شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
دکتر احمد کاظمی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه در نشست اخیر سهجانبه روسای جمهور ارمنستان، جمهوری آذربایجان و روسیه در مسکو به نظر میرسد به وضعیت حقوقی قرهباغ، اسیران جنگ اخیر و میراث فرهنگی این منطقه رسیدگی نشده است، گفت: در بیانیهای که بعد از نشست مسکو منتشر شده، هیچ اشارهای به این موارد نشده است.
وی با بیان اینکه تنها نکتهای که در بیانیه مسکو منتشر شده، موضوع مربوط به مسائل ترانزیتی بوده است، اضافه کرد: بر اساس بیانیه چهارمادهای، توافق شده یک گروه کاری در سطح معاونان نخستوزیر سه کشور تشکیل شود و این گروه کاری باید تا 11 بهمن (30 ژانویه) رئوس طرحها و اقداماتی را که برای توسعه حمل و نقلی منطقه و ارتباط آذربایجان، ارمنستان، نخجوان و ترکیه است، ارائه دهد. باید زیر کارگروههایی توسط این کارگروه تشکیل شود که نهایتا طرحها را تا اول مارس به روسای جمهور سه کشور ارائه دهد.
این کارشناس حقوق بینالملل تأکید کرد: آذربایجان و ترکیه تلاش میکنند این کریدور از منطقه شهرک «مِگری» در جنوب ارمنستان، برقرار شود. این نشان میدهد همانطور که برخی مقامات و چهرههای سرشناس در ترکیه هم مطرح کردهاند، ظاهرا ایجاد کریدور از ترکیه به جمهوری آذربایجان از طریق جنوب ارمنستان، به اندازه خود قرهباغ برای آنها اهمیت دارد.
این تحلیلگر مسائل قفقاز افزود: از جزئیات این کریدور اطلاعات زیادی در دست نیست؛ اما صحبتهای مقامات آذربایجان و ترکیه و درعین حال نگرانیهایی که از سوی برخی مقامات ارمنستان، از جمله رئیس جمهور و همچنین سایر مقامات این کشور، عنوان شده نشان میدهد ترکیه و آذربایجان به دنبال این بودهاند که از طریق «مگری» دالانی به ارمنستان داده شود و ارتباط ارمنستان با روسیه و ایران به ویژه در بُعد ریلی از طریق جمهوری آذربایجان صورت گیرد.
وی با اشاره به انتقادات شدید جمعی از مردم ارمنستان به نخستوزیر کشورشان و تلاش برای ممانعت از سفر وی به مسکو، تأکید کرد: چنین توافقی، در صورت تحقق، نه تنها ارمنستان را از انزوای جغرافیایی خارج نمیکند، بلکه تمام ظرفیتهای حمل و نقلی ارمنستان را در خدمت آذربایجان و ترکیه قرار میدهد و ارمنستان را به این دو کشور وابسته میکند.
ملاحظات سیاسی – امنیتی
کاظمی با بیان اینکه در توافقنامه 9 نوامبر در مسکو هیچ اشارهای به اینکه این دالان حمل و نقلی باید از کجا احداث شود، نشده است، توضیح داد: طبیعتا مسیرهای مختلفی وجود دارد و یکی از آنها میتواند از طریق خود منطقه قرهباغ به سمت ایروان باشد. به این دلیل که فاصله ایروان تا نخجوان در حدود40 کیلومتر و بسیار کم است؛ اما وقتی اصرار جمهوری آذربایجان روی مسیر «مگری» مطرح میشود به نظر میرسد پشت این موضوع اهداف سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی قرار دارد.
به اعتقاد این کارشناس مسائل قفقاز، جمهوری آذربایجان و ترکیه به دنبال این هستند که اتصال جغرافیایی «پان ترکیسم» را از طریق ارمنستان فراهم کنند و این متناسب با طرحها و اهدافی است که برخی قدرتهای فرامنطقهای مانند آمریکا و انگلستان هم دنبال میکنند.
نویسنده کتاب «پان ترکسیم و پان آذریسم» در همین حال گفت: چنین طرحی طبیعتا علیه روسیه است و به نظر میرسد روسیه در بحث اتصال جغرافیایی پان ترکسیم از طریق راهروی «مگری» دچار اشتباه محاسباتی شده باشد؛ زیرا از دید رقبای روسیه، یعنی آمریکا و انگلیس، اتصال خط جغرافیایی پان ترکیسم پروژهای است که میتواند برای چندین دهه نه تنها علیه برخی کشورهای منطقه، بلکه برای مهار روسیه به خاطر داشتن مناطق ترکنشین و تاتارنشین و همچنین چین به خاطر داشتن مناطق اویغورنشین استفاده شود.
کاظمی تصریح کرد: باید در نظر داشت هر طرحی که متناسب با واقعیتهای منطقهای نباشد، یعنی به جای استفاده از ظرفیتهای طبیعی جغرافیای منطقه برای ایجاد همگرایی، ایجاد تغییرات ژئوپلیتیکی با اهداف سیاسی و امنیتی را دنبال کند، طبیعتا نمیتواند مورد تائید همه کشورهای منطقه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه بازیگران فرامنطقهای به دنبال این هستند که با استفاده از جنگ دوم قرهباغ اهداف خود را در منطقه دنبال کنند، ادامه داد: آمریکا، اسرائیل و انگلیس در تلاشند با استفاده از مناقشه قرهباغ، در منطقه پایگاه و حضور نظامی داشته باشند و در عین حال بتوانند با تحریک مسائل قومیتی کانون جدید ناامنی علیه دشمنان و رقیبان خود، ایجاد کنند.
0 Comments