه با او همراه شوند، راضی نیستند.

وی توضیح داد: درست است که اروپایی‌ها واقعا در برابر آمریکا نمی‌توانند کاری از پیش ببرند، اما به شدت از پیامدهای فشارها نسبت به ایران نگران هستند و سعی می‌کنند به گونه‌ای این مسئله را طولانی کنند و به انتخابات 2020 بکشانند. روسیه و چین هم مواضع مشخصی دارند و با آمریکا همراه نیستند، مگر اینکه خیلی تحت فشار قرار بگیرند. در این فرصت چند ماهه‌ای که تا انتخابات 2020 مانده دستگاه دیپلماسی ما می‌توند از یک سو در برابر کشورهای اروپایی و از سوی دیگر در برابر روسیه و چین فعال شود و آن‌ها را از پیامدهای اقداماتی که ترامپ علیه جمهوری اسلامی انجام می‌دهد، آگاه کند.

ضرورت رایزنی با کشورهای منطقه

این استاد روابط بین‌الملل با تأکید بر اینکه ایران باید به این کشورها اعلام کند این اقدامات می‌تواند پیامدهای ناخواسته‌ای داشته باشد و منطقه را دچار بحران کند، ادامه داد: این مسئله تا حدی مورد غفلت قرار گرفته که باید نقش کشورهای منطقه را هم درنظر گرفت؛ در طرحی که قرار است پمپئو به شواری امنیت ببرد، حتی از عربستان و امارات هم خواسته شده که آن‌ها هم درخواست تمدید تحریم تسلیحاتی ایران را ارائه دهند.

وی اضافه کرد: باید به کشورهای منطقه هم فهماند و آن‌ها را آگاه کرد که اگر این اقدام انجام شود ممکن است پیامدهای ناخواسته، ناگوار و سنگینی برای آن‌ها هم داشته باشد؛ نه اینکه از آن‌ها بخواهیم. تجربه نشان داده که کشورهای منطقه، خصوصا کشوری مانند امارات خیلی زود با احساس خطر و تهدید برمی‌گردند و مذاکره می‌کنند.

محمد شریفی توجه به ظرفیت و نقش و توان منطقه‌ای ایران، خصوصا گروه‌ها، نهادها و سازمان‌هایی را که به ایران نزدیک هستند، در این مسیر مهم ارزیابی کرد و گفت: اتفاقا بیشترین نگرانی که آمریکایی‌ها و کشورهای اروپایی مطرح می‌کنند به خاطر وجود همین گروه هاست. آن‌ها می‌توانند وارد فرایندی شوند که القا شود اگر بخواهند ایران را از تمام امتیازاتی که وجود دارد محروم کنند واکنشی نشان خواهند داد که در نتیجه آن منافع و نیروهای کشورهای اروپایی و منطقه‌ای ممکن است در معرض خطر قرار بگیرد.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل موضع ایران را مبنی بر اینکه اگر قرار باشد نفت ما از تنگه هرمز فروش نرود، اجازه نخواهیم داد که هیچ نفتی از تنگه هرمز عبور کند، منطقی دانست و افزود: در مسئله برجام هم باید همین موضع را مطرح کرد که اگر قرار باشد از همه چیز برجام محروم شویم و سازوکار ماشه فعال شود، طرف‌های مقابل هم نمی‌توانند از مزایای برجام منتفع شوند، حتی ممکن است تعهدات‌مان را نسبت به آژانش هم انجام ندهیم، بازرسی‌ها را لغو کنیم و از ان. پی. تی خارج شویم.

محمد شریفی با بیان اینکه آمریکایی‌ها به این برداشت که فشارها تاثیرات خود را گذاشته است، خیلی دل بسته‌اند، گفت: باید کار تبلیغاتی گسترده‌ای انجام داد که کاملا نشان دهد با وجود فشارها نتوانسته اند به هدف و مطلوبشان برسند و ایران این توان را دارد که مقاومت کند.

وی در عین حال تأکید کرد: باید نشان داد که هر کسی در آمریکا روی کار بیاید ما همچنان همان سیاستی را که داریم، ادامه خواهیم داد و به آن پایبندیم.