مهدی شاپوری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به موضوعاتی که جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی کاخ سفید در کتاب «اتاقی که در آن اتفاق افتاد»، خاطرات از کاخ سفید و همکاری با دونالد ترامپ آورده است، خاطرنشان کرد: بر اساس نوشته‌های بولتون در کتابش، قبل از اینکه بولتون مشاور امنیت ملی ترامپ شود، ترامپ قصد داشته از برجام خارج شود، اما افرادی مانند جیمز متیس، وزیر دفاع وقت، رکس تیلرسون، وزیر خارجه وقت و مک‏ مستر، مشاور امنیت ملی وقت، با او در این مورد مخالف بودند.

وی با بیان اینکه به دلیل این مخالفت‌ها ترامپ به دنبال مهره‏ هایی بود که از تصمیمش برای نابودی برجام حمایت کنند، افزود: تیلرسون از وزارت خارجه کنار گذاشته شد و مایک پمپئو که به‌شدت ضد ایران و ضد برجام بود، به‌جای او انتخاب شد. مک ‏مستر هم با جان بولتون جایگزین شد که همواره مواضعی شدیداً ضد ایرانی داشته و بدون هرگونه تردیدی، خواستار خروج آمریکا از برجام بود. به‌این‌ترتیب، بولتون که پیش از مشاور شدنش، طرح خروج آمریکا از برجام را فراهم کرده بود، به مهره اصلی پیشبرد گزینه نابودی برجام تبدیل شد.

عجله بولتون برای خروج آمریکا از برجام

این عضو هیئت‌علمی پژوهشکده مطالعات راهبردی تأکید کرد: بولتون در کتابش نشان می‏دهد که پس از انتصابش، عجله زیادی برای خارج کردن آمریکا از برجام داشته و تمام تمرکز خود را بر این موضوع گذاشته بود.

شاپوری با اشاره به میزان بالای اشاره بولتون در کتابش به نام «ایران»، گفت: بولتون این‌گونه وانمود کرده که او بوده که این اراده را ایجاد کرده است؛ به‌طوری‌که این برداشت در خواننده شکل می‌گیرد که عامل اصلی خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریم‏های مختلف علیه ایران، بولتون بوده است. بولتون در این کتاب بارها از ایران نام برده و نشان داده که لحظه‏ای از موضوع ایران غافل نبوده است.

فقدان اراده جدی بین برخی مقامات کاخ سفید برای خروج از برجام

وی ادامه داد: درمجموع، از کتاب بولتون می‏شود این‏گونه برداشت کرد که در بین مقامات دولت ترامپ در مورد خروج از برجام هماهنگی جدی وجود نداشته و برخی مقامات و نهادها هنوز اراده جدی برای خروج از برجام نداشته‏اند، ولی بولتون تمام تلاشش را برای ایجاد هماهنگی و پیشبرد طرح خروج از برجام و اعمال حداکثر فشار بر ایران انجام داده و تا حدود زیادی موفق هم بوده است.

ترامپ خواهان اصلاح برجام بوده است

این تحلیلگر مسائل راهبردی تأکید کرد: از کتاب بولتون این‌گونه برمی‏آید که ترامپ گزینه اصلاح برجام، از طریق رفع نقص‏های موردادعای آن‌ها را نیز در نظر داشته، اما بولتون مخالف این موضوع بوده که برجام قابل اصلاح است و مصرانه خواستار خروج آمریکا از این توافق بوده است.

وی گفت: برای نمونه، درجایی از کتاب آمده است که امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در ملاقات خود با ترامپ به دنبال متقاعد کردن وی به عدم خروج از برجام و به‌جای آن، تلاش برای توافقی گسترده‏تر با ایران بوده، ولی ترامپ بعد از مشورت گرفتن از بولتون، اعلام می‏کند که برجام از اساس ناقص است و قابل اصلاح نیست و به‌جای اصلاح این توافق بد، باید به دنبال توافق جدیدی بود.

شاپوری معتقد است: رویکرد ترامپ در دیپلماسی این است که ابتدا فشار حداکثری به‌طرف مقابل وارد کند و سپس با او وارد مذاکره و معامله شود. از کتاب بولتون مشخص است که ترامپ همین رویکرد را نیز درباره جمهوری اسلامی ایران نیز مدنظر داشته است. درواقع، وی در کنار پیشبرد استراتژی فشار حداکثری، به دنبال مذاکره و معامله با جمهوری اسلامی ایران بوده است.

تلاش بولتون و پمپئو برای ممانعت از معامله با ایران

وی ادامه داد: بر اساس نوشته‌های بولتون افرادی مانند او و پمپئو به‌رغم اینکه در اعمال فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی ایران کاملاً با ترامپ موافقت داشته‌اند، اما با قسمت دوم رویکرد ترامپ یعنی مذاکره احتمالی و معامله کاملاً مخالف بوده‏اند و همه تلاش خود را کرده‏اند تا جلوی هرگونه تلاش و ابتکاری برای مذاکره احتمالی و معامله با ایران را بگیرند.

اشتباه محاسباتی ترامپ درباره گزینه ‏هایی مانند پمپئو و بولتون

این عضو هیئت‌علمی پژوهشکده مطالعات راهبردی با بیان اینکه این خاطرات نشان می‏دهد تصور ترامپ درباره گزینه‏هایی مانند پمپئو و بولتون اشتباه بوده است، توضیح داد: ترامپ فکر می‌کرد با واردکردن این افراد تندرو به تیم سیاست خارجی و امنیت ملی خود، می‏تواند دیگران را بترساند و از آن‌ها امتیاز بگیرد؛ اما غافل از اینکه چنین افرادی که دارای گرایش‏های نومحافظه کاری هستند در سیاست خارجی نگرش‏های ایدئولوژیک دارند و اساساً اعتقادی به مصالحه با رقیب یا دشمن ندارند.

وی گفت: ازنظر آن‌ها، رقیب یا دشمن باید تسلیم شود یا نابود گردد، نه اینکه به او امتیاز داده شود. در کتاب بولتون مشخص است که پمپئو و بولتون در تلاش بوده‏اند تا در موضوع ایران و کره شمالی مانع از هرگونه مصالحه ‏ای شوند. البته آن‌ها به‌طور مستقیم در برابر ترامپ قرار نمی‌گرفتند، بلکه به‌صورت غیرمستقیم کارهایی می‌کردند که دیپلماسی در مورد ایران و کره شمالی موفق نشود.