محمدباقر صداقت در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه در انتخابات زودهنگام پارلمانی عراق که قرار است 10 اکتبر (18 مهرماه) برگزار شود، شاهد رقابت سه جریان یا طیف خواهیم بود، اظهار داشت: گروه اول را باید احزاب این کشور دانست که می‌توان آن‌ها را در سه دسته احزاب اسلامی شیعی، احزاب اهل سنت و شیعی سکولار و احزاب کُرد دسته‌بندی کرد.

بررسی جناح‌بندی‌های سیاسی

وی با بیان اینکه در این انتخابات با دو پدیده جدید مواجه هستیم، توضیح داد: طیف دوم؛ با توجه به ناکارآمدی دولت‌های قبل، شاهد حضور چهره‌های به‌ظاهر مستقل و احتمالاً قدرت گرفتن آن‌ها در این انتخابات خواهیم بود. در این انتخابات احزابی که در دوره‌های قبلی، حکومت را در اختیار داشتند با رویکردی جدید، افرادی را در رقابت‌ها شرکت می‌دهند که به‌ظاهر وابستگی به احزاب نداشته باشد تا وارث بدنامی آن‌ها نباشند، اما در حقیقت به آن‌ها نزدیک باشند.

این تحلیلگر مسائل عراق گفت: گروه یا طیف سومی که در این انتخابات شاهد نقش‌آفرینی آن‌ها هستیم، افراد وابسته به تظاهرات اکتبر سال 2019 هستند که در آن دوره میدان‌دار و تأثیرگذار بودند. البته این طیف با مشکلاتی مواجه است؛ برخی از چهره‌های آن‌ها به سمت احزاب موجود که عموماً سکولار یا وابسته به اهل سنت هستند، گرایش پیدا کرده یا توسط آن‌ها جذب شده‌اند؛ یا از ابتدا نماینده آن‌ها در تظاهرات بوده‌اند. مشکل دیگری که این گروه در ماه‌های اخیر با آن مواجه است، ترورهایی است که در چند ماه اخیر شاهد رخ دادنشان علیه آن‌ها هستیم. به همین دلیل رفته‌رفته شاهد کنار رفتن افراد شاخص این جریان هستیم.

صداقت با اشاره به تلاش برخی جریان‌های سیاسی در عراق برای تأخیر در برگزاری انتخابات ادامه داد: درخواست‌های تأخیر در برگزاری انتخابات، به تظاهرات اکتبر 2019 برمی‌گردد.

وی گفت: آن‌ها تلاش می‌کردند از طریق انتخابات زودهنگام بلافاصله بعد از تظاهرات سال 2019، به اهداف خود برسند؛ اما با محقق نشدن فضای لازم برای این اهداف، انتخابات در زمان مطلوبشان برگزار نشد و به تأخیر افتاد.

وی افزود: به‌مرور دسیسه‌ها و برنامه‌ها روشن شد و اهدافی که برخی طرف‌های خارجی ازجمله آمریکا، عربستان و امارات در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی داشتند، محقق نشد. لذا در انتخابات پیش رو، دیگر مطلوب بازیگران اصلی تظاهرات 2019 نیست؛ بنابراین آن‌ها سعی می‌کنند آن را به تأخیر بیندازند تا از کسب نخست‌وزیری در اطمینان حاصل کنند و توان این را داشته باشند تا با جمع‌کردن نیروهایشان به بهترین شکل در انتخابات حضور پیدا کنند.

به گفته صداقت، ازآنجاکه این گروه توان سیاسی مبارزه و تأثیرگذاری بر اراده تصمیم‌گیران قانونی با برگزاری انتخابات را ندارد و نمی‌تواند در تصمیماتی که در پارلمان گرفته می‌شود، تأثیرگذار باشد، ممکن است سعی کند از طرق دیگر انتخابات را به تأخیر بیندازد، ازجمله این اقدامات می‌توان به کناره‌گیری یکی پس از دیگری احزاب مخالف در انتخابات اشاره کرد.

این پژوهشگر اندیشکده مرصاد با اشاره به اعلام کناره‌گیری و تحریم انتخابات از سوی مقتدی صدر، حزب کمونیست و همچنین ایاد علاوی گفت: به نظر می‌رسد ادامه این روند، برگزاری انتخابات در 18 مهرماه را در ابهام قرار دهد. برخی معتقدند اگر آن‌ها نتوانند در عرصه سیاسی رقبایشان را وادار به تأخیر در برگزاری انتخابات کنند، به ایجاد مشکلات امنیتی رو خواهند آورد تا کمیته مستقل برگزاری انتخابات را قانع کنند که فضا برای برگزاری انتخابات زودهنگام مناسب نیست.

صداقت افزود: بنابراین با نزدیک شدن به تاریخ مقرر ممکن است شاهد افزایش روزافزون عملیات انتحاری و انفجارات در نقاط مختلف عراق باشیم. هر چه به موعد انتخابات نزدیک‌تر می‌شویم این احتمال تقویت می‌شود که با تعویق انتخابات زودهنگام، این انتخابات در همان موعد اصلی خود یعنی اواسط سال 2022 برگزار شود.

صداقت با بیان اینکه مقبولیت مردمی جریان صدر نسبت به سال 2018 کاهش یافته است، ادامه داد: اکثر کارشناسان عراقی معتقدند، جریان صدر به همین دلیل کرسی‌های کمتری در انتخابات پیش رو کسب خواهد کرد. خصوصاً با ناکارآمدی وزارتخانه‌هایی مانند بهداشت، برق و بانک مرکزی که در دولت کاظمی در دست اشخاص وابسته به این جریان بوده، این تحلیل‌ها جدی‌تر شده است.

وی در خصوص تأثیر مباحث مطرح‌شده درباره خروج نیروهای نظامی آمریکا از عراق در روند برگزاری انتخابات و نتایج آن نیز تصریح کرد: فضای روانی که از اواخر سال 2019 و 2020 در عراق شکل گرفت که در جریان آن برای اولین بار رویارویی و مواجهه مستقیم میان ایران و آمریکا به شکل نظامی اتفاق افتاد، زمینه بسیار مناسبی برای کسانی که به دنبال ایجاد دوقطبی بودند، ایجاد کرد. آن‌ها به دنبال برداشت میوه‌های این دوقطبی در انتخابات هستند. همان‌طور که شاهد برگزاری نشست برخی از سران اهل سنت در عراق و تأکید آن‌ها بر ضرورت تداوم حضور نیروهای نظامی آمریکا در این کشور بودیم.

صداقت درباره میزان احتمالی مشارکت مردم در انتخابات پیش رو و توجه آن‌ها به روندهای دموکراسی در عراق باوجود فضای سیاسی در این کشور، نیز گفت: سال 2018 نسبت مشارکت در انتخابات به‌شدت پایین بود و حدود 45 درصد از واجدین شرایط در انتخابات شرکت کردند. اگر بخواهیم با چشم‌پوشی از انصراف‌ها و تحریم‌ها به انتخابات نگاه کنیم، بعید به نظر می‌رسد میزان مشارکت ازآنچه در سال 2018 انجام شد، پایین‌تر بیاید.

این تحلیلگر مسائل عراق در رابطه با امکان محقق شدن خواسته‌های معیشتی مردم و ثبات سیاسی با انتخابات پیش رو و رفع اعتراضات مردم در این کشور، اظهار داشت: فرایندهایی که در حکومت عراق برای اجرای صحیح قانون اساسی در این کشور وجود دارد، به‌شدت ناکارآمد و مشکل آفرین است. برخی، این فرایندها را میراثی از حضور آمریکا و حکومت‌سازی آن‌ها می‌دانند.