مهدی ذاکریان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره ادامه تنش میان غرب و روسیه بر سر اوکراین اظهار داشت: نظام جهانی برخلاف قرن بیستم که دو سویه، دو قطبی و متعارض بود، در برخی از موضوعات به جز حوزه سیاسی، همگن و چندوجهی است، از طرف دیگر یک شکاف عمیق در بعد سیاسی و امنیتی  در نظام جهانی فعلی وجود دارد که روسیه سعی دارد از این شکاف به نفع خود استفاده کند. تنش در بعد سیاسی با گسترش سرزمینی به ویژه گسترش ناتو به شرق شروع شد، تا جایی که حتی روسیه و حلقه امنیتی سوم ناتو سعی داشتند به این حلقه بپیوندند، تا شاید با هماهنگی روسیه اقدامات ناتو به سمت شرق صورت گیرد، اما بروز برخی اختلافات سبب شد تا این حلقه شکل نگیرد.

وی افزود: پس از آن شاهد اشغال کریمه از سوی روسیه و بعد حمله نظامی به اوکراین بودیم که نشان می‌دهد شکاف عمیق در بعد سیاسی هم‌چنان به قوت خود باقی است. روس‌ها همچنین سعی کردند همان طور که غرب و آمریکا از اوکراین حمایت کردند، حامیانی برای خود داشته باشند، اما در این خصوص چندان موفق نبودند. به عنوان مثال، روسیه سعی کرد چین را با خود همراه کند و اکنون نیز تلاش دارد کره شمالی و ویتنام را همراه سازد، اما اینها صرفا نمایشی از ائتلاف است. چینی ها با ظرافت خاصی خود را از مواجهه روسیه و غرب کنار کشیدند و کشورهای دیگر به جز بلاروس هم حمایت صد در صدی از حمله روسیه به اوکراین نداشتند. از این رو، آنچه امروز از سوی روسیه در گسترش تعاملات و رایزنی‌های دیپلماتیک شاهد هستیم، ائتلاف سازی نیست، بلکه در حد همراه سازی و همکاری است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با تاکید بر اینکه تلاش غرب و آمریکا در حمایت مالی و تامین تجهیزات نظامی از اوکراین ادامه دارد، اظهار داشت: این بخش از توانایی غرب و آمریکا موضوعی است که روسیه در آن دچار ضعف جدی است، از این رو ناچار است با کشورهایی که تا حدی با سیاست‌های مسکو همراهی دارند، وارد تعامل شود، در غیر این صورت، توان ادامه این تنش و درگیری را نخواهد داشت. کشورهای ویتنام و کره شمالی حمله روسیه به اوکراین را تایید نکردند و سفر پوتین به این کشورها صرفا در راستای همکاری دو جانبه است. روسیه در بهترین حالت می‌تواند در این چالش که دو سال است در آن قرار دارد، یک گرایش سیاسی همراه با خود را نشان دهد نه یک بلوک سیاسی. روسیه به‌خوبی می داند که کره شمالی کشور قابل اتکایی به لحاظ مواضع و اقدامات امنیتی و سیاسی نیست و بعضا تصمیمات تنش‌آ‌فرین و هزینه‌سازی اتخاذ می‌کند، اما امروز به ناچار به این کشور نزدیک می‌شود، چراکه احتمالا می‌خواهد از موشک های کره شمالی در جنگ اوکراین استفاده کند تا وضعیتی که غرب ایجاد کرده است را خنثی نماید.

ذاکریان گفت: از آنجایی که اوکراین از حمایت بین‌المللی بویژه از سوی اتحادیه اروپا و آمریکا برخوردار است، روسیه با گسترش تعاملات و روابطش با کشورهای همسو سعی دارد نشان دهد که جنگ اوکراین صرفا جنگ روسیه نیست و این کشور در جنگ با اوکراین تنها نیست.

وی درباره ادامه تحریم‌های اروپا و آمریکا علیه روسیه و مقابله مسکو با فشار اقتصادی که با آن مواجه است، گفت: تحریم برای هر کشور هزینه دارد و روسیه نیز ناچار است مثل بقیه کشورها دیر یا زود به گفت‌وگو روی بیاورد تا مساله تحریم پایان پذیرد، البته بر خلاف تحریم ها علیه ایران، عراق و میانمار که بعد بین‌المللی داشت، تحریم روسیه ابعاد بین‌المللی ندارد، بلکه تحریم تنها از جانب اتحادیه اروپا و آمریکاست. البته برای روسیه که تعاملات بین‌المللی قابل توجهی در حوزه مالی و بانکی با دنیا دارد، حتما سخت و تاثیرگذار است، به هر حال اقتصاد جهانی با بانک‌های اروپا و آمریکا گره خورده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به تحولات سیاسی پیش‌رو تا پایان 2024 و تاثیر آن بر مناقشه روسیه و غرب تصریح کرد: چالش میان غرب و روسیه به قوت خود باقی خواهد ماند، مگر اینکه انتخابات آمریکا و اروپا به سمتی پیش رود که جمهوری‌خواهان و راست‌گرایان روی کار بیایند. در این صورت، اگرچه ممکن است تنش به نفع روسیه تمام نشود، اما احتمالا فضایی به پوتین خواهد داد تا با حفظ حیثیت بین‌المللی روسیه جنگ را خاتمه دهد. اما اگر تغییرات سیاسی در این سطح روی ندهد، چالش میان غرب و روسیه با توجه به تحولاتی که رخ داده است، از جمله تمدید تحریم‌های اروپا و آمریکا علیه روسیه و ادامه حمایت مالی و نظامی غرب از اوکراین ادامه خواهد یافت.

ذاکریان گفت: البته این نکته را باید خاطرنشان کرد که اگر جمهوری خواهان در آمریکا یا راست‌ها در اروپا هم روی کار بیایند، با روس‌ها روابط دوستانه برقرار نخواهند کرد، چراکه آنها هم بر اساس منافع ملی خود تصمیم می‌گیرند. درواقع، آنها شاید شیوه حمایت از اوکراین را تغییر دهند، اما قرار نیست روسیه دست بالا را داشته باشد.

وی با بیان اینکه واکنش روسیه در قبال سیاست گسترش به شرق ناتو، در گام اول اشغال مناطق پیرامونی‌اش بوده است، اما این رویکرد در بلندمدت نمی‌تواند موفق عمل کند، اظهار داشت: اگر روسیه کل اوکراین را هم اشغال کند و حتی اگر اروپای شرقی را هم به لحاظ سرزمینی در اختیار داشته باشد، باز هم روسیه از تامین امنیت مرزهای غربی خود مطمئن نخواهد بود؛ چراکه امروز گسترش سرزمینی برای کسب قدرت، به اندازه اقتصاد رقابتی مهم نیست. امروز توسعه یافتگی و قدرت در این است که بتوان از همان اندک سرزمینی که وجود دارد، بهره کیفی لازم را برد. همچنانکه سوییس و نروژ با بهره‌وری کیفی از سرزمیین خود توانسته‌اند رتبه‌شان در جهان را به لحاظ اقتصادی و ثروت افزایش دهند. حتی چینی‌ها برای اینکه فشار آمریکا بر خود را خنثی کنند به سمت افزایش قدرت خود در حوزه اقتصاد رفته‌اند، از این رو بعید است که روسیه با ادامه رویکرد فعلی بتواند در آینده موفق شود.

ذاکریان گفت که همراهی چین با روسیه در برخی مقاطع بعد از حمله به اوکراین برای گرفتن امتیاز از آمریکا بوده است. از این رو روسیه ناچار است درحد امکان استانداردهایش را با استانداردهای جهانی تطبیق دهد.