عفیفه عابدی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تحولات اخیر روسیه و حمله نیروهای گروه واگنر به شهرهای جنوب این کشور که منجر به اعلام حالت ویژه در مسکو و پس از آن دستور بازداشت رهبر این گروه شد، تصریح کرد: شورش گروه واگنر علیه ارتش روسیه این پیام را به افکار عمومی داخلی، افکار عمومی خارجی و رقبا و دشمنان روسیه صادر کرد که این کشور با شرایط دشواری روبروست.

وی با بیان اینکه تردیدی نیست در کشور بزرگی چون روسیه خشم‌ها و اختلاف نظرهای فروخورده زیادی نسبت به حاکمیت وجود دارد، افزود: مسلما شناسایی این نقاط بحرانی و گسل‌ها برای دشمنان روسیه مهم و کلیدی است، اما اقدام گروه واگنر را می‌توان نقطه عطفی در سیاست داخلی روسیه در نظر گرفت؛ بدین معنا که حاکمیت روسیه که پیشتر نسبت به وقوع سونامی بحران سیاسی و اقتصادی نگران بود، اکنون نسبت به شورش و بحران نظامی مشابه نیز نگرانی‌هایی دارد و باید در پی تدابیر بیشتر برای مقابله با هر نوع بحران سیاسی یا نظامی مشابه باشد.

این پژوهشگر پژوهشکده مجمع تشخیص مصلحت گفت: احتمالا پس از این، با تغییر و تحولاتی در برخی نهادهای سیاسی، اطلاعاتی و امنیتی روسیه مواجه خواهیم شد و البته که این تغییرات نیز کم‌هزینه نخواهند بود.

عابدی با یادآوری اینکه نظام سیاسی روسیه تا دهه پیش، بیشتر یک نظام الیگارشی متکثر شناخته می‌شد که البته در خدمت منویات پوتین نیز قرار داشت، ادامه داد: اما پوتین از زمان به قدرت رسیدن، همزمان با افزایش تعارض با غرب و با انگیزه استحکام قدرت خود، در دهه‌های گذشته تلاش کرد این نظام الیگارشی را بدون سر و صدا به نظام سیاسی اقتدارگرای یکپارچه در چمبره قدرت خود تبدیل کند؛ اما جنگ اوکراین و الزامات سیاسی، اقتصادی و نظامی آن و همچنین الزامات مقابله با تحریم‌های سیاسی و اقتصادی و نظامی و نیز تصمیم اشتباه اعتماد به گروه واگنر، خللی در این روند ایجاد کرد که شورش واگنرها به رهبری پریگوژن یکی از پیامدهای آن بود.

وی با بیان اینکه با توجه به اظهارات پریگوژن، طیفی از نظامیان روسیه با این انتقادات همراه هستند، اظهار داشت: درباره دلایل شهامت پریگوژن برای شورش علیه ارتش روسیه سناریوهای مختلفی از سوی ناظران مطرح می‌شود. یکی از آن‌ها هماهنگی با برخی یگان‌ها یا فرماندهان ارشد ارتش روسیه و دیگری احتمال همکاری و هماهنگی با عوامل خارجی بود. به نظر می‌رسد، آنچه احتمال وجود چنین سناریو‌هایی را تضعیف می‌کند، فرونشاندن این شورش در کمتر از یک روز بود. در واقع اگر هر نوع همکاری و هماهنگی وجود داشت، امکان دستیابی به توافقی به این سرعت را کاهش می‌داد. در صورت وجود چنین سناریوهای از پیش طراحی شده‌ای، باید شاهد سلسله وقایع بحرانی در ارکان دولتی و قدرت روسیه می‌بودیم که چنین وقایعی نیز رخ نداد. البته نمی توان نقش احتمالی برخی سرویس های خارجی را نیز در تحریک و اقدام رئیس گروه واگنر نادیده گرفت.

عابدی اضافه کرد: در اینکه بخشی از بدنه ارتش روسیه نسبت به تداوم جنگ اوکراین و تصمیم‌های انتزاعی که از ساختار سیاسی تحمیل می‌شود، ناراضی باشند، نمی توان تردید داشت. با این حال سرعت عمل در مدیریت شورش واگنر و تدابیر سخت امنیتی بعدی، می‌تواند امکان هر نوع سناریو مشابه را تا آینده دور به تعویق بیندازد.

این پژوهشگر تحولات روسیه، به انتقادات پریگوژن، رهبر واگنر درباره اینکه شویگو، وزیر دفاع روسیه، پوتین را درباره ابعاد واقعی تهدید اوکراین به اشتباه انداخته و باعث آغاز جنگ شده است، خاطرنشان کرد: با نگرانی‌‌هایی که در مسکو نسبت به تکیه به پیمانکاران نظامی خصوصی ایجاد شده است، مسلما شرایط برای روسیه در جنگ اوکراین سخت‌تر و پیچیده‌تر خواهد شد.

این پژوهشگر پژوهشکده مجمع تشخیص مصلحت با بیان اینکه به لحاظ میدانی امکان تغییر راهبرد روسیه وجود دارد، توضیح داد: با تحولات اخیر، احتمال اینکه برای حفظ دستاوردهای میدانی، از تسلیحات سنگین و تعیین کننده به جای نیروهای مزدور استفاده شود، افزایش می‌یابد. روس‌ها پیشتر بارها از احتمال کاربرد تسلیحات هسته‌ای در جنگ اوکراین، گفته اند. اگر شرایط میدانی در جنگ به سمت تضعیف جبهه روس‌ها برود، احتمال توسل روسیه به بازدارندگی اتمی یا راهبرد مشابه در جنگ اوکراین افزایش می‌یابد.

وی در عین حال گفت: هر چند در همین شرایط نیز برخی احتمال قوت گرفتن راه حل‌های سیاسی برای جنگ اوکراین را مطرح می‌کنند، اما به نظر می‌رسد، به رغم اینکه از ابتدای جنگ، پوتین همواره برای مذاکره با اوکراین و متحدانش نیز تمایل نشان داده است، اما با توجه به ضربه‌ای که به اعتبار روسیه خورده، در شرایط فعلی، احتمال مذاکره قوتی ندارد؛ چراکه با نشان دادن هرگونه تمایل به مذاکره در این شرایط، انگیزه غرب نیز برای بهره برداری از تضعیف احتمالی روسیه در جنگ افزایش می‌یابد.