صابر گل عنبری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، با بیان اینکه سفر بشار اسد به پکن، دومین سفر او در دو دهه اخیر و نخستین سفر پس از بحران سوریه 2011 بود، تصریح کرد: هرچند چین مانند ایران و روسیه به مساله سوریه ورود نکرد، اما همواره در مجامع بین المللی، از دولت این کشور حمایت سیاسی داشته است. اکنون نیز این دیدار، بیشتر پیامی سیاسی و در تقابل با آمریکا دارد و آن را می توان در چارچوب سیاست گذاری جدید چین در مناطق حساس جهان بررسی کرد، هرچند که پکن در کشوری حساس مانند سوریه که طرفهای متعددی دارد، تقابل ژئوپلیتیکی و سیاسی با آمریکا ایجاد نخواهد کرد.

وی با بیان اینکه چین وارد پرونده‌های بحرانی منطقه شده تا حضور خود را در خاورمیانه برجسته کند، گفت: این حضور، لزوما در تقابل با آمریکا نیست. خاورمیانه از حیث اقتصادی و منابع انرژی، برای چین اهمیت ویژه‌ای دارد، از این جهت، چین به دنبال افزایش حضور و نقش سیاسی خود در این منطقه است و بعید نیست که این کشور در آینده بخواهد برای حل بحران داخلی سوریه ورود کند و یا حتی میان سوریه و رژیم اسرائیل نیز میانجیگری داشته باشد.

این کارشناس مسائل غرب آسیا، با تاکید براینکه چین به دنبال تضمین منافع کلان اقتصادی خود در خاورمیانه است، افزود: سوریه در مسیر طرح کمربند- جاده قراردارد، این کشور در همسایگی عراق است که 10درصد انرژی چین را تامین می‌کند و از سوی دیگر، سوریه همسایگی با ترکیه دارد، کشوری که نقطه تلاقی کریدورهای آسیا و اروپا است. از این جهت سوریه اهمیت خاصی در سیاستهای خاورمیانه‌ای چین دارد.

وی با بیان اینکه در سفر اسد به چین یکی از یادداشت تفاهم‌ها، توسعه همکاری برای جاده ابریشم جدید بود، یادآورشد: چین و سوریه در ژانویه 2022، تفاهم نامه‌ای درخصوص طرح کمربند-جاده امضا کردند، اما این تفاهمنامه اجرایی نشده بود. بعد از رونمایی از طرح آمریکا در نشست گروه 20 در هند، برای اتصال خاورمیانه، هند و اروپا، چین تلاش می‌کند به توسعه کریدور خود شتاب بیشتری دهد؛ چراکه آمریکا طرح این کریدور جدید را در برابر کریدور چینی، ارائه داده است.

گل‌عنبری، درخصوص پیامی که روسیه از تلاش چین برای افزایش مناسبات با سوریه دریافت خواهد کرد، گفت: در شرایطی که روسیه درگیر جنگ اوکراین است و ایفای نقش کمتری در پرونده‌های مهم دارد، چین این انگیزه را به دست آورده که حضور بیشتری در سوریه داشته باشد. اما نباید فراموش کرد اساسا سیاستگذاری چین در خاورمیانه و به ویژه سوریه، کاملا با روسیه متفاوت است. حضور روسیه در سوریه، حضوری نظامی-سیاسی است، اما پکن حضوری سیاسی – اقتصادی را جستجو می‌کند.بنابراین شراکت راهبردی چین و سوریه را نمی‌توان تهدیدکننده منافع روسیه در سوریه دانست.

این تحلیلگر مسائل غرب آسیا، با بیان اینکه عدم مشارکت روسیه در پروژه‌های اقتصادی سوریه، فرصتی را در اختیار چین قرار داده، خاطرنشان کرد: امروز آنچه از سوریه پس از بیش از یک دهه جنگ باقی مانده کشوری ویران و چند پاره و ملتی نیازمند و آواره است. شیرازه اقتصاد سوریه از هم پاشیده و با یک ابربحران اقتصادی مواجه است که عبور از آن دشوارتر از جنگ نظامی است. نه دولت سوریه در این شرایط قادر به خروج از این ابربحران است و نه متحدان آن که خود گرفتار بحران‌ها و تحریم‌های اقتصادی شدیدی هستند، می‌توانند کمک چندانی به این کشور کنند. در یک سال اخیر، دوباره سوریه به صحنه اعتراض تبدیل شده و اخیرا «سویدا» در مناطق تحت کنترل دولت شاهد اعتراضات گسترده‌ای است که در آن بعضا شعار براندازی نیز سرداده می‌شود.

وی با یادآوری اینکه مواضع چین در قبال بحران سوریه، از یکسری مواضع کلی مانند دعوت به حل و فصل سیاسی، فراتر نخواهد رفت و به ابعاد حساس این پرونده ورود نخواهد کرد، تاکیدکرد: این حضور، در چارچوب طرح بلندمدتی است که چینیها برای حضور اقتصادی در سوریه برنامه ریزی می‌کنند. اما درشرایط فعلی، با توجه به تحریمهای آمریکا، بعید است بخواهند به صورت گسترده و جدی وارد کار اقتصادی با سوریه شوند.

گل‌عنبری با بیان اینکه در شرایط فعلی، چین برای ایجاد شراکت اقتصادی راهبردی با سوریه، الزامات اقتصادی کلانی را دنبال نخواهد کرد، قانون تحریمی «سزار» آمریکا را مهمترین مانع بهبود مناسبات اقتصادی دولت سوریه دانست و گفت: یکی از اهداف مهم اسد اقناع چین به ورود جدی به بازسازی سوریه و اقتصاد آن است. اگر چین اراده کند می‌تواند در عرض چند سال سوریه را از این معضل نجات داده و به ثبات اقتصادی برساند. اما چنین اقدامی آنها را با آمریکا در سوریه درگیر چالش و مشکل جدی خواهدکرد.

وی با اشاره به سه سند و یادداشت تفاهم همکاری اقتصادی امضا شده میان چین و سوریه، اظهارداشت: امضای تفاهم‌نامه با عناوینی کلی بدون موافقتنامه‌های اقتصادی روشن، گویای این واقعیت است که چین فعلا قصدی برای کار اقتصادی جدی در سوریه ندارد و آنچه بیشتر محتمل است، اجرای طرح‌های کوچک است نه پروژه‌های کلان اقتصادی. در سال‌های اخیر هم پکن وعده‌هایی برای سرمایه‌گذاری در سوریه همچون وعده سرمایه‌گذاری دو میلیارد دلاری در سال 2017 داده بود، اما اجرایی نشد.

گل‌عنبری در عین حال اضافه کرد: علاوه بر مانع تحریم ها، چینی‌ها نمی‌خواهند در کشوری جنگ زده که به درجه اطمینان بخشی از ثبات سیاسی و امنیتی نرسیده، سرمایه‌گذاری قابل توجهی انجام دهند و مترصد فراهم شدن زمینه‌های بین‌المللی و داخلی برای سرمایه‌گذاری جدی در سوریه هستند.

این کارشناس مسائل غرب آسیا، افزود: دعوت از اسد پیامی چینی به آمریکا داشت؛ اما نه پیامی تند و تیز بلکه «پیامی آرام و محدود» که در ماهیت دعوت از اسد برای سفری نه کاملا رسمی و دو جانبه بلکه برای شرکت در افتتاحیه بازی‌های آسیایی در هانگژو نمود یافت.