مهدی شاپوری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به رای ممتنع هند و چین در قبال قطعنامه محکومیت الحاق مناطقی از اوکراین از سوی روسیه در شورای امنیت سازمان ملل که توسط آمریکا پیشنهاد شده بود، تصریح کرد: گرچه هند به لحاظ نظامی رابطه خوبی با روسیه دارد و بخش زیادی از تسلیحات و تجهیزات نظامی خود را از روسیه دریافت می‌کند، اما شریک راهبردی روسیه نیست و در نظم بین‌المللی که روسیه دنبال می‌کند، هند خود را شریک همه جانبه روسیه نمی‌داند.

وی با یادآوری اینکه نخست وزیر هند در نشست سران شانگهای خطاب به رئیس جمهور روسیه اعلام کرد راه حل مسائل جنگ نیست، افزود: دهلی به لحاظ استراتژیک، بیش از اینکه به روسیه نزدیک باشد، به آمریکا نزدیکی دارد. ضمن اینکه در هر حال، چین تهدید استراتژیک هند است و روسیه روابط خوبی با چین دارد؛ بنابراین در این مثلث از روابط، هند ترجیح می‌دهد روابط بهتری با آمریکا داشته باشد.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با بیان اینکه هند عضو ائتلاف جدید «کواد» در اقیانوس آرام به رهبری آمریکا است و چین این ائتلاف را علیه خود ارزیابی می‌کند، گفت: هند در چارچوب معادلات آمریکا حرکت می‌کند اگرچه در شورای امنیت ممکن بود رای مثبت به قطعنامه علیه روسیه بدهد. لیکن تلاش دارد منافعش را در رابطه با روسیه نیز حفظ کند و همچنین نمی‌خواهد خود را در موقعیتی قراردهد که ناچار باشد میان آمریکا و روسیه یکی را انتخاب کند.

هند متحد راهبردی روسیه؟

شاپوری با تاکید براینکه هند هیچگاه متحد استراتژیک روسیه نخواهد شد، اضافه کرد: روس‌ها نیز از این شرایط آگاهند و تمام تلاش آن‌ها این است که بتوانند هند را در موقعیت بینابینی حفظ کنند و آن را در موضع بیطرف نگه دارند.

وی با بیان اینکه اساس نظم و حقوق بین‌الملل درجنگ روسیه علیه اوکراین زیر سوال رفته است، خاطرنشان کرد: رفراندومی که روسیه برگزار کرده قانونی نبوده و درقواعد و حقوق بین‌الملل تعریف نشده که کشوری، بخشی از خاک یک کشور را تصرف کند و بعد آنجا رفراندوم برگزار و آن را به خود ملحق کند. بنابراین هند و چین از این لحاظ نیز به نوعی تحفظ خود را در قبال قطعنامه علیه روسیه داشتند.

علل رای ممتنع چین در قطعنامه اخیر علیه روسیه

این پژوهشگر پژوهشکده مطالعات راهبردی با یادآوری اینکه چین تاکنون به همه قطعنامه‌هایی که در مجمع عمومی سازمان ملل درخصوص اوکراین صادرشده رای ممتنع داده و تنها در مورد قطعنامه اخراج روسیه از شورای حقوق بشر رای منفی داده است، گفت: این رای منفی به دلیل چالش‌های چین با غرب دررابطه با مسائل حقوق بشری بوده و درواقع پکن به نفع خود نمی‌دید که مسکو از آن شورا خارج شود.

شاپوری رای ممتنع چین در قطعنامه اخیر علیه روسیه را با سیاست خارجی چین و نوع روابط چین و روسیه همخوان دانست و توضیح داد: چین با مشکلاتی مانند تجزیه‌طلبی مواجه است و تاکید دارد تایوان بخشی از سرزمین اصلی چین است، بنابراین کشورها نمی‌توانند از تجزیه یک کشور و الحاق آن به کشوری دیگر حمایت کنند؛ چین با اینکه به تایوان حمله‌ای صورت نداده، اما نگران است اگر در آینده تایوان نیز به سمت برگزاری رفراندوم برود، چه خواهد شد؟ بنابراین چینی‌ها به شدت براصل حاکمیت ملی و حفظ یکپارچگی سرزمینی تاکید دارند و این از اصول سیاست خارجی آن‌ها است.

وی با بیان اینکه چین از تهاجم روسیه به اوکراین حمایت نمی‌کند و از آن خرسند نیست، یادآورشد: پس از دیدار پوتین و شی جین پینگ، در حاشیه نشست سران شانگهای، عنوان شد چین از وضعیت جنگ در اوکراین راضی نیست و پوتین نیز اعلام کرد به سوالات دوستان چینی پاسخ داده و از «مواضع متوازن» چین تشکر می‌کنیم. این بیان نشان می‌دهد روس‌ها می‌دانند چین درخصوص اوکراین کاملا درکنار روسیه نایستاده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تاکید کرد: روسیه شرایط دشواری را در جنگ اوکراین تجربه می‌کند و نگران ناکامی در آن است، برگزاری عجولانه رفراندوم نیز که ابتدا قراربود ماه نوامبر انجام شود، با توجه به فضای داخلی روسیه صورت گرفت تا پوتین نشان دهد پیروزی به دست آورده و منتقدان شکست‌ها را تاحدودی راضی کند و به مردم اعلام کند فراخوان بسیج نیرو درپی این پیروزی بوده است. چین نیز متوجه شده که روسیه در اوکراین اوضاع مناسبی ندارد و لذا با تحفظ بیشتری اوضاع را تحت نظر دارد.

شاپوری با بیان اینکه صرف نظر از چندهفته اول، مواضع چین کاملا در فاصله با روسیه است و اکنون این فاصله بیشتر شده است، گفت: چین در شرایط فعلی همراهی با روسیه را در راستای منافع خود نمی‌بیند. قطعا ایجاد این جنگ خطای استراتژیک روسیه و ناقض حقوق بین‌المللی بود، در واقع در دامی که آمریکا و ناتو برایش پهن کرده بودند افتاده است و اصل آغاز این جنگ مورد پذیرش کشورها نیست و تنها چند کشور محدود به صورت فعال از روسیه حمایت کردند.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل به نیاز چین به انرژی روسیه اشاره کرد و گفت: چین درچارچوب این نیاز از روسیه انرژی را با تخفیف ویژه وارد می‌کند و این مسئله نیز به دلیل اینکه نفت و گاز روسیه تحت تحریم ثانویه قرارنگرفته است انجام می‌شود و به منافع چین ضربه‌ای نمی‌زند. همانطور که مقامات آمریکایی اعلام کرده‌اند، چین هیچ گاه تحریم‌ها علیه روسیه را نقض نکرده و محدودیت‌های اعمالی آمریکا را رعایت کرده است.