مهدی شاپوری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، دیدار اخیر روسای جمهور چین و آمریکا را شروع مجددی برای روابط این دو کشور پس از یک دوره تنش دو ساله دانست و تصریح کرد: پس از سفر رئیس پیشین مجلس نمایندگان آمریکا به تایوان، روابط دو کشور متشنج شد و پرواز بالن‌های چینی بر فراز خاک آمریکا نیز بر تنش‌ها افزود؛ تاجایی که در دو سال گذشته، روابط سیاسی این دو کشور به پایین‌ترین سطح، از پایان جنگ سرد رسید.

وی با یادآوری اینکه درهمین شرایط، سطح روابط تجاری نه تنها افول نکرد، بلکه در دوره بایدن بر حجم آن نیز افزوده شد، گفت: درحوزه نظامی، دو کشور اختلافات قابل توجهی در دریای چین جنوبی و تنگه تایوان دارند و دراین زمینه، تنش‌های امنیتی نیز میان آنها وجود دارد. بعد از سفر رئیس وقت مجلس نمایندگان آمریکا به تایوان و ماجرای بالن‌های چینی، روابط میان نظامیان دو کشور قطع و تنش‌ها بیشتر شده بود.

این تحلیلگر مسائل راهبردی با بیان اینکه باید دید آیا ملاقات اخیر می‌تواند سطح بالای تنش ایجاد شده در طول دو سال را کاهش دهد یا خیر، مساله اصلی در این دیدار را همچنان مدیریت تنش‌ها و همکاری درباره امور مشترک جهانی عنوان کرد و گفت: مسائلی مانند کنترل پیامدهای منفی هوش مصنوعی، مشکلات محیط زیستی و بیماری‌های واگیردار از جمله مسائل جهانی هستند که دو کشور تمایل دارند درباره آنها کارکنند. آنچه برای آمریکا بسیار مهم بوده و در طول دو سال گذشته تلاش کردند در روابطشان با چین به آن دست یابند، احیای روابط میان نظامیان دو کشور بود.

شاپوری ادامه داد: قطع روابط میان نظامیان دو کشور، امکان سوء محاسبه و سوء تفاهم میان آنها در دریای چین جنوبی و اطراف تایوان را بالا برده بود و این نگرانی، به طور ویژه در طرف آمریکایی وجود داشت که در اثر سوء تفاهم و یا سوء برداشت‌هایی، اختلافات میان دو کشور وارد مرحله بحران نظامی شود. اما براساس آنچه که اعلام شد، به این نتیجه رسیدند که این روابط احیاء شود. البته این دستاورد، یکی از اهدافی بود که آمریکایی‌ها به دنبال آن بودند و چینی‌ها تمایلی به این کار نداشتند.

این پژوهشگر پژوهشکده مطالعات راهبردی به مذاکرات دو کشور درباره کنترل پیامدهای منفی هوش مصنوعی اشاره کرد و افزود: چین و آمریکا به دنبال این هستند که با مدیریت پیامدهای منفی هوش مصنوعی، مانع اثرات مخرب آن بر روابط دو کشور و جهان شوند. آنها در هر حال، ناچار هستند به سمت این گفتگوها حرکت کنند؛ چراکه اگر همکاری در این زمینه نداشته باشند، هر دو طرف، در اثر تنشها و اختلافات در روابطشان، ضررهای زیادی متحمل خواهند شد.

شاپوری ضمن اشاره به گفتگوهای انجام شده درباره مسائل محیط زیست جهانی و همچنین کنترل بیماری‌های واگیردار، با یادآوری اینکه این همکاری‌ها به سطح پایینی رسیده بود و حتی همکاری‌های زیست محیطی میان چین و آمریکا بعد از تشدید تنش در روابط، قطع شد، پیامدهای آن را برای کل دنیا، مخرب دانست و گفت: تجربه قبلی نشان داد، دیدار دو رئیس جمهور نتوانست باعث کاهش تنش‌ها و مدیریت اختلافات شود و اتفاقاتی که رخ داد، مانع از اثرگذاری ملاقات قبلی روسای جمهور دو کشور شد. اکنون نیز با وجود اینکه دو کشور ناچارند با یکدیگر همکاری‌هایی بر سر برخی مسائل داشته باشند و درباره مدیریت تنش‌ها با یکدیگر کناربیایند، اما همچنان نمی‌توان به طور قطع گفت، توافقها به نتیجه عملی منجر خواهد شد.

وی کنترل مساله مواد مخدر را از دیگر موضوعات مطرح شده در ملاقات بایدن و شی‌جین‌پینگ برشمرد و ادامه داد: در سال‌های اخیر، این بحث مطرح است که چینی‌ها، تامین‌کننده اصلی مواد شیمیایی تولید یک نوع ماده مخدری هستند که در مکزیک تولید می‌شود و در آمریکا فروخته شود. آمریکا نسبت به این مساله حساسیت پیدا کرده و مطالبی که دراین باره بین دو رئیس جمهور مطرح شده، نشان می‌دهد رئیس جمهور چین برای پیگیری این مسئله موافقت کرده است. این مسئله اگر اجرایی شود، برای آمریکا موفقیت مهمی خواهد بود.

شاپوری با یادآوری اینکه رئیس جمهور چین اعلام کرد تایوان بزرگترین و خطرناک‌ترین موضوع پیش روی روابط دو کشور است، به تاکید بایدن بر موضع سابق آمریکا دراین باره اشاره کرد و اظهارداشت: آمریکا مدعی است که تغییری درسیاست «یک ملت و دو دولت» درباره تایوان رخ نداده و اگر چین به تایوان فشار نیاورد،همان رویکرد ادامه پیدا خواهد کرد.

وی به اخبار منتشر شده درباره مذاکرات چین و آمریکا درخصوص جنگ رژیم‌صهیونیستی علیه مقاومت در غزه و درخواست از چین برای گفتگو با ایران برای جلوگیری از گسترش جنگ، و همچنین درباره برنامه هسته‌ای ایران، افزود: دو کشور، با وجود اختلافات، دریک چیز توافق دارند و آن این است که اجازه ندهند مساله هسته‌ای ایران به یک بحران منطقه‌ای تبدیل شود. در رابطه با اوکراین نیز گفتگوهایی شده است و موضع چین تاکنون موضعی بینابینی بوده است و احتمالا آمریکا نسبت به تداوم همین رویکرد رضایت دارد و چین نیز، علیرغم خواست روس ها، تمایلی به تغییر رویکرد ندارد.

وی اجرای توافقات را وابسته به تحولاتی دانست که در روابط دو کشور اتفاق خواهد افتاد و با اشاره به دیکتاتور خطاب کردن شی‌جین پینگ از سوی بایدن پس از دیدار با او، اظهارداشت: باید دید چینی‌ها، توافق برقراری مجدد روابط نظامی را به دلیل این اظهارات آقای بایدن زیر پا خواهند گذاشت یا خیر، اگر دوباره به این نتیجه برسند که برقراری روابط میان نظامیان دو کشور به تاخیر بیفتد، نشان می‌دهد این دیدار موفق نبوده است.

شاپوری با تاکید براینکه اختلافات جدی میان دو کشور وجود دارد و تنش‌های لفظی در روابط دو کشور نیز افزایش خواهند یافت، اما بعید است که این تنش‌های لفظی منجر به درگیری‌های میدانی شود، اضافه کرد: بایدن، این بار، برخلاف دفعه گذشته، وقتی در پاسخ به خبرنگاری که پرسید آیا هنوز شی‌جین‌پینگ را دیکتاتور می‌دانی،گفت بله، توضیح داد سیستم سیاسی چین با سیستم سیاسی آمریکا متفاوت است. به نظر می‌رسد، او با ارائه این توضیحات، نشان داد نسبت به دفعه گذشته مقداری مواضعش را تعدیل کرده است. درهرحال برای چینی‌ها این اظهارات قابل پذیرش نیست؛ همانطور که توافقات انجام شده، پس از ملاقات سال قبل، هیچ نتیجه‌ای نداد و بهبودی در روابط دو کشور ایجاد نکرد. درمجموع، اختلافات میان دو کشور از بین نمی‌رود و حداکثر دو کشور می‌توانند به مصالحه‌های موقتی دست پیدا کنند. در هرحال این وضعیت روابط دو کشور را غیرقابل پیش‌بینی‌تر کرده است.