پیرمحمد ملازهی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، ضمن اشاره به انفجار مرگبار در قدیمی‌ترین مکان مذهبی شیعیان ولایت قندوز و در شمال شرق افغانستان که صدها کشته و زخمی برجای گذاشت، تصریح کرد: مسائل افغانستان اکنون بسیار پیچیده‌تر از گذشته شده است. تا زمانی که طالبان گروهی خارج از حاکمیت بود هر نوع ناامنی در افغانستان به سود آن تمام می‌شد اما اکنون با به دست گرفتن قدرت، منافع طالبان تثبیت این قدرت است.

وی افزود: آنچه اخیرا رخ داد از این زاویه برای طالبان اهمیت دارد که آن‌ها مدعی تأمین امنیت هستند و با این شعار قدرت را به دست گرفتند، اما در عمل، در همان مناطق و به همان شیوه‌هایی که قبلاً عملیات انجام می‌شد، اکنون نیز عملیاتی انجام می‌شود؛ بنابراین طالبان اکنون در موقعیت سختی قرار گرفته است.

هدف اصلی داعش در افغانستان؛ تنش قومی – مذهبی، بی‌ثباتی و بروز جنگ مذهبی

این تحلیلگر مسائل افغانستان، در خصوص عاملان این اقدامات تروریستی و انگیزه‌های آن‌ها، گفت: داعش مسئولیت عملیات را پذیرفته است؛ اگر محل این عملیات را که مسجدی متعلق به اهل تشیع بوده و اهداف آن را که ایجاد جنگ شیعی – سنی در منطقه و افغانستان است، در نظر بگیریم می‌توان گفت هدف اصلی داعش، تنش قومی – مذهبی، بی‌ثباتی در افغانستان و بروز جنگ مذهبی در این کشور است.

ملازهی ادامه داد: در این شرایط داعش فرصت می‌کند به سود اهل سنت وارد عمل شود و خود را حامی آن‌ها معرفی و ادعا کند طالبان معامله‌ای در قدرت صورت داده که ما در آن دیده نشده‌ایم. این هدف می‌تواند برای نیروهای انتحاری داعش انگیزه‌هایی را ایجاد کند.

وی با تأکید بر اهمیت شناسایی جامعه هدف برای گزینش نیروهای داعش در افغانستان و چگونگی متمرکز شدن آن‌ها در این کشور، توضیح داد: این افراد نیروهای قومی و بومی منطقه هستند؛ مثلاً چچنی‌هایی که برای استقلال از روسیه می‌جنگند، یا برخی اعضای حزب «التحریر» و «نهضت اسلامی» ازبکستان هستند که برای اسلامی کردن این کشور می‌جنگند. یا اعضای حزب «انصار» هستند که از نهضت اسلامی تاجیکستان جدا شد و به داعش پیوسته‌اند. اویغورها و اعضای نهضت اسلامی ترکستان شرقی را هم باید ازجمله نیروهای داعش در نظر گرفت.

ملازهی بابیان اینکه این نیروها عمدتاً در بدخشان مستقر هستند، اضافه کرد: قبلاً روس‌ها ادعایی را مطرح کردند که صحت و سقم آن مشخص نیست. آن‌ها مدعی هستند آمریکایی‌ها این نیروها را شبانه با حمایت ترکیه وارد افغانستان کرده و در شمال این کشور مستقر کرده‌اند تا در آینده فضا برای ورود آن‌ها به آسیای مرکزی که حوزه امنیتی روسیه است، باز شود.

احتمال نوعی تقسیم‌کار میان طالبان و داعش

به گفته این تحلیلگر مسائل افغانستان؛ اگر این اطلاعات را جدی بگیریم، مشخص می‌شود که نوعی تقسیم‌کار میان طالبان و داعش وجود دارد. اگر معامله‌ای پشت پرده با طالبان و آمریکا در دوحه صورت گرفته باشد و ادعاهای روس‌ها درست باشد تحولات را باید به گونه دیگری تحلیل کرد. همان‌طور که یکی از علمای اهل سنت اخیراً مدعی شده است که متن توافق دوحه 400 صفحه است و تنها چهار صفحه آن اعلام‌شده است!

وی ادامه داد: بخش دیگری از داعش با استقرار در «ننگرهار» مدعی شکل‌دهی به خلافت اسلامی در آن منطقه هستند و شاهد درگیری نظامی میان آن‌ها و طالبان هستیم. به نظر می‌رسد طالبان آنجا با داعش درگیر می‌شود که طالب نمی‌خواهد سرزمین در افغانستان تحت تسلط داعش درآید؛ چراکه دو حاکمیت نمی‌توانند کنار هم قرار گیرند. ضمن اینکه طالبان، افغانستان را یکپارچه برای خود می‌خواهد.

ملازهی گفت: علاوه بر طالبان، حدود 22 تا 23 گروه نیروی مسلح در افغانستان وجود دارد که عمدتاً نیروهای قومی افغان هستند. همچنین شبکه حقانی که بخشی از قدرت را در کابل در غالب بخش‌های امنیتی و نظامی در اختیار دارد، قبلاً با داعش پیوندهای نزدیکی داشت. اکنون پیچیدگی مسئله این است که آیا شبکه حقانی است که فضا را برای عملیات ضد شیعه داعش بازمی کند یا خیر!

هدف اصلی عملیات ضد شیعیان افغانستان، درگیر کردن شیعه و سنی است

این تحلیلگر مسائل شبه‌قاره، به برخی انتظارها برای حمایت ایران از گروه‌های شیعه در افغانستان و احتمال تلاش برای درگیر کردن ایران در مسائل داخلی این کشور پرداخت و یادآور شد: اهداف پشت پرده متعددی از عملیات انتحاری در افغانستان وجود دارد، اما قطعاً هدف اصلی این اتفاق درگیر کردن شیعه و سنی در افغانستان است.

وی بابیان اینکه داعش در افغانستان بین 4 تا 5 هزار نیرو دارد که بخش اصلی آن‌ها بومی هستند، یادآور شد: بخش‌هایی از طالبان که از معامله با آمریکا در دوحه ناراضی بودند هم به داعش پیوسته‌اند. ضمن اینکه داعش می‌تواند از بدنه مردم افغانستان یارگیری کند و گروه‌های مختلفی در منطقه هم از آن‌ها حمایت می‌کنند.

ملازهی گفت: داعش در افغانستان نیروی جهادی انگیزه داری است که اگر پا بگیرد علیه غرب و آمریکا هم عمل خواهد کرد؛ اما به نظر می‌رسد داعش بر مبنای دشمنان دور و نزدیک تقسیم‌بندی‌هایی انجام داده است. دشمنان نزدیک کشورهای اسلامی هستند و فعلاً برای دشمنان دور برنامه‌ای ندارد. شاید آمریکایی‌ها از همین زاویه به داعش کمک و از آن حمایت می‌کند و جنگ شیعه و سنی هم به نفع آمریکا است.