شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
دکتر محمود دهقان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی ضمن اشاره به تصمیم روسیه برای خروج از پیمان آسمانهای باز، در پی مخالفت آمریکا با بازگشت به این پیمان، گفت: آمریکا احساس میکند اگر تشکیلات جدیدی مانند شانگهای توان اقتصادی چین را به برتری فضایی روسیه اضافه کند و اتحادی میان این دو شکل گیرد، روسیه از باج دادن به آمریکا در حوزه جهانی بینیاز میشود.
وی با اشاره به ابعاد قدرت پیمان شانگهای در حوزههای امنیتی، اقتصادی و نظامی، افزود: تغییراتی که آقای ترامپ میخواست با ارتباطات فردی با رهبران برخی کشورها، ازجمله با رهبر کره شمالی، ایجاد کند شکست خورد و آمریکا در حال برنامهریزی برای حضور نظامی در دریای چین جنوبی و جزایر اطراف آن، به هر قیمتی، است. به نظر میرسد تسلط احتمالی چین بر منطقه اوراسیا با تنش همراه باشد، به همین دلیل در حال تلاش برای تقویت نیروی دریایی خود است.
آمریکا نگران اتحاد روسیه و چین
این کارشناس مسائل بینالملل فشارها به روسیه را با هدف ایجاد فاصله این کشور با چین عنوان کرد و گفت: آمریکا نگران اتحاد چین و روسیه است و نمیخواهد غول اقتصادی چین در حوزه امنیتی هم نفوذ پیدا کند. ما حتی این نگرانی را در رابطه با مسئله احیای «جاده ابریشم» هم شاهد هستیم.
دهقان با بیان اینکه چینیها بهصراحت اعلام کردند بخشی از بودجه بزرگی که آمریکای بایدن تصویب کرده برای مقابله با چین است، ادامه داد: روابط روسیه و آمریکا در حال حاضر در پایینترین سطح خود قرار دارد و به نظر میرسد فشارهایی که در حوزههای مختلف به روسیه وارد میشود با این هدف است که روسها وارد این بلوکبندی نشوند و بهعنوان متحد کنار چین قرار نگیرند. آمریکا با افزودن فشارها به روسیه، به دنبال امتیازگیری از این کشور، در راستای فاصله گرفتن از چین است.
رقابت تسلیحاتی روسیه و آمریکا
وی در خصوص احتمال ایجاد رقابت تسلیحاتی میان آمریکا و روسیه نیز گفت: روسیه و آمریکا اکنون هم وارد رقابت تسلیحاتی شدهاند، پر کردن خلأهایی که در حوزههای سیاسی در جهان شکل میگیرد برای هر دو قدرت بسیار مهم است. آمریکا برای حفظ وضع موجود و هژمونی مسلط حاکم بر جهان نیاز به تسلیحات مدرنتر دارد و درواقع حوزه نظامی را برای برتری اقتصادی میخواهد. کما اینکه در پایان دوران آقای کلینتون که آمریکا به مسائل داخلی پرداخت، متوجه غفلت از تقسیمبندیهای جهانی و بهرهگیری چین از این فضا شدند.
وی با اشاره به بحرانآفرینیهای آمریکا در کشورهای دنیا و توسل به تسلیحاتش با هدف جبران این فاصله، ادامه داد: روسیه هم با وجود فشاری که به لحاظ اقتصادی به مردم وارد میشود باز هم از توجه به تسلیحات و مسابقه تسلیحاتی با آمریکا دست نکشیده است و تلاش میکند با در نظر گرفتن تجربه شوروی، از این میدان خارج نشود.
این استاد دانشگاه افزایش تنش میان آمریکا و چین را در دوره 10 ساله آینده تا حد بروز جنگ نظامی میان دو کشور محتمل دانست و اضافه کرد: چین بهسرعت در حال امضای قراردادهای بلندمدت با کشورهای مختلف است و بهنوعی از کشورها یارگیری میکند.
از دست رفتن موضوعیت برخی پیمانها با افزایش دستاوردهای فنّاورانه
دهقان حوزه نظامی را تنها اهرم برتر آمریکا در مقابله با قدرت چین و روسیه برشمرد و گفت: قراردادها رفتهرفته با افزایش دستاوردهای فنّاورانه در حال از دست دادن موضوعیت خود هستند. پیمان «آسمانهای باز» که هر دو کشور از آن خارج شدند ازجمله این مسائل بود؛ مانند قرارداد «ممنوعیت ارسال صوت از یک کشور به کشوری دیگر» که بعدها خودبهخود از بین رفت، هرچند هنوز آن ممنوعیت بینالمللی وجود دارد.
وی توضیح داد: در حوزه نظامی هم این مسئله وجود دارد؛ آمریکا به لحاظ موقعیتش در حوزه بینالمللی به سلاحهای بسیار دقیق در حوزه سلاحهای کشتارجمعی دست یافته است؛ بنابراین جنگهای آینده جنگهای با کشتار بسیار بالا است که در آن عناصر اتمی و میکروبیولوژی مورداستفاده قرار میگیرند، قطعاً دوران حرکت تانکها و توپها در جنگها به پایان رسیده است.
این استاد دانشگاه با اشاره به توان روسیه در حوزه اقتصادی برای رقابت با آمریکا در جنگ تسلیحاتی، تأکید کرد: روسیه به لحاظ ضعف اقتصادی، بهتنهایی نمیتواند در مقابل آمریکا قرار گیرد. اگر همان روند افزایش هزینههای نظامی ادامه مییافت، روسیه هم در آستانه فروپاشی قرار میگرفت. به همین دلیل روسیه به دنبال قرارداد شانگهای است تا این ضعف را جبران کند، قراردادی که از روسیه آغاز و به چین ختم میشود.
نیاز متقابل چین و روسیه به یکدیگر
دهقان با بیان اینکه روسها به پشتوانه اقتصادی چین نیازمندند و چین هم به پشتوانه نظامی روسیه نیاز دارد، گفت: اگر این دو کشور بتوانند به هم نزدیکتر شوند و سیاستهای برخی کشورهای این منطقه را به سمت همسو کردن باسیاستهای خود ببرند طبیعی است که این منطقه یکپارچه خواهد شد.
وی تأکید کرد: فشاری که از سوی آمریکا به روسیه شاهد هستیم و همچنین ایجاد بحرانهای سیاسی متعدد و پیدرپی، با این هدف است که روسیه را به سمتی ببرند که درنهایت در مذاکرات، تعهد دهد که در درگیریهای آمریکا و چین دخالتی نمیکند.
0 Comments