مرتضی مکی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه برای بررسی دلایل به نتیجه نرسیدن چهار دور مذاکرات برگزیت، باید موضوعات و اصل مذاکره را مورد اشاره قرار دهیم، خاطرنشان کرد: از زمانی که بریتانیا در 31 ژانویه از اتحادیه اروپا خارج شد، دوران گذار 9 ماهه‌ای را در نظر گرفت تا بتواند به توافق جامع با اتحادیه اروپا در زمینه همکاری‌ها و مشارکت تجاری و اقتصادی دست پیدا کند؛ اما همان مشکلاتی که پیش از همه‌پرسی برگزیت در دسامبر سال گذشته به وجود آمد، پس از همه‌پرسی همچنان برجای خود باقی است.

وی چگونگی مکانیسم همکاری میان انگلیس و اتحادیه اروپا را مسئله اصلی در این رابطه عنوان کرد و افزود: انگلیسی‌ها به دنبال حداکثر منافع با حداقل تعهدات هستند؛ در مقابل اروپایی‌ها معتقدند که اگر انگلیس می‌خواهد در بازار اروپا باقی بماند باید به همان اندازه استانداردهای اتحادیه اروپا در حوزه‌های مختلفی مانند محیط‌زیست، بازار کار، مالیات‌ها و کمک‌های دولتی را رعایت کند تا بتواند از بازار اتحادیه بهره‌مند شود و نکته اصلی اختلاف میان انگلیس و اتحادیه اروپا هم همین مسئله است.

مدل مناسبات سوئیس – اروپا برای انگلیس امکان‌پذیر نیست

این تحلیلگر مسائل اروپا در خصوص اظهارات یونکر، رئیس سابق کمیسیون اروپا که گفته بود برخی انگلیسی‌ها به دنبال یک مدل همکاری سوئیسی – اتحادیه اروپا هستند و به وجود آمدن چنین مناسباتی با انگلیس امکان‌پذیر نیست، گفت: انگلیس می‌خواهد حداکثر منافع را از اتحادیه اروپا ببرند اما اروپایی‌ها معتقدند این مدل پس از مذاکرات بسیار طولانی با امضای ده‌ها توافق‌نامه به‌دست‌آمده و چنین مدلی در یک فاصله شش‌ماهه به دست نمی‌آید و نیازمند این است که مذاکرات برای یک دوره دیگر تمدید شود.

وی با اشاره به مدل همکاری اتحادیه اروپا با سوئیس، نروژ و کانادا توضیح داد: اتحادیه اروپا با توجه به شرایط سیاسی و جغرافیایی این کشورها، توافق‌نامه جامع همکاری با آن‌ها امضا کرده و این نوع همکاری نیز به‌راحتی به دست نیامده و ده‌ها مذاکره درباره آن انجام شده است. ضمن اینکه شرایط سوئیس، موقعیت جغرافیایی، ترکیب جمعیتی و وضعیت اقتصادی – اجتماعی آن بسیار متفاوت از انگلیس است که آن‌ها بخواهند به همان میزان که سوئیسی‌ها از بازار اروپا بهره می‌برند دست پیدا کنند.

اروپایی‌ها به‌راحتی به انگلیسی‌ها باج نخواهند داد

مکی گفت: با توجه به اینکه انگلیس قدرت اقتصادی ششم جهان است و از توانمندی بالای اقتصادی و تجاری برخوردار است اگر بخواهد از بازار اروپا برخوردار و درعین‌حال کمترین تعهد را داشته باشد شرایط رقابتی که اروپا همواره به دنبال آن بوده تا تمام کشورهای عضو اتحادیه از آن برخوردار باشند را نقض کرده است؛ چراکه همه اعضای اتحادیه با توجه به رعایت یک سری استاندارها می‌توانند از منافع بازار اروپا بهره‌مند شوند. اگر انگلیسی‌ها نخواهند استاندارهای مشترک با اتحادیه اروپا را بپذیرند و درعین‌حال بهره‌مندی کامل از بازارهای آن را داشته باشند قطعاً اقتصاد رقابتی که اروپا به دنبال آن است را نفی خواهند کرد. اروپایی‌ها هم به این راحتی به انگلیسی‌ها باج نخواهند داد.

این کارشناس مسائل اروپا درعین‌حال با تأکید بر اینکه آقای بوریس جانسون، نخست‌وزیر انگلیس، با هرگونه تمدید دوران گذار پس از دسامبر 2020 مخالف است، گفت: او خواهان این است که تا پایان ژوئیه توافق‌نامه انگلیس و اتحادیه اروپا نهایی شده و به امضا برسد. البته بعید به نظر می‌رسد که اروپایی‌ها باوجوداین اختلافات عمیق با مقامات انگلیس بتوانند تا موعد مورد انتظار آقای جانسون به توافقی دست پیدا کنند.

تلاش انگلیس برای استفاده از شرایط کرونا

وی گفت: انگلیسی‌ها با توجه به شرایط کرونایی که هم در انگلیس و هم در اتحادیه اروپا وجود دارد تصور می‌کنند می‌توانند از این شرایط به نفع خود بهره‌برداری مناسبی داشته باشند و به خواسته‌های خود در امضای یک توافق‌نامه همکاری با اتحادیه اروپا دست پیدا کنند تا حداقل تعهدات را متوجه آن‌ها کند.

مکی با اشاره به اظهارات مقامات کشورهای اروپایی در رابطه با احتمال وقوع برگزیت بدون توافق و ضرورت آمادگی اعضا برای آن، تأکید کرد: اروپایی‌ها به‌خصوص خانم مرکل، آقای میشل بارنیه، مذاکره‌کننده اروپا و خانم فون درلاین، رئیس کمیسیون اروپا بر ا ین مسئله تأکید کرده‌اند که اگر توافقی صورت نگیرد تنها اتحادیه نیست که بازنده و شکست‌خورده خواهد بود و انگلیسی‌ها هم به همان اندازه متحمل تبعات زیان‌آوری از عدم توافق با اتحادیه اروپا خواهند شد.

مدیریت دشوار برگزیت سخت در شرایط کرونایی

وی اضافه کرد: اتحادیه اروپا نمی‌خواهد به‌راحتی به انگلیس امتیاز دهد که عملاً دیگر اعضای اتحادیه اروپا نیز بر این تصور باشند که با خروج از اتحادیه هم از مزایای بازار آن برخوردار می‌شوند. بعید به نظر می‌رسد که آقای جانسون با توجه به تبعات خروج بدون توافق از اتحادیه اروپا بتواند مدیریت بحران اقتصادی هم‌زمان با بحران کرونا را داشته باشد.

مکی افزود: نمایندگان حدود صد شرکت انگلیسی در نامه‌ای به نخست‌وزیر کشورشان نسبت به عدم توافق با اتحادیه اروپا هشدار داده‌اند. این مسائل نشان می‌دهد که دست آقای جانسون نیز برای امتیاز گیری از اتحادیه اروپا باز نیست.

این تحلیلگر تحولات اروپا با اشاره به اظهارات مرکل مبنی بر اینکه باید خود را برای شکست مذاکرات برگزیت آماده کنیم، در رابطه با احتمال وقوع برگزیت سخت و یا تمدید دوران گذار نیز گفت: این لحن سخت گفتن نوعی هشدار و تهدید طرف مقابل است. هم انگلیسی‌ها و هم اروپایی‌ها به‌خصوص آلمان‌ها که عملاً شاید هدایت‌کننده اصلی این مذاکرات باشند، با این ادبیات صحبت می‌کنند.

مکی ادامه داد: اروپایی‌ها می‌خواهند به دولت انگلیس هشدار دهند که ما برای عدم توافق با انگلیس نیز آمادگی داریم و انگلیسی‌ها تصور نکنند که می‌توانند با تهدید خروج بدون توافق از اتحادیه اروپا صدماتی به آن‌ها بزنند و یا آن‌ها را مجبور به مذاکره و توافق با انگلیسی کنند. بوریس جانسون نیز متقابلاً با تأکید بر عدم تمدید دوران گذار به‌نوعی می‌خواهد ایستادگی و مقاومت خود را در برابر فشارهای اتحادیه اروپا نشان دهد.

جانسون به تمدید دوران گذار تن خواهد داد

به عقیده این کارشناس مسائل اروپا؛ واقعاً سخت است که بخواهیم بگوییم خروج سخت و یا نرم برای انگلیس تحقق پیدا خواهد کرد؛ اما اگر بخواهیم با توجه به مؤلفه‌هایی که طی چهار سال گذشته پس از همه‌پرسی برگزیت در سال 2016 وجود داشته صحبت کنیم، به نظر می‌رسد آقای جانسون چاره‌ای جز تعامل و گفتگو با اتحادیه اروپا ندارد.

وی تأکید کرد: با توجه به شرایط کرونایی که در انگلیس حاکم است و هزینه‌های سنگینی که بر دولت این کشور برای مقابله با کرونا تحمیل‌شده به نظر می‌رسد جانسون به‌احتمال‌زیاد به تمدید دوران گذار تن خواهد داد.