مرتضی مکی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، با بیان اینکه نشست گروه ۲۰ در هند یکی از متفاوت‌ترین نشست‌های این بلوک سیاسی – اقتصادی بود، تصریح کرد: سران شرکت کننده در این نشست در بیانیه پایانی خود، به هیچ توافقی برای محکوم کردن تهاجم روسیه به اوکراین دست نیافتند. در واقع بیانیه پایانی نشست گروه 20، به گونه ای توسط هند تنظیم شده بود که نقطه تفاهم تمامی‌ اعضای شرکت کننده باشد و به همین دلیل، هر کشوری برداشت خاص خود را از این نشست داشت و در نهایت مسکو از نویسندگان آن و هند برای اینکه نامی ‌در بیانیه از روسیه برده نشده بود، تمجید کرد.

وی صدور این بیانیه و مسائل ایجاد شده در نشست‌های حاشیه ای گروه 20 را حاکی از وجود شکاف عمیقی میان رویکرد کشورهای عضو گروه 20 دانست و گفت: به نسبت اجلاس سال گذشته اعضای این گروه در بالی اندونزی، نشست هند، حتی نتوانست آن شدت عمل را در قبال حمله روسیه به اوکراین اتخاذ کند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با یادآوری اینکه با توجه به جایگاه و موقعیت روسیه در معادلات سیاسی و امنیتی جهان، همه کشورها همواره همسویی لازم را با آمریکا و اروپا در محکومیت حمله روسیه به اوکراین نکردند، افزود: قدرت‌های نوظهور و در حال توسعه، در آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا و سرآمد آنها، هند، برزیل، آفریقای جنوبی و چین تلاش کردند سیاست متوازنی اتخاذ کنند. به گونه ای که با استفاده حداکثری از همه فرصت‌های ایجاد شده پس از حمله روسیه به اوکراین، خصوصا در بازار انرژی، از تهدیدهایی که می‌توانست از جانب روسیه متوجه آنها شود، دوری کنند.

مکی با بیان اینکه این رویکرد قدرتهای نوظهور، در نشستهای گروه 20 در هند نیز خود را نشان داد، ادامه داد: اروپا و آمریکا برخلاف انتظارشان، حتی نتوانستند همسویی و همراهی کشوری مانند عربستان را در قبال محکومیت حمله روسیه به اوکراین جلب کنند. به همین دلیل در نشست گروه 20 صف بندی جدیدی از قدرتهای نوظهور و کشورهای  درحال توسعه را در مقابل کشورهای اروپایی و آمریکایی شاهد بودیم.

به گفته این تحلیلگر مسائل بین‌الملل؛ قدرتهای نوظهور به دنبال این هستند که از شبکه‌ای‌ شدن قدرت در نظام بین‌الملل و فرصت‌های ایجاد شده پس از جنگ اوکراین، حداکثر استفاده را داشته باشند. عضویت اتحادیه آفریقا در نشست گروه 20، با حمایت کشوری مانند هند بسیار قابل توجه بود و حتی کشورهای آفریقایی که پیش از حمله روسیه به اوکراین، همواره تحت تاثیر و نفوذ استعمارگران سابق، مواضع خود را اتخاذ می‌کردند، در قبال حمله روسیه به اوکراین، کوشیدند کنشگری مستقلی نشان دهند و در مقابل استعمارگران سابق خود مانند فرانسه ایستادند.

وی رونمایی آمریکا از پروژه اتصال هند به اروپا از طریق کشورهای عربی خاورمیانه و اسرائیل را اتفاق مهم اجلاس هند عنوان کرد و افزود: صراحتا اعلام شد این استراتژی در مقابل استراتژی چینی یک کمربند – یک جاده که به دنبال توسعه نفوذ شبکه‌ای چین در قاره‌های جهان بود، قرار دارد. تلاشی که در این جهت، از سوی اروپا و آمریکا، برای تدوین این استراتژی شد، رقابتهای آینده اقتصادی و امنیتی جهان را از هم اکنون تا حدودی آشکار می‌کند.

مکی در خصوص عدم حضور سران چین و روسیه در نشست گروه 20، ضمن تشریح پیامدهای تهاجم ویرانگر حمله روسیه به اوکراین و تاثیر آن در افکار عمومی مردم دنیا، گفت: چین و روسیه تلاش کردند با عدم حضور در سطح سران در این نشست، بعد تبلیغات علیه خود را مدیریت کنند؛ چراکه کشورهای اروپایی و آمریکایی تلاش می‌کردند در بعد تبلیغاتی از این مساله حداکثر استفاده را داشته باشند. ضمن اینکه پوتین از سوی دادگاه بین‌المللی نیز تحت تعقیب است و ممکن بود سفرش به هندوستان، برای کشور میزبان دردسرآفرین شود.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان ایکه چین و روسیه با اعزام نفرات دوم و سوم خود به هندوستان نشان دادند از تمام موقعیت‌های جهانی در جهت پیشبرد اهداف و منافع خود استفاده حداکثری می‌کنند،  در عین حال خاطرنشان کرد: آنها با شرکت نکردن در سطح سران و عدم همسویی با آمریکا و اروپا، مانع از این شدند که غرب، مذاکرات اجلاس گروه 20 را تحت تسلط و کنترل خود بگیرد و در این سیاست نیز تا حدی موفق بودند. نگرفتن عکس یادگاری و عدم صدور بیانیه ای شدید اللحن و قاطع در قبال جنگ اوکراین، نشان می‌دهد روسیه و چین باید جزء برندگان این نشست باشند.

وی به برخی اصلاحات داخلی انجام شده در جریان نشست گروه 20درخصوص صندوق بین‌المللی پول و سازمان تجارت جهانی اشاره کرد و افزود: اگر کشورهای گروه 7 این قدرت را داشتند که همچون ادوار سابق، بحرانهای مالی جهانی را با سیاست‌گذاری‌های خود مدیریت کنند، این کار را می‌کردند. اما در شرایط فعلی نظام جهانی، قدرت اقتصادی و شبکه ای کشورها، به سمت شرق آسیا و غرب آسیا در حال گسترش است و این کشورها خواهان مشارکت فعال‌تری در نهادهای رسمی ‌مالی اقتصادی و سیاسی هستند.

مکی تاکید کرد: ما در حال گذار نظام بین‌المللی، توزیع و شبکه‌ای ‌شدن قدرت در عرصه جهانی هستیم و تنها کشورهای اروپایی و آمریکایی تعیین کننده روند تحولات مالی، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی جهان نیستند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به برگزاری نشست سال آینده گروه 20 در برزیل، اظهار داشت: مقایسه میان نشست سال گذشته گروه 20 در اندونزی و نشست امسال هند، به خوبی کاهش موقعیت اروپا و آمریکا در عرصه جهانی را روشن می‌کند. البته به همان اندازه نیز شاهد افزایش اثرگذاری قدرتهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه هستیم. قطعا با ادامه همین روند، حتی اگر روسیه ناچار شود از بخشهای زیادی از خاک اوکراین عقب نشینی کند و آنها را برگرداند، به نظر نمی‌رسد دیگر موقعیت و جایگاه کشورهای غربی به قبل از سال 2022 برگردد. این مساله خود را در نشست سال آینده این گروه در برزیل بیشتر نشان خواهد داد.

مکی اضافه کرد: روند تحولات جهانی به سمت و سویی هدایت می‌شود که قطعا اگر آنها بخواهند در عرصه جهانی مشارکت فعالی داشته باشند، بدون همسویی و همراهی کشورهایی مانند چین، روسیه، هند، برزیل، آفریقای جنوبی و قدرتهای منطقه ای، موفق نخواهند بود.