جدیدترین مطالب
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
أحدث المقالات
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
سمتوسوی روابط ایران و کشورهای عربی

داود احمدزاده در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی افزود: «هدف دومی که رئیسجمهور آمریکا دنبال میکرد تحقق ترتیبات امنیتی در منطقه خاورمیانه بود که پیشتر تحت عنوان توافق ابراهیم دنبال شده بود.»
وی ادامه داد: «این توافق قبلاً در زمان ترامپ با کشورهای عربی صورت گرفته بود و بایدن تلاش کرد که این ترتیبات امنیتی جدید را با ورود رژیم صهیونیستی به منطقه عملیاتی کند.»
احمدزاده با اشاره به سفر بایدن به عربستان گفت: «در این کشور تلاش هماهنگی بین رژیم صهیونیستی و کشورهای عربی برای مقابله با آنچه نفوذ منطقهای ایران خوانده میشود، تحت عنوان ایرانهراسی دنبال شد. پیرو مذاکراتی که با رهبری عربستان و برخی دیگر از کشورهای عربی ازجمله امارات، اردن، مصر، عراق و قطر انجام شد، تلاش شد یک سامانه هماهنگ پدافند هوایی در منطقه برای مقابله با تهدیدات بهاصطلاح موشکی و پهپادی ایران ایجاد شود.»
به گفته این کارشناس، هدف دیگر سفر بایدن به منطقه به حمله روسیه به اوکراین و اختلال در ارسال نفت و گاز به اروپا و دیگر نقاط جهان مربوط میشد، چنانکه جو بایدن تلاش کرد در قبال تضمین امنیت عربستان و اغماض نسبت به مسائل حقوق بشری در این کشور ازجمله قتل جمال خاشقچی که قبلاً جز خطوط قرمز خود اعلام کرده بود، برای برخورد با روسیه و ایجاد فشار مضاعف بر این کشور، مقامات سعودی را به افزایش تولید نفت راضی کند.
کارشناس مسائل خاورمیانه توضیح داد: «البته بهرغم تلاشهایی که جو بایدن برای ادغام رژیم صهیونیستی در ترتیبات امنیتی منطقه خاورمیانه و بسط همکاریهای عربی-عبری در منطقه انجام داد به نظر میرسد که این تلاشها با ناکامیهای جدی مواجه گردیده است.»
وی تأکید کرد: «مقامات سعودی در مصاحبه با خبرگزاریهای منطقه اصطلاح ائتلاف ناتوی عربی یا ناتوی خاورمیانه را واژهای گیجکننده و تشکیل آن را بعید اعلام کردند؛ حتی آنها اعلام آمادگی کردند که برای کاستن از اختلافات دست دوستی بهسوی تهران دراز خواهند کرد.»
احمدزاده در ادامه با اشاره به اینکه امارات متحده عربی که از پیشقراولان ارتباط با رژیم صهیونیستی بود، در پایان مذاکرات جده اعلام کرد که آماده است تا برای کاهش تنشها و حلوفصل اختلافات منطقهای سفیر خود را به تهران روانه کند، گفت این واکنش امارات نیز با بازی منطقهای واشنگتن- تلآویو همخوانی ندارد.
وی با بیان این موضوع که برخی از بازی جدید آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه تحت عنوان بازی جدید سیاسی یاد کردهاند که امکان توفیق آن با توجه به واقعیتهای عینی منطقه دور از انتظار است، گفت: «منطقه آمادگی درگیری جدید را در خود نمیبیند.»
احمدزاده با تبیین برخی تهدیدات تلآویو و واشنگتن گفت: «این تهدیدات، واقعیتهایی عینی هستند که نباید از آن غافل شد. درواقع برای خروج از وضعیت موجود و مقابله با سیاستهای آمریکا و رژیم صهیونیستی لازم است که ایران بهدوراز هیاهوهای تبلیغاتی و جو رسانهای رژیم صهیونیستی و آمریکاییها، سیاست گفتگو و مصالحه با کشورهای منطقه را از طریق مبادی رسمی پیگیری کنند و نقطه آغاز این مذاکرات میتواند تداوم گفتگوها با ریاض باشد؛ یعنی مذاکراتی که در بغداد پیگیری میشود ادامه پیدا کند.»
احمدزاده معتقد است که با تلاش و سیاستهای هماهنگ و منسجم میتوان مشکلات فیمابین بین ایران و عربستان را حلوفصل کرد و آن را از مرحله پروندههای امنیتی به حوزههای سیاسی منتقل کرد.
وی توضیح داد: «به نظر میرسد با پشتیبانی ایران از تداوم آتشبس در یمن و نیز برخی تشریکمساعی در دیگر حوزههای بحران در غرب آسیا مانند سوریه و عراق میتوان بهصورت گامبهگام از وضعیت موجود خارج شد و شرایط را برای تثبیت امنیت منطقهای درونزا بدون دخالت کشورهای غربی و رژیم صهیونیستی فراهم آورد.»
البته این کارشناس میگوید تا زمانی که بحث گفتگوهای برجام با آمریکا در سطح کلان بهعنوان مشکل اساسی حلوفصل نشود دیگر مشکلات مانند مشکلات منطقهای نیز تابع آن خواهد بود.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا ریاض و برخی دیگر از پایتختهای عربی بعضاً منافع خود را در همسویی با غرب و رژیم صهیونیستی میبینند؟ توضیح داد: «باید توجه داشت که قدمت اختلافات برخی دولتهای عربی با ایران به بیش از 40 سال گذشته بازمیگردد؛ یعنی اختلافات آنها با ایران جدید نیست؛ از یکسو بین ایران و عربستان شاهد اختلافات ایدئولوژیکی هستیم و هر دو کشور خود را داعیهدار جهان اسلام میدانند و از سوی دیگر مسائل قومی و هویتی در تداوم اختلاف بین ایران و برخی کشورهای عربی منطقه حوزه خلیجفارس همچنان قابل مشاهده است. این مسائل ازجمله دلایل واگرایی و تضاد بین ایران و برخی کشورهای عربی منطقه است.»
در نهایت کارشناس مسائل خاورمیانه چگونگی تنظیم روابط با کشورهای غربی را یکی از علل پایداری اختلافات بین ایران با برخی کشورهای عربی عنوان کرد و گفت: «عربستان امنیت خود را به دلیل قراردادهای امنیتی و فروش نفت در همگرایی و نزدیکی با غرب ازجمله آمریکا تعریف کرده درصورتیکه ایران به امنیت درونزا و عدم اعتماد غرب ازجمله آمریکا معتقد است. البته بديهي است شكلگيري گفتگو و مذاكره صريح و صادقانه بين ايران وكشورهاي عربي، بر اساس اعتماد و اراده مشترك طرفين بسيار مفيد و تاثير گذارخواهد بود.»
0 Comments