رحمان قهرمان‌پور در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به ۷۵ سالگی تاسیس سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و چالش‌ها و فرصت‌های این پیمان برای اعضای خود گفت: تحولات سه دهه گذشته در سیاست جهانی به‌ویژه در حوزه هند ـ پاسفیک یک چالش جدی برای ناتو است، در عین حال، اگر در انتخابات 2024 آمریکا، ترامپ پیروز شود، چالش‌های پیش‌روی ناتو بیشتر هم خواهد شد. پیش از حمله روسیه به اوکراین، ناتو دچار مشکلات زیادی بود، چنانکه حتی فلسفه وجودی این سازمان امنیتی زیر سوال رفته بود.

قهرمان‌پور اضافه کرد: بعد از جنگ سرد، ناتو برای حفظ موجودیت خود حتی به سمت حمایت از گسترش دموکراسی حرکت کرد و سعی داشت برای توجیه موجودیت خود به‌دنبال گسترش دموکراسی باشد. این سازمان، بعد از 11 سپتامبر در جنگ با تروریسم مشارکت کرد که حضورش در افغانستان نمونه بارزی از این تلاش بود. در دوران ترامپ، وقتی رییس جمهور آمریکا از ناتو انتقاد کرد، اروپا بسیار آشفته شد، اما حمله روسیه به اوکراین، این بحران اصلی ناتو بعد از جنگ سرد را حل کرد و روح تازه‌ای به آن بخشید، چنانکه باعث شد حتی فنلاند و سوئد که از بیم واکنش روسیه سعی می‌کردند بی‌طرف باشند، وارد ناتو شوند.

وی ادامه داد: با ورود فنلاند و سوئد به ناتو، تعداد اعضای آن به 32 کشور افزایش یافت، ضمن آنکه ناتو به‌سرعت در حال گسترش همکاری‌ها و شراکت‌های نظامی خود با کشورهای مختلف از جمله در قفقاز، آسیای مرکزی و آسیای پاسفیک است و در این چارچوب، همکاری با کره جنوبی و ژاپن نیز در حال افزایش است که هدف از آن، علاوه‌بر مهار روسیه، مهار قدرت نظامی چین نیز می‌باشد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به تاثیر حمله روسیه به اوکراین بر نقش‌آفرینی ناتو گفت: حمله روسیه به اوکراین، ناتو را با دوران جدید، فضای متفاوت و منطق وجودی جدید مواجه کرده است که باعث شده، ناتو قوی‌تر و منسجم‌تر از قبل باشد، چنانکه این انسجام را در دو سال گذشته در حمایت غیرمستقمیم نظامی از اوکراین ازجمله در ارائه کمک‌های اطلاعاتی شاهد بودیم. درواقع، با حمله روسیه به اوکراین، ناتو بار دیگر یک دشمن عینی و ملموس پیدا کرده است و تا وقتی در روسیه، پوتین و متحدانش روی کار باشند، این احساس تهدید از سوی ناتو و کشورهای شرق اروپا وجود دارد و ازهمین‌رو، ناتو می‌تواند برای توسعه فعالیت خود‌ توجیه منطقی داشته باشد.

وی اظهار کرد: در 75 سالگی ناتو، نمی‌توان از کنار چالش‌هایی که این سازمان امنیتی با آن مواجه است به‌سادگی عبور کرد. یکی از این چالش‌ها، تخصیص 2 درصد بودجه تولید ناخالص داخلی کشورها به بودجه نظامی‌شان بوده است که برخی این درصد را رعایت کردند و برخی هم رعایت نکرده و در برابر انجام آن مقاومت دارند. به‌عنوان مثال، آلمان معتقد است اختصاص 2 درصد بودجه تولید ناخالص داخلی به بودجه نظامی کشور رقم قابل توجهی است. درمجموع، اگر این درصد از سوی کشورهای عضو رعایت نشود، می‌تواند به کاهش توان دفاعی ناتو منجر شود. چالش بعدی، کارکرد فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی است که ناتو باید خود را با آن تطبیق دهد، چراکه در این مورد ضعف جدی دارد. اگر آمریکا را کنار بگذاریم، آلمان هم در حوزه تولید فناوری هوش مصنوعی دچار ضعف جدی است. ادامه حمایت مالی و نظامی کشورهای اروپایی عضو ناتو و آمریکا از اوکراین از دیگر چالش‌های ناتو است؛ به‌ویژه آنکه این حمایت‌ها برای اروپا نقش حیاتی دارد و می‌تواند مهمترین مانع در برابر بلندپروازی‌های امنیتی روسیه در جوار مرزهای اروپایی باشد.

قهرمان‌پور با بیان اینکه درباره حمایت از اوکراین در بین اعضای ناتو، اختلاف‌نظرهای جدی وجود دارد، تصریح کرد: بزرگ‌ترین نگرانی ناتو این است که اگر ترامپ دوباره در انتخابات 2024 روی کار بیاید، ممکن است این حمایت‌ها متوقف شود.

وی یکی دیگر از چالش‌های مهم ناتو در آستانه 75 سالگی‌اش را مساله هند ـ پاسفیک و حضور ناتو در این منطقه دانست و گفت: ناتو برای حضور در این منطقه، در راستای حفظ امنیت خطوط تجاری جهانی و جلوگیری از افزایش قدرت نظامی چین، برنامه‌ها و رویکردهایی را دنبال می‌کند، اما در این‌باره بین‌ کشورهای اروپایی و بین اروپا و آمریکا اختلاف‌نظر جدی وجود دارد. درحالیکه اولویت اصلی کشورهای اروپایی عضو ناتو، مهار روسیه است، اولویت اصلی آمریکا به‌عنوان رهبر ناتو، مهار چین است‎، ازاین‌رو، باید دید ناتو چگونه بین این‌ها توازن ایجاد می‌کند. به هر حال، فلسفه وجودی ناتو در زمان تاسیس، تامین امنیت اروپا در برابر روسیه بود و اگر قرار باشد ماموریت بزرگ جدیدی مثل مهار چین برای خود تعریف کند، مستلزم ایجاد زیرساخت‌های تازه و اجماع جدید در بین اعضاست. ناتو برای حل این مشکل سعی کرده، شراکت‌های راهبردی خود را با کشورهای حوزه ـ پاسفیک مثل ژاپن و کره جنوبی افزایش دهد، اما اینکه این تلاش می‌تواند به مهار قدرت نظامی چین منجر شود یا خیر، هنوز مشخص نیست و درباره آن اختلاف‌نظر جدی وجود دارد.